Không gian mới gìn giữ di sản Phật giáo Bắc truyền
Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Di sản Văn hóa Phật giáo Bắc truyền vừa ra mắt tại chùa Sủi (Gia Lâm, Hà Nội), mở thêm không gian nghiên cứu, gìn giữ và trao truyền những giá trị Phật giáo Bắc truyền.
Tại chùa Sủi (Gia Lâm, Hà Nội), Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội đã công bố Quyết định và ra mắt Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn Di sản Văn hóa Phật giáo Bắc truyền.
Sự ra đời của Trung tâm hướng tới đáp ứng yêu cầu sưu tầm, nghiên cứu và bảo tồn có hệ thống những giá trị gắn với lịch sử Phật giáo Bắc truyền tại Việt Nam.
Đây là những giá trị được lưu giữ qua nhiều thế hệ, không chỉ trong không gian chùa, tổ đình mà còn trong kinh sách, tư liệu Hán Nôm, thư tịch, văn bia, hình ảnh, âm thanh và những câu chuyện về các bậc danh tăng.
Gìn giữ những dấu tích của Phật giáo Bắc truyền
Phật giáo Bắc truyền đã hiện diện và phát triển trong đời sống văn hóa Việt Nam qua nhiều thế kỷ. Cùng với quá trình ấy là sự hình thành của các sơn môn, pháp phái, tổ đình và những truyền thống tu học được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Dấu tích của hành trình ấy được lưu giữ trong nhiều dạng tư liệu. Có những bộ kinh, sách và văn bản Hán Nôm; những ghi chép về lịch sử một ngôi chùa, một dòng truyền thừa; những hình ảnh, âm thanh, video phản ánh đời sống Phật giáo; hay những tư liệu gắn với cuộc đời và hành trạng của các bậc cao tăng.
Tuy nhiên, các nguồn tư liệu này không phải lúc nào cũng được tập hợp trong một hệ thống thống nhất. Nhiều tư liệu được lưu giữ tại các chùa, tổ đình, sơn môn hoặc trong cộng đồng, gắn với ký ức và sự gìn giữ của từng thế hệ.
Việc hình thành một trung tâm chuyên sâu vì thế không chỉ nhằm bổ sung một địa chỉ nghiên cứu, mà còn hướng tới kết nối những nguồn tư liệu đang hiện diện ở nhiều nơi, từng bước nhận diện, phân loại và nghiên cứu giá trị của chúng.
Theo Quyết định thành lập, Trung tâm đặt văn phòng tại chùa Sủi; có Hội đồng Cố vấn Khoa học gồm 14 vị chư Tôn đức, nhà nghiên cứu; 3 vị lãnh đạo và 21 thành viên tham gia công tác nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn.
Từ lưu giữ đến số hóa và trao truyền
Một trong những hướng đi quan trọng của Trung tâm là xây dựng hệ thống tư liệu và cơ sở dữ liệu khoa học về di sản Phật giáo Việt Nam, trong đó chú trọng tư liệu Hán Nôm, thư tịch cùng các tư liệu về lịch sử sơn môn, pháp phái, tổ đình và các bậc danh tăng.
Công việc này đặt ra yêu cầu không chỉ bảo quản tư liệu mà còn làm cho tư liệu có khả năng được tiếp cận, nghiên cứu và phát huy giá trị. Số hóa vì vậy trở thành một phương thức quan trọng, giúp lưu giữ lâu dài các nguồn tư liệu, đồng thời mở rộng khả năng nghiên cứu và tiếp cận.
Bên cạnh quản lý tư liệu Hán Nôm, Trung tâm định hướng triển khai nghiên cứu khoa học, tổ chức hội thảo, xuất bản và mở rộng hợp tác trong nước, quốc tế.
Phát biểu tại buổi lễ, Hòa thượng Thích Gia Quang nhấn mạnh việc thành lập Trung tâm thể hiện sự quan tâm đối với công tác nhận diện, gìn giữ và phát huy di sản Phật giáo trong đời sống văn hóa dân tộc.
Hòa thượng kỳ vọng Trung tâm kết hợp nghiên cứu khoa học với bảo tồn thực chất, đẩy mạnh số hóa, đồng thời tăng cường kết nối Giáo hội với các viện nghiên cứu, trường đại học, địa phương, sơn môn và tổ đình.
