Kỳ vọng mới về Chương trình mục tiêu quốc gia ở vùng Tây Nam Bộ

Dấu ấn của Chương trình

Xã Ô Lâm, tỉnh An Giang là địa bàn khó khăn, có đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống (chiếm khoảng 65% dân số toàn xã). Những năm qua, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030 (Chương trình MTQG 1719) đã giúp hạ tầng khang trang hơn, sinh kế được cải thiện, trẻ em đến trường đẩy đủ.

Ông Chau Sóc Sa, Người có uy tín ở ấp Phước Thọ, xã Ô Lâm là người chứng kiến rõ nhất những chuyển biến đó. Ông kể: “Chỉ mấy năm trước, đường sá còn đất gập ghềnh, mùa nắng bụi bay mù mịt, mùa mưa lầy lội. Bà con chở nông sản ra chợ phải chất lên xe bò. Nhưng nay, Nhà nước đầu tư làm đường bê tông, xe tải nhỏ có thể vào tận sân, thương lái thu mua tận nơi. Đời sống bà con khá lên nhiều”.

Ông Phan Thanh Lương, Chủ tịch UBND xã Ô Lâm cho biết: Trong 5 năm triển khai Chương trình MTQG 1719, kinh tế - xã hội từng bước ổn định, an sinh xã hội được đảm bảo, lao động được đào tạo nghề và giải quyết việc làm. Tỷ lệ học sinh đến trường đạt trên 96,7%, học sinh tốt nghiệp cuối cấp đạt hơn 99%.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, An Giang được Trung ương bố trí hơn 1.000 tỷ đồng cho Chương trình MTQG 1719. Nhờ quá trình triển khai thực hiện, thu nhập của đồng bào DTTS hiện đã tăng hơn 1,2 lần; tỷ lệ hộ nghèo Khmer giảm 3 - 4%/năm. Đến nay, 100% xã có đường ô tô đến trung tâm; trên 90% ấp có đường cứng hóa; hộ dùng điện đạt 99,6%, nước hợp vệ sinh hơn 90%. Các lễ hội của đồng bào dân tộc Khmer như Chôl Chnăm Thmây, Sene Dolta, Oóc Om Bóc được giữ gìn, trở thành sản phẩm du lịch.

Ông Lê Trung Hồ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang khẳng định, Chương trình đã hỗ trợ xây dựng nhiều công trình thiết yếu tại vùng “lõi nghèo”, góp phần hình thành, kết nối hạ tầng liên vùng, phục vụ dân sinh, sản xuất, lưu thông hàng hóa; thúc đẩy tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân

Còn tại Cần Thơ, nơi đồng bào DTTS chiếm 15,46% dân số, Chương trình MTQG 1719 cũng tạo “cú hích” cho công tác giảm nghèo và bảo đảm an sinh; đồng thời hỗ trợ nhà ở, bố trí đất ở cho hộ thiếu đất, ưu tiên hộ nghèo, hộ khó khăn. Qua đó, nhiều gia đình ổn định chỗ ở, gắn bó lâu dài với địa phương.

Ông Lâm Hoàng Mẫu, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP. Cần Thơ cho biết, hơn 120.000 người được hưởng lợi từ các dự án thuộc Chương trình MTQG 1719. Điều này khẳng định sự lan tỏa mạnh mẽ của Chương trình trong thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng DTTS với khu vực đô thị.

Giai đoạn mới cần những đột phá

Với Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2035 được Quốc hội phê duyệt, được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo ra bước đột phá trong phát triển toàn diện vùng đồng bào DTTS và miền núi, thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, bảo đảm bình đẳng giới và an sinh xã hội.

Theo kế hoạch, Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì Chương trình, phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo và các bộ, cơ quan trung ương có liên quan và địa phương xây dựng Báo cáo nghiên cứu khả thi Chương trình giai đoạn 2026 - 2030.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo sẽ chủ trì hướng dẫn nội dung về công tác dân tộc, tổng hợp và công bố danh sách thôn, xã vùng DTTS, thôn đặc biệt khó khăn, xã khu vực I, II, III giai đoạn 2026 - 2030; phê duyệt danh sách các dân tộc còn gặp khó khăn đặc thù.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, việc xây dựng chương trình tích hợp giai đoạn 2026 - 2035 là nhiệm vụ tất yếu, khách quan và cấp bách nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi nói riêng và nông thôn nói chung.

Tuy nhiên để chương trình vận hành hiệu quả, ông Tào Việt Thắng, Phó Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo (Bộ Dân tộc và Tôn giáo) cho rằng, trong thời gian tới, cần tăng cường rà soát, sửa đổi cơ chế, chính sách và ban hành đầy đủ văn bản hướng dẫn theo hướng tích hợp, đồng bộ; tăng phân cấp, giao quyền cho địa phương; bảo đảm phù hợp đặc thù từng vùng.

Theo ông Tào Việt Thắng, nguồn vốn là yếu tố then chốt. Cần ưu tiên đầu tư cho vùng đồng bào DTTS và miền núi nhằm thu hẹp khoảng cách; lồng ghép hiệu quả các nguồn lực, tránh dàn trải. Chương trình cần ưu tiên vốn tín dụng chính sách xã hội giai đoạn 2026 - 2035, tăng nguồn vốn ủy thác địa phương, tổ chức, cá nhân; đảm bảo tín dụng chiếm tỷ trọng hợp lý. Đồng thời trao quyền cho cấp xã, cộng đồng gắn với giám sát minh bạch; phát huy vai trò doanh nghiệp; vận động nguồn lực hỗ trợ giữa các vùng.

“Đặc biệt, khi vận hành chương trình cũng cần đẩy mạnh chuyển đổi số và công nghệ thông tin thông qua bộ chỉ số, hệ thống giám sát - đánh giá trực tuyến, kết nối liên thông dữ liệu. Công tác tuyên truyền, thanh tra, kiểm tra, giám sát xã hội phải được tăng cường, kịp thời khen thưởng, phòng ngừa tiêu cực, lãng phí và xử lý vi phạm”, ông Tào Việt Thắng nhấn mạnh.