Làng Gốm Chăm cổ nhất Đông Nam Á tưng bừng khai hội
Làng gốm Bàu Trúc, Xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa - một trong những làng gốm cổ nhất Đông Nam Á còn tồn tại và được xem như một bảo tàng sống về nghề làm gốm của người Chăm.
Tưng bừng khai hội Gốm Chăm Bàu Trúc
Tối 10/10, tại xã Ninh Phước, Lễ hội Gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I năm 2026 đã chính thức khai mạc. Lễ hội diễn ra đến hết ngày 12/10.
Đây là sự kiện văn hóa quan trọng nằm trong khuôn khổ Lễ hội Katê, nhằm tôn vinh Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp, đồng thời mở ra cơ hội nâng cao đời sống cho người dân vùng làng nghề.
.png)
Đêm khai mạc, hàng nghìn người dân và du khách khắp nơi đổ về tham quan làng nghề và chiêm ngưỡng nghệ thuật làm gốm của người Chăm.
Theo ông Quảng Thúc Đoan - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Ninh Phước, Trưởng Ban tổ chức Lễ hội, Ninh Phước là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, nơi văn hóa Chăm hiện diện như một sắc màu đặc trưng qua tiếng nói, chữ viết, phong tục và các nghề thủ công truyền thống. Trong đó, gốm Bàu Trúc không chỉ là vật dụng thường nhật mà còn kết tinh tâm hồn, niềm tin và nhịp sống của bao thế hệ.
Việc UNESCO ghi danh Nghệ thuật làm gốm của người Chăm vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp năm 2022 là niềm tự hào to lớn của cộng đồng.
Cùng với làng nghề dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp, đây là những nguồn lực quý báu để địa phương phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng, chuyển hóa di sản thành động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
.png)
Thông qua lễ hội, xã Ninh Phước mong muốn lan tỏa câu chuyện về người làm gốm, tạo điều kiện để các nghệ nhân, hợp tác xã kết nối thị trường, đồng thời truyền cảm hứng và tình yêu nghề truyền thống cho thế hệ trẻ.
Lãnh đạo địa phương cam kết sẽ tiếp tục hỗ trợ công tác truyền nghề, nâng cao chất lượng sản phẩm và đẩy mạnh quảng bá gắn với du lịch.
Lễ hội Gốm Chăm Bàu Trúc diễn ra từ ngày 10 đến 12/10, chương trình được thiết kế phong phú cả về phần lễ lẫn phần hội.
Trong đó, phần lễ trang trọng với nghi thức mở cửa đền thờ Pô Klong Can tại thôn Bàu Trúc - nghi lễ tín ngưỡng truyền thống nhằm tri ân vị tổ nghề đã có công truyền dạy nghệ thuật làm gốm.
Cùng với đó, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động hấp dẫn như triển lãm và trải nghiệm gốm, dệt thổ cẩm, tham quan làng nghề và di tích bằng công nghệ thực tế ảo (VR), chương trình “Một ngày làm nghệ nhân gốm Bàu Trúc”...
Ngoài ra, lễ hội còn có hội chợ ẩm thực và khu trưng bày các sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương.
Dịp này, người dân và du khách còn có thể tham quan, Check-in trên con đường được trang trí với 136 chum gốm dọc kênh Nam.
Điểm nhấn này góp phần tạo cảnh quan đặc sắc, quảng bá hình ảnh làng gốm Bàu Trúc và mang đến những trải nghiệm thú vị cho du khách.
Khát vọng giữ nghề và định hướng phát triển bền vững
Nghề gốm ở Bàu Trúc là câu chuyện kỳ diệu từ bàn tay tài hoa và sự nhẫn nại của người thợ gốm.
Trong khi người Việt từ xa xưa đã dùng bàn xoay như một dụng cụ quan trọng trong khâu chế tác gốm; người Chăm tại làng Bàu Trúc vẫn hoàn toàn dùng đôi tay để làm, không bàn xoay, không khuôn mẫu.
Người thợ đi giật lùi vòng quanh khối đất sét lấy từ triền sông Quao, dùng đôi bàn tay trần chuốt từng đường cong, dùng vỏ sò, mảnh tre cạo gọt hoa văn sóng nước, mắt ngà, hoa văn vặn thừng mộc mạc.
Phương pháp sản xuất rất thô sơ, nhưng thật kỳ lạ là sản phẩm cái nào cũng tròn trịa và đều tăm tắp. Gốm làm xong không nung trong lò kín mà nung lộ thiên giữa trời bằng củi, rơm khô và trấu.
Nghệ nhân Châu Thị Nghiệp - người đã có gần 40 năm gắn bó với gốm Bàu Trúc chia sẻ: Tôi được mẹ truyền nghề từ khi mới hơn 10 tuổi. Để tạo nên một sản phẩm hoàn chỉnh, từ khâu lấy đất, tạo hình đến nung gốm đều đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và thuần thục.
Đến nay, nghệ nhân Châu Thị Nghiệp tiếp tục truyền dạy bí quyết cho con gái và cháu gái, giữ cho lửa nghề gia đình luôn đỏ qua nhiều thế hệ.
“Mong ước của tôi là nghề gốm của người Chăm mãi tồn tại. Tôi cũng mong chính quyền địa phương hỗ trợ khâu quảng bá và tiêu thụ sản phẩm để người làm gốm có thể sống được với nghề”, bà Châu Thị Nghiệp chia sẻ thêm.
Nói về định hướng lâu dài cho làng nghề Gốm Bàu Trúc, ông Quảng Thúc Đoan, Chủ tịch UBND xã Ninh Phước cho biết: Nhằm thực hiện hiệu quả Đề án bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật gốm Chăm, địa phương đang tiến hành khoanh vùng quy hoạch khu vực đất sét nguyên liệu.
Đồng thời, xã hướng tới xây dựng khu trưng bày kết hợp công viên gốm nhằm thu hút du khách, mở rộng đầu ra cho sản phẩm và nâng cao thu nhập cho bà con làng nghề.
Với sự hòa quyện giữa tinh hoa di sản, các hoạt động tương tác thực tế và định hướng phát triển du lịch bền vững, Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I không chỉ trở thành điểm nhấn văn hóa mới, mà còn góp phần lan tỏa sức hút của làng gốm cổ đến đông đảo du khách trong nước và quốc tế.
