Lên Tây Bắc vui lễ Mừng cơm mới của dân tộc Khơ Mú

Tại bản Tọ Cuông, xã Búng Lao (tỉnh Điện Biên), lễ Mừng cơm mới của người Khơ Mú (còn gọi là Mạ Muôn Mạ Mệ) vừa được phục dựng và tổ chức trong không khí trang trọng, ấm cúng. 

Theo quan niệm của đồng bào, đây là nghi lễ quan trọng đánh dấu kết thúc một chu kỳ sản xuất nông nghiệp, là thời điểm con người bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên, trời đất và các vị thần đã phù hộ cho mùa màng tươi tốt.

Phần lễ được chuẩn bị chu đáo tại mỗi gia đình. Lễ vật dâng cúng gồm những sản vật do chính người dân làm ra như lợn, gà, xôi, cơm mới, rượu truyền thống, hoa quả… Gia chủ thực hiện nghi lễ mời tổ tiên về chứng giám, chung vui cùng con cháu, cầu mong sức khỏe, bình an và mùa màng bội thu trong năm tới.

Sau lễ cúng trong nhà, lễ vật tiếp tục được mang ra đầu bản để làm lễ mời thổ địa, thần linh, xin phép cho dân bản bước vào phần hội. Đây là nghi thức thể hiện niềm tin tâm linh và mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên, đất trời.

Khi các nghi lễ truyền thống hoàn tất, không khí lễ Mừng cơm mới trở nên rộn ràng, tươi vui với phần hội mang đậm sắc màu văn hóa Khơ Mú. Tiếng chiêng, tiếng trống vang vọng núi rừng, hòa cùng những điệu múa, câu hát dân gian, trò chơi truyền thống thu hút sự tham gia của đông đảo người dân trong bản.

Bên ché rượu cần, mọi người quây quần, chia sẻ niềm vui sau mùa gặt, trao nhau những lời chúc tốt đẹp cho năm mới. Lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn là dịp để cộng đồng gắn kết, thắt chặt tình làng nghĩa xóm, giáo dục thế hệ trẻ về phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc mình.

Trong bối cảnh đời sống kinh tế – xã hội ngày càng phát triển, nhiều giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số đứng trước nguy cơ mai một. Việc phục dựng và tổ chức lễ Mừng cơm mới của dân tộc Khơ Mú, không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của người dân mà còn góp phần bảo tồn, phát huy di sản văn hóa phi vật thể của địa phương.

Thông qua lễ hội, bản sắc văn hóa Khơ Mú được lan tỏa, trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa các thế hệ trong cộng đồng. Đồng thời, đây cũng là nền tảng quan trọng để địa phương khai thác giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào vùng cao Điện Biên.

Lễ Mừng cơm mới không chỉ là ngày hội của riêng người Khơ Mú, mà còn là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam – những giá trị cần được trân trọng, gìn giữ và phát huy lâu dài.