Lu cở - Biểu tượng văn hóa trong cuộc sống của phụ nữ Mông Tây Bắc

Người Mông có tập tục sống ở những nơi có đồi núi cao, đèo dốc cheo leo, gập ghềnh, việc đi lại gặp nhiều khó khăn, nên họ sáng tạo ra chiếc lu cở. Điều khá thú vị, đó là người Mông thường đan lu cở vào mùa mưa hàng năm. Bởi vào mùa mưa không khí có độ ẩm cao, khi chẻ những chiếc nan trúc không nhanh khô, có độ dẻo tốt, uốn, gập dễ dàng và không bị gẫy. Đó cũng là sự chuẩn bị cho một mùa thu hoạch với hy vọng về một mùa bội thu, ấm no, hạnh phúc.

Để làm được lu cở như ý bền, chắc, người Mông thường chọn những cây trúc nhỏ (tiếng Mông gọi là sung trở) không quá non và quá già, lột lấy phần cật ngoài cùng, cạo hết phần xù xì để lộ lớp bóng của bề mặt cật. Cẩn thận hơn, để cho khỏi mối mọt, đồng bào đem ngâm cật trúc xuống nước chừng 2 - 3 tuần, sau đó mới vớt lên để đan lu cở.

Việc đan lu cở thường do những người đàn ông thực hiện. Với bàn tay khỏe khoắn, khéo léo, chỉ trong một thời gian ngắn, họ đã làm xong những chiếc lu cở xinh xắn và nhỏ gọn cực kỳ chắc chắn. 

Lu cở của người Mông có nhiều kích cỡ khác nhau, tùy vào mục đích sử dụng và lứa tuổi người dùng. Thông thường lu cở thường có miệng tròn, theo hướng tỏa ra phần đáy hình chữ nhật, phần thân loe ra hình vuông và phần miệng thường có hình tròn để chiếc lu cở áp vào lưng được thoải mái và dễ mang đồ nặng không bị đau nhức lưng.

Gần như hiện diện trong mọi hoạt động trong đời sống của đông bào Mông, từ lễ cưới, tết, đám tang, lễ mừng cơm mới, làm nhà, cúng thần rừng…,

 Lu cở không chỉ là vật dụng thiết yếu, mà đã thành nét văn hóa, biểu tượng cho nét đẹp trong lao động, sản xuất, trong những nghi lễ và cuộc sống của người phụ nữ Mông trên rẻo cao Tây Bắc. 

Đặc biệt, Trong những nghi lễ của đồng bào Mông, chiếc lu cở được dùng để đựng những lễ vật, coi như một biểu tượng của lòng chung thủy, son sắt và mong ước một cuộc sống no đủ, bình an và hạnh phúc.