Một năm "đưa chính quyền" đến gần đồng bào DTTS và miền núi: Chất lượng, hiệu quả phục vụ đổi thay tích cực (Bài 1)
Bằng sự quyết tâm, những cách làm hay, sáng tạo ở cơ sở, sau một năm vận hành bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, đã tạo sự chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng đời sống của người dân ở vùng đồng bào DTTS và miền núi.
LTS: Sau 1 năm vận hành bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực, giảm đầu mối trung gian, nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của chính quyền địa phương, tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng phục vụ người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở các xã vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Báo VietNamNet trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc loạt bài 3 kỳ: Một năm "đưa chính quyền" đến gần đồng bào DTTS và miền núi, nhằm đánh giá những kết quả đạt được, những vướng mắc trong quá trình triển khai thực tiễn ở cơ sở; những giải pháp của các địa phương để bộ máy hoạt động ổn định, thông suốt, xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, vì dân.
Phân công cán bộ bám bản
Sau sáp nhập, một số xã vùng đồng bào DTTS có địa bàn rộng; nhiều bản, làng nằm cách xa trung tâm xã nên người dân gặp không ít khó khăn trong việc tiếp cận với chính quyền địa phương.
Từ thực tế đó, nhiều xã đã cử cán bộ trực tiếp xuống bản làng và triển khai những mô hình hay, kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở.
Tại xã Tam Thái, tỉnh Nghệ An, sau sáp nhập xã có diện tích tự nhiên 365 km2, dân số hơn 7.700 người. Toàn xã có 14 bản đồng bào DTTS.
Để phục vụ tốt quyền lợi, nhu cầu của người dân, xã Tam Thái bố trí việc giải quyết thủ tục hành chính ở cả hai vị trí cơ quan xã cũ; tổ chức ngày thứ Bảy vì dân; xã quy định mỗi cán bộ 1 tuần ít nhất có 2 ngày xuống bản để giải đáp băn khoăn, tháo gỡ vướng mắc cho người dân.
Anh Lô Văn Chiến - Trưởng phòng Kinh tế xã Tam Thái, cho hay: Tôi mỗi tuần dành 2 ngày đi xuống bản. Do vậy, nhiều vấn đề vướng mắc ở cơ sở như, tranh chấp đất đai, bất hòa gia đình, hay thủ tục hưởng chế độ bảo hiểm và các chế độ chính sách khác… được tôi giải thích và hướng bà con về thủ tục nên bà con rất phấn khởi, đồng tình.
Anh Chiến dẫn chứng, như câu chuyện về triển khai xây dựng trường nội trú liên cấp. Do chủ trương và tiến độ triển khai gấp gáp nên một số thủ tục làm nhanh khiến bà con chưa hiểu rõ, cũng thắc mắc. Từ những buổi xuống bản, chúng tôi đã kịp thời giải thích và người dân hiểu ra ý nghĩa, mục đích của việc xây dựng trường, tạo sự đồng thuận trong người dân, từ đó người dân sẵn sàng phối hợp, hỗ trợ cho các nhà thầu trong quá trình thi công công trình trên địa bàn.
Bí thư xã ngồi cùng dân, nghe dân nói
Thay vì chờ Nhân dân đến trụ sở phản ánh, kiến nghị, cán bộ xã vùng cao Tu Mơ Rông, tỉnh Quảng Ngãi đã chủ động xuống thôn vào các buổi tối để đối thoại và nắm bắt tình hình đời sống của Nhân dân.
Ông Võ Trung Manh - Bí thư Đảng ủy xã Tu Mơ Rông, cho biết: Toàn xã có 17 thôn, với hơn 95% dân số là đồng bào Xơ Đăng, địa bàn rộng nên người dân đến xã phải đi xa.
Chính vì thế, Đảng ủy xã xây dựng kế hoạch vào các buổi tối cuối tuần Bí thư xã sẽ xuống các thôn đối thoại trực tiếp với Nhân dân. Thông qua đối thoại, giúp Đảng ủy nắm bắt kịp thời những khó khăn, vướng mắc và tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân.
“Thực tế qua các buổi đối thoại, thì người dân nói chuyện rất cởi mở, điều mà trước đây chưa từng có. Đồng thời, những khó khăn về chồng lấn đất sản xuất, thiếu cây giống, chế độ chính sách… cũng được người dân nêu ra. Trên cơ sở đó, xã kịp thời giải quyết cho Nhân dân”, ông Mạnh cho biết thêm.
_watermarked.jpg)
Bí thư Đảng ủy xã Tu Mơ Rông nêu ví vụ về kiến nghị của Nhân dân ở các thôn, do đời sống còn khó khăn, không có kinh phí mua cây giống cà phê trồng theo chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của xã.
Từ thực trạng này, Đảng ủy xã đã ra chủ trương phát động Chương trình “Ươm mầm tương lai - Phát triển cây trồng bền vững Tu Mơ Rông” để hỗ trợ cây giống cho Nhân dân. Nhờ đó mà hiện xã đã làm 12 vườn ươm, với khoảng 1 triệu cây giống, đủ để hỗ trợ cho Nhân dân trên địa bàn xã trồng 200 ha cà phê.
Chị Y Diễm, thôn Ngọc Leng, xã Tu Mơ Rông chia sẻ: "Trước đây, muốn trồng cà phê, thì bà con phải mua cây giống, mà hoàn cảnh kinh tế khó khăn thì không có tiền để mua. Bây giờ được xã hỗ trợ làm vườn ươm cây giống và tự tay mình tưới nước, chăm sóc hằng ngày, thấy được sự phát triển của cây thì rất vui".
Giải quyết kịp thời các thủ tục hành chính
Với tinh thần “gần dân, sát thực tiễn”, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các tỉnh vùng đồng bào DTTS và miền núi đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các sở, ngành và địa phương, góp phần giảm khâu trung gian, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, nâng cao tính chủ động của chính quyền cấp xã.
Ông Nguyễn Tiến Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Bản Lầu, tỉnh Lào Cai cho biết, việc gần dân, sát dân, bám nắm cơ sở được cấp ủy, chính quyền xã triển khai bằng những giải pháp, hành động cụ thể.
Nổi bật là, sau khi vận hành chính quyền 2 cấp, áp lực triển khai các dịch vụ hành chính công trên nền tảng số là rất lớn. Trong khi, với đặc thù xã vùng cao, đồng bào DTTS đông, trình độ về công nghệ số, nền tảng số của bà con còn rất hạn chế…
Trước thực trạng này, xã Bản Lầu đã thành lập 22 Tổ công nghệ số cộng đồng với 168 thành viên; trong đó, lấy Ban công tác Mặt trận thôn làm nòng cốt để “đi từng ngõ, gõ từng nhà” hướng dẫn kỹ năng số cho người dân.
Nhờ đó, người dân trên địa bàn xã đã từng bước tiếp cận công nghệ số; qua đó tạo thuận lợi cho chính người dân; cũng như các phòng, ban chuyên môn của xã trong quá trình tiếp nhận và giải quyết các thủ tục hành chính.
“Điều này được thể hiện rõ trong công tác tiếp nhận và giải quyết các thủ tục hành chính công. Cụ thể, từ ngày 1/7/2025 đến hết tháng 4/2026, Trung tâm phục vụ hành chính công của xã đã tiếp nhận và giải quyết hơn 6.600 hồ sơ các loại”, ông Nguyễn Tiến Cường cho biết.
"Đánh thức" tiềm năng vùng đồng bào DTTS
Sau một năm vận hành bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, không chỉ giúp chính quyền xã nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, người dân thuận tiện trong việc giải quyết thủ tục hành chính, mà còn tạo động để các địa phương phát triển toàn diện.
Đặc biệt, một số xã vùng đồng bào DTTS còn nhiều khó khăn đã có sự “bứt phá” trong phát triển kinh tế - xã hội.
Điển hình, xã biên giới Ia Dom, tỉnh Gia Lai có hơn 16 km đường biên giới tiếp giáp Campuchia; là nơi đặt Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh. Với diện tích hơn 14.560 ha, dân số trên 9.000 người, trong đó đồng bào DTTS chiếm hơn 34%.
Ia Dom từng là xã đặc biệt khó khăn, với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế - xã hội.
Sau 1 năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ cải thiện hiệu quả điều hành, đời sống người dân vùng biên cũng có nhiều khởi sắc. Tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm từ 4,68% xuống còn 2,82% và dự kiến đến cuối năm nay sẽ giảm xuống còn khoảng 1,05%.
Điểm nhấn đáng chú ý nhất là kết quả thu ngân sách trên địa bàn xã Ia Dom. Nếu như trước đây, tổng thu ngân sách nhà nước mỗi năm của xã chưa đạt 1 tỷ đồng, thì chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, con số này đã lên tới 20 tỷ đồng, đạt 210% dự toán được giao.
Ông Trần Ngọc Phận, Bí thư Đảng ủy xã Ia Dom, tỉnh Gia Lai chia sẻ: 20 tỷ đồng thu ngân sách 5 tháng đầu năm, chưa phải là con số lớn so với nhiều địa phương khác, nhưng với một xã biên giới như Ia Dom thì đây là kết quả rất đáng khích lệ.
"Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên những bước tiến mới, là đội ngũ cán bộ ngày càng gần dân, sát cơ sở hơn. Nhiều khó khăn, vướng mắc tồn tại trong thời gian dài đã được trực tiếp nắm bắt và tháo gỡ kịp thời", ông Phận chia sẻ thêm.
Sự đổi thay cũng thể hiện rõ nét ở xã Cư Pui, tỉnh Đăk Lăk, nơi có hơn 76% dân số là đồng bào DTTS. Năm 2025, kinh tế - xã hội của xã tiếp tục phát triển tích cực, với tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn đạt hơn 800 tỷ đồng; tỷ lệ hộ nghèo giảm 3,82%; quốc phòng, an ninh được giữ vững.
Chị H’Luyễn Niê, buôn Khanh, xã Cư Pui, cho biết: Sau sáp nhập, cán bộ đến gần dân hơn, hiểu được tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân nên tác phong, thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ thay đổi tích cực hơn trước.
Theo ý kiến tìm hiểu từ nhiều người dân, dịch vụ công của xã Cư Pui đang làm rất tốt, nhiều thủ tục hành chính được rút ngắn và giải quyết kịp thời, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, các hộ kinh doanh tổ chức sản xuất, kinh doanh hiệu quả. Theo đó, đời sống của Nhân dân trên địa bàn xã cũng từng bước được nâng cao.
Ông Lê Văn Long, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Cư Pui, cho biết, sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỷ lệ hồ sơ giải quyết trước hạn của xã đạt gần 89%; tỷ lệ số hóa hồ sơ và thanh toán trực tuyến đạt 100%, đưa Cư Pui trở thành một trong những địa phương dẫn đầu của tỉnh về cải cách hành chính.
Bài 2: Phát sinh nhiều cái khó - Ghi từ cơ sở
