Lễ mừng lúa mới của người Gia Rai được tổ chức tại sân nhà rông. (Ảnh: N.T)Đối với đồng bào Gia Rai, sinh sống trên địa bàn tỉnh Gia Lai, thời điểm cuối năm, khi những hạt lúa vàng ươm được thu hoạch về và chất đầy trong kho, cũng là lúc bà con thực hiện nghi lễ quan trọng nhất trong năm - Lễ mừng lúa mới.
Ông Ksor Thất, xã Ia Tulcho biết: Lễ mừng lúa mới không chỉ thể hiện lòng biết ơn đối với Yang, mà còn thể hiện tinh thần cộng đồng rất cao. Từ khi cúng tại rẫy, đưa hồn lúa về kho, cúng mở cửa kho, cúng tại nhà ăn mừng lúa mới, bà con đều được mời tới dự, và vui chơi đến khuya.
“Bởi lúa là nguồn sống nuôi sống bản thân con người cho nên bà con rất tôn sùng. Coi đó là thần sinh sôi nảy nở. Đó là nguyên thủy lễ cúng từ ngày xưa, cho đến bây giờ vẫn còn nhưng không nhiều lắm, chỉ có những gia đình trồng lúa 6 tháng (lúa rẫy) mới thực hiện nghi lễ này”, ông Thất chia sẻ thêm.
Lễ mừng lúa mới là dịp để gắn kết cộng đồng. (Ảnh: N.T)Còn già làng Siu Yon, Làng Ó, xã Ia Pia, khẳng định: Nghi lễ này rất quan trọng với người Gia Rai. Khi thực hiện Lễ mừng lúa mới, cả làng ai cũng vui, có cồng chiêng, có múa xoang và hát những bài dân ca của dân tộc mình. Đây cũng là dịp để lớp trẻ hiểu thêm về văn hóa truyền thống, cùng nhau gìn giữ, phát huy.
Tại làng Ghè, xã Ia Dơk, đồng bào Gia Rai vẫn giữ được Lễ mừng lúa mới như thời xưa và thường tổ chức từ tháng 10 đến tháng 12 dương lịch hàng năm, ở sân nhà rông của làng.
Để chuẩn bị Lễ mừng lúa mới, các già làng họp bàn với nhau để thống nhất ngày cúng và thông báo cho dân làng cùng nhau chuẩn bị lễ vật. Trên mâm cúng, không thể thiếu những thực phẩm truyền thống, mộc mạc như: Cơm lam dẻo, thịt nướng, cùng bó lúa mới, ché rượu cần. Đôi khi, một con heo hoặc gà trống cũng được chọn làm vật hiến tế, dâng lên Yang.
Lễ mừng lúa mới được tổ chức tại nhà chủ lúa. (Ảnh: S.T)Già làng Kpuih Ôh, làng Ghè, xã Ia Dơk cho biết: Sau khi chuẩn bị xong lễ vật, già làng sẽ đọc bài khấn để dâng lễ vật lên Yang. Tuỳ theo vùng mà lời khấn có một số điểm khác nhau. Còn ở làng Ghè, già làng sẽ khấn: “Ô Yang, hôm nay tôi mang heo to, gà to đến đây, kính mời Yang về đây thụ lễ, xin bảo vệ và ban bình an cho bà con dân làng, cầu cho tai qua nạn khỏi, làm ăn phát đạt. Hỡi thần nhà Rông, thần núi, thần nước, kính cầu các thần về chứng và thụ lễ heo to gà to và ban bình an, ban sự ấm no cho bà con”.
Đọc lời khấn xong, già làng thông báo với Yang về những thành quả bà con làm được trong năm qua, đồng thời tha thiết cầu mong mưa thuận gió hòa, để vụ mùa năm sau tiếp tục bội thu, đời sống ngày càng sung túc.
Nghi thức tuốt lúa đưa vào kho trong Lễ mừng lúa mới của người Gia Rai. (Ảnh: S.T)Sau phần lễ, cả làng hòa chung niềm vui bên bình rượu cần. Nam thanh, nữ tú nhịp nhàng trong điệu múa xoang; tiếng nói, tiếng cười hòa cùng tiếng cồng chiêng vang vọng, tạo nên không khí lễ hội sôi động giữa đại ngàn.
Đêm càng khuya, đại ngàn càng sâu lắng, mọi người quây quần bên đống lửa, rũ bỏ hết những lo toan trong cuộc sống. Sợi dây gắn kết cộng đồng càng thêm bền chặt. Chị Rah Lan H’ Tiết chia sẻ: Mỗi khi làng tổ chức Lễ mừng lúa mới, tôi thấy rất vui vì nét văn hóa truyền thống độc đáo của dân tộc mình vẫn còn được gìn giữ. Qua lễ hội, mọi người thắt chặt hơn tinh thần đoàn kết, chung tay phát triển kinh tế, xây dựng quê hương giàu đẹp.
