Hiện nay, huyện Mường Lát là địa phương có số người nhiễm AIDS đứng thứ 4 toàn tỉnh, sau TP. Thanh Hóa, các huyện Bỉm Sơn và Quan Hóa.
Trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2015, trung bình mỗi năm, cơ quan chức năng, chuyên ngành tiếp tục phát hiện thêm trên 20 trường hợp nhiễm AIDS. Nguyên nhân đều bắt nguồn từ tiêm trích ma túy và lây lan từ vợ chồng, từ người mẹ sang con…
Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Tam Chung (Mường Lát) phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền pháp luật cho người dân.
Nằm dưới chân núi Sài Khao là bản Poọng (còn gọi là bản Sài Khao, xã Tam Chung, huyện Mường Lát). Người dân ở bản chủ yếu là đồng bào dân tộc Mông, lấy nghề nương rẫy làm kế sinh nhai. Nhưng cuộc sống thanh bình ấy bị đảo lộn, khi các đối tượng xấu chọn nơi đây là địa điểm buôn bán “cái chết trắng”. Chúng tập trung gom hàng để từ đó tìm cách phân phối ra các địa bàn lân cận. Thời điểm những năm 2007- 2009 là đỉnh cao của “cơn bão độc” này. Có ngày có đến 1-3 người trong bản “ra đi” vì sốc ma túy, vì AIDS. Có gia đình có tới 5 người chết vì ma túy, để lại những em nhỏ bơ vơ vì mất cha mẹ, người thân.
Trong toàn xã Tam Chung, cao điểm có khoảng 80 người chết vì ma túy, thì bản Poọng đã chiếm đến 40 người. Chính vì vậy, bản Poọng từng được giữ “kỷ lục” về nhiều cái nhất: Bản nhiều người nghiện nhất, người nghiện chết nhiều nhất, đông thanh niên nghiện ngập nhất...
Ông Vi Văn Thuận Gia, từng là Trưởng bản, nhưng gia đình ông cũng tiêu điều vì ma túy. Ông có 5 anh em trai, nhưng tất cả lần lượt lao vào vòng xoáy nghiện ngập. “Bản thân khi còn làm Trưởng bản cũng có chút hiểu biết, nhưng không thể làm gì để ngăn cái chết trắng đến với gia đình. Đau đớn lắm!”, ông Thuận nghẹn ngào.
Trước tình hình đó, năm 2011, bản Poọng được chọn là điểm triển khai Dự án Phòng chống HIV/AIDS. Theo đó, hàng loạt giải pháp, nguồn hỗ trợ được các cấp chính quyền, các cơ quan chức năng, các tổ chức đoàn thể… triển khai thực hiện, với một quyết tâm cứu vớt những mảnh đời lay lắt. Sau 6 năm triển khai, Dự án đã truyền thông được hơn 100 buổi phát sóng qua hệ thống loa đài; thực hiện được trên 10 buổi tư vấn ở bản với gần 500 lượt người tham dự; cung cấp bơm kim tiêm sạch cho người nghiện chích ma túy; cấp gần 1000 bao cao su cho những gia đình có nguy cơ cao trong việc lây nhiễm HIV/AIDS.
Một góc thị trấn Mường Lát
Đến nay, vùng đất đau thương vì ma túy này đang dần thay da đổi thịt. 100 hộ gia đình, hơn 400 nhân khẩu bản Poọng đang dần hồi sinh sau cơn bão ma túy. Thành công lớn nhất mà lãnh đạo xã Tam Chung chia sẻ là hiện nay bản Poọng chỉ còn 10 người nhiễm HIV/AIDS, không có trường hợp nhiễm mới. Ở bản đã có điểm trường để người dân trong bản cho con em theo học con chữ. Các gia đình trong bản đều cam kết không tham gia buôn bán, tàng trữ ma túy, tập trung phát triển kinh tế hộ gia đình và từng bước thoát nghèo. Đây là một tín hiệu vui đối với vùng đất và những con người nơi đây.
Theo thông tin mới nhất từ Trung tâm Y tế huyện Mường Lát, đến cuối năm 2016, toàn huyện chỉ phát hiện thêm 03 trường hợp nhiễm HIV mới. Kết quả này, đang là tín hiệu vui từ khi Dự án Phòng chống HIV/AIDS được triển khai tại Mường Lát vào năm 2011. Với những biện pháp hỗ trợ như: Điều trị ARV cho bệnh nhân AIDS, sàng lọc điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, tư vấn xét nghiệm HIV tự nguyện và điều trị các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế Methadone cho người nghiện chích ma túy. Cơ sở điều trị Methadone của huyện bắt đầu triển khai điều trị từ cuối tháng 12/2013 đã điều trị cho hàng chục đối tượng nghiện ma tuý.
Ông Nguyễn Văn Thiệp, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Mường Lát, cho biết, về cơ bản ở Mường Lát đã khống chế, kiểm soát được sự lây nhiễm của đại dịch thế kỷ HIV/AIDS. Hiện tại, từ khâu khám bệnh, tư vấn xét nghiệm, điều trị ở huyện đều có thể thực hiện. Điều đó, giúp cho bệnh nhân không phải đi lại, cán bộ y tế sẽ mang thuốc điều trị đến tận nơi.
“Đời sống kinh tế, xã hội đồng bào ở Mường Lát vẫn còn rất khó khăn, nhiều bản làng vẫn chưa có điện, đường giao thông đi lại cách trở… Đồng bào ở Mường Lát rất cần sự quan tâm, giúp đỡ hơn nữa từ các cơ quan, ban, ngành về mọi mặt, trong đó tiếp tục hỗ trợ đầu tư cho công tác phòng chống ma tuý, đẩy lùi hoàn toàn “bão” AIDS ”, tạo môi trường sống trong lành trên mảnh đất biên giới này”, ông Cao Văn Cường, Chủ tịch UBND huyện Mường Lát đề nghị.
LÔ GIANG
