Mỹ Lý - vùng “rốn lũ” chưa lành

Nỗ lực “vá víu” cuộc sống sau lũ

Ký ức về trận lũ dữ do ảnh hưởng cơn bão số 3 năm 2025 vẫn hiện hữu trong từng ánh mắt, từng khoảng đất trống nơi những mái nhà từng tồn tại ở xã giáp biên Mỹ Lý.

Ngay tại trung tâm xã, những công trình công cộng quan trọng chỉ còn lại dấu tích hoang tàn. Trạm Y tế, trụ sở Công an, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Mỹ Lý 2 chỉ còn lô nhô những bức tường sót lại, chìm trong lớp bùn đất khô cứng.

Cơn lũ do bão số 3 năm 2025 đã khiến gần như toàn bộ 7 bản dọc sông bị nhấn chìm. Hậu quả để lại vô cùng nặng nề: 214 ngôi nhà bị sập và trôi hoàn toàn; 135 nhà bị ngập sâu, hư hỏng nặng; hàng trăm nhà khác bị ảnh hưởng ở mức độ khác nhau.

Hệ thống hạ tầng là đường bộ nối bản Xằng Trên, qua bản Xốp Dương, đến bản Cha Nga dài 15 km bị sạt lở nghiêm trọng. Hiện tại, đường bộ từ bản Xốp Dương đi bản Cha Nga vẫn chưa thể thông. Còn cầu treo bản Yên Hòa bị cuốn trôi hoàn toàn, để lại những trụ móng nằm ngổn ngang giữa lòng sông cuộn sóng.

Những con số thiệt hại không chỉ phản ánh mức độ tàn khốc của thiên tai, mà còn cho thấy gánh nặng khôi phục đang đè nặng lên địa phương vốn đã nhiều khó khăn.

Sau thảm họa mưa lũ, một cuộc tái thiết tổng lực đã diễn ra ở Mỹ Lý bằng chính nội lực của địa phương, bằng chính sự chung tay, góp sức của các cấp chính quyền và toàn xã hội.

Dọc theo dòng Nậm Nơn, những bản làng từng bị nhấn chìm trong biển nước như Xiềng Tắm, Xốp Tụ, Yên Hòa, Xằng Trên, Xằng Dưới… nay đã có những dấu hiệu hồi sinh. Ông Nguyễn Anh Đoài - Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Lý, cho biết: Đời sống người dân đang từng bước ổn định, sinh kế của bà con được hỗ trợ lại sau lũ, hệ thống nước sinh hoạt được khôi phục, nhưng khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là nhà ở và giao thông.

Sau lũ, toàn xã đã có 103 hộ dân được bố trí ở xen ghép tại các bản. Bên cạnh đó, 108 hộ khác cũng được hỗ trợ dựng nhà lắp ghép, trong đó 74 hộ đã hoàn thành. Còn trụ sở Công an xã, cũng đã chọn xong mặt bằng, tổ chức khởi công và sẽ hoàn thiện trong nay mai.

Cùng với đó, nhiều tuyến đường hư hỏng đã được “vá víu”. Cụ thể, tuyến Quốc lộ 16 đi qua xã đã được san gạt bùn đất trên bề mặt, tuyến đường nội xã từ bản Xằng Trên đi bản Xốp Dương đã hoàn thành xong khâu san nền; cầu treo nối bản Xằng Trên và bản Yên Hòa bị cuốn trôi do mưa lũ, nay đã được dựng lại bằng cây cầu tạm bắc qua sông Nậm Nơn

Trong niềm vui ở vùng “rốn lũ”, thầy Trần Sỹ Hà - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Mỹ Lý 2 thông tin: Trường được quy hoạch, xây dựng mới ở vị trí mới tại bản Xằng Trên. Hôm nay, tiếng trẻ học bài đã rộn rã khắp núi rừng biên cương Mỹ Lý.

Những “nút thắt” cần tháo gỡ

Dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng thực tế cho thấy Mỹ Lý vẫn còn bộn bề khó khăn. Nhiều hộ dân, đặc biệt tại bản Cha Nga, vẫn đang phải sống trong những căn nhà tạm bợ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi mùa mưa quay trở lại. Qua thống kê, vẫn còn 35 hộ dân chưa có nhà ở do ảnh hưởng mưa lũ, đang phải dựng nhà tạm trong bao nỗi lo toan.

Đến nay, mới chỉ có 2 điểm tái định cư bản Xiềng Tắm và Xằng Trên được khởi công, các điểm tái định cư ở bản Cha Nga và Yên Hòa vẫn chưa được triển khai theo thống kê, quy hoạch của UBND tỉnh Nghệ An. Điều này khiến bài toán ổn định lâu dài cho người dân vùng thiên tai vẫn chưa có lời giải trọn vẹn.

Giao thông tiếp tục là “điểm nghẽn” lớn. Tuyến đường nội xã từ Xằng Trên đi bản Xốp Dương, đến bản Cha Nga dài 15 km sạt lở nghiêm trọng, chưa thể khôi phục hoàn toàn khiến cho việc đi lại, sản xuất, học tập của khoảng 310 hộ với 1.298 khẩu người dân tộc Thái ở 3 bản gặp nhiều trở ngại. Từ bản Xốp Dương đến bản Cha Nga, người dân muốn di chuyển phải đi thuyền vượt sông, hoặc vòng qua xã Bắc Lý, rất bất tiện và nguy hiểm.

Trong khi đó, tuyến Quốc lộ 16, nhiều điểm sạt lở taluy âm vẫn chưa được xử lý triệt để, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Có đoạn, vị trí sạt lở ăn sâu vào 1/3 làn đường. Cây cầu treo tại bản Yên Hòa bị cuốn trôi vẫn chưa được xây dựng lại, người dân buộc phải sử dụng cầu tạm để qua lại mỗi ngày.

Những “nút thắt” sau mưa bão đang khiến cho tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo hiện tại, lần lượt là hơn 49% và gần 30% có nguy cơ tăng lên.

Một sự bất tiện khác đang tồn tại ở xã Mỹ Lý chính là việc, Trạm y tế và Công an xã vẫn phải dựng nhà tạm trong khuôn viên UBND xã. Trong không gian chật hẹp, nhiều lực lượng cùng “đóng chân”, gây không ít khó khăn cho hoạt động điều hành và phục vụ người dân.

Ông Nguyễn Anh Đoài - Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Lý, cho hay: Cấp trên cần ưu tiên hỗ trợ địa phương khắc phục hạ tầng giao thông các bản bị hư hỏng để bà con thuận tiện trong giao thương và sinh hoạt. Quan tâm hỗ trợ xây dựng các điểm tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng lũ lụt để ổn định cuộc sống.

Để vùng đất nơi đầu nguồn Nậm Nơn thực sự đứng vững, rất cần sự chung tay, hỗ trợ mạnh mẽ hơn nữa từ các cấp, các ngành để những mái nhà mới không chỉ là nơi trú ngụ, mà còn là điểm tựa cho một tương lai ổn định, bền vững.