Nâng cao kỹ năng số ở miền núi: Kinh nghiệm từ thôn Gia Tĩnh
Tại thôn Gia Tĩnh, xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị, Tổ công nghệ số cộng đồng kiên trì “cầm tay chỉ việc”, giúp người dân miền núi làm quen với ứng dụng điện thoại, dịch vụ công trực tuyến và nâng cao khả năng tiếp cận thông tin chính thống.
Kiên trì đưa kỹ năng số đến từng hộ dân
Là Tổ trưởng Tổ công nghệ số cộng đồng thôn Gia Tĩnh, bà Nguyễn Thị Mai Hồng hiểu rằng, muốn người dân thực sự tiếp cận công nghệ, điều quan trọng không chỉ là đưa ứng dụng đến với họ mà còn phải kiên trì hướng dẫn để mọi người biết cách sử dụng.
Thực tế tại Gia Tĩnh cho thấy, phổ cập kỹ năng số ở địa bàn miền núi cần bắt đầu từ những nhu cầu thực tiễn, phù hợp với khả năng tiếp cận của từng nhóm người dân. Chẳng hạn như hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng trên điện thoại, kích hoạt tài khoản định danh điện tử, tra cứu thông tin và thực hiện dịch vụ công trực tuyến…
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, bà Hồng cùng các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng thôn Gia Tĩnh thường lồng ghép nội dung tuyên truyền về kỹ năng số tại các cuộc họp thôn.
Những vấn đề liên quan đến đất đai, tiếp cận thông tin, sử dụng ứng dụng trên điện thoại thông minh và dịch vụ công trực tuyến được giới thiệu bằng cách gần gũi, dễ hiểu.
Tuy nhiên, quá trình hướng dẫn không phải lúc nào cũng thuận lợi. Theo bà Hồng, nhóm người dân gặp khó khăn nhiều nhất là người cao tuổi và phụ nữ.
“Đa số người lớn tuổi và phụ nữ sử dụng điện thoại chưa thành thạo, rất khó khăn trong việc tiếp cận và ứng dụng công nghệ số. Có người mở ứng dụng ra thì lại quên mật khẩu. Muốn tìm lại được mật khẩu cũng mất nhiều thời gian”, bà Hồng kể.
Những trở ngại ấy cho thấy, khoảng cách số không chỉ nằm ở việc không có điện thoại thông minh hay kết nối Internet, mà còn ở khả năng khai thác thiết bị và các tiện ích trên môi trường số.
Để khắc phục, Tổ công nghệ số cộng đồng thôn Gia Tĩnh tổ chức hoạt động linh hoạt. 7 thành viên được phân công phụ trách từng khu vực, chủ động bố trí thời gian đến tuyên truyền, hỗ trợ người dân. Khi có thời gian hoặc có việc đi ngang qua nhà dân, các thành viên lại tranh thủ hướng dẫn cài đặt, kích hoạt ứng dụng.
Cách làm này giúp người dân được hỗ trợ ngay khi phát sinh nhu cầu, thay vì phải chờ những buổi tập huấn tập trung. Khi đã biết đến vai trò của Tổ, nhiều người cũng chủ động tìm đến nhờ hướng dẫn.
Đưa tiện ích số đến gần hơn với đời sống
Thời gian qua, Tổ công nghệ số cộng đồng thôn Gia Tĩnh đã phối hợp triển khai nhiều đợt hướng dẫn bà con địa phương đăng ký, kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID mức độ 2; tích hợp bảo hiểm y tế, sổ sức khỏe điện tử và tài khoản an sinh xã hội. Người dân cũng được hướng dẫn khai thác tiện ích phản ánh hiện trường trên ứng dụng QUANGTRI-S.
Máy vi tính, máy in và hệ thống mạng wifi được bàn giao về nhà văn hóa thôn, giúp Tổ có thêm phương tiện hướng dẫn, hỗ trợ người dân thực hiện các thao tác số tại chỗ, hạn chế việc phải đi xa.
Khi kỹ năng số được nâng cao, người dân sẽ có thể thực hiện hiệu quả các hoạt động tiếp cận thông tin chính sách pháp luật, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Bà Hồng dẫn chứng, trong lĩnh vực đất đai, việc tiếp cận thông tin chính thống đem lại lợi ích thiết thực cho người dân: “Nếu người dân biết được giá đất ở các tuyến đường thì sẽ có lợi khi làm sổ đỏ, hoặc khi bán đất có thể áp dụng đúng giá đất, không bị thiệt thòi”.
Dù vậy, để chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống của bà con thôn Gia Tĩnh, vẫn còn nhiều việc cần làm.
“Tổ công nghệ số cộng đồng cần tuyên truyền, tập huấn nhiều hơn cho bà con, phải cầm tay chỉ việc để người dân biết sử dụng các ứng dụng, tiện ích số. Kỹ năng số sẽ đem lại nhiều lợi ích cho bà con. Đơn cử trong dịch vụ công, nếu có kỹ năng số, biết cách thực hiện dịch vụ công trực tuyến thì bà con đỡ phải đi lại, chờ đợi tại các cơ quan nhà nước”, bà Hồng bày tỏ.
Từ thực tiễn ở Gia Tĩnh có thể thấy, nâng cao kỹ năng số cho người dân miền núi không nhất thiết phải bắt đầu bằng những mô hình công nghệ phức tạp. Điều quan trọng là lựa chọn ứng dụng phù hợp, thiết thực, dễ sử dụng và phát huy vai trò của lực lượng hỗ trợ ngay tại cộng đồng.
Kinh nghiệm này có thể được nghiên cứu, nhân rộng tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Khi được hướng dẫn sử dụng nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số và các kênh thông tin chính thống, người dân sẽ có thêm công cụ để từng bước thu hẹp khoảng cách số.
