“Nâng cấp” chính sách, phát huy vai trò Người có uy tín ở cơ sở
Nghị định số 307/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành ngày 4/8/2026, được kỳ vọng tạo bước chuyển trong chính sách đối với Người có uy tín vùng đồng bào DTTS.
Hoàn thiện chính sách trong bối cảnh mới
Qua gần 10 năm thực hiện, chính sách đã góp phần khẳng định Người có uy tín là lực lượng nòng cốt, cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền với đồng bào DTTS.
Cả nước hiện có gần 30.000 Người có uy tín; giai đoạn 2021 - 2025, các địa phương bố trí khoảng 500 tỷ đồng thực hiện chính sách, hỗ trợ lực lượng này phát huy vai trò trong tuyên truyền, vận động nhân dân phát triển kinh tế, giảm nghèo, giữ gìn văn hóa và bảo đảm an ninh trật tự.
Trước đây, chính sách đối với Người có uy tín được quy định tại nhiều quyết định khác nhau. Tuy nhiên, thực tiễn đang đặt ra những yêu cầu mới. Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và yêu cầu chuyển đổi số cũng đòi hỏi chính sách phải được cập nhật, điều chỉnh phù hợp.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã tham mưu xây dựng Nghị định số 307/2026/NĐ-CP ngày 4/8/2026 quy định về lựa chọn, công nhận, chính sách đối với Người có uy tín và các tổ chức, cá nhân tiêu biểu trong vùng đồng bào DTTS trên cơ sở các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và các cam kết quốc tế liên quan. Đây là nền tảng chính trị - pháp lý quan trọng, bảo đảm Nghị định thể chế hóa đầy đủ định hướng phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Thông cho biết: Trong lĩnh vực công tác dân tộc, hiện có 2 nghị định quan trọng, là Nghị định số 05/2011/NĐ-CP về công tác dân tộc và Nghị định số 307/2026/NĐ-CP vừa được ban hành. Việc ban hành Nghị định 307 nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với Người có uy tín, bảo đảm chính sách được thực hiện đầy đủ, kịp thời và phù hợp với tình hình mới.
“Các quy định trước đây được rà soát, tích hợp và quy định thống nhất trong Nghị định 307, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho việc tổ chức thực hiện, đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò của Người có uy tín là lực lượng nòng cốt, “cánh tay nối dài” của Đảng và Nhà nước ở cơ sở”, Thứ trưởng khẳng định.
Phân cấp mạnh, thích ứng với môi trường số
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 307 quy định rõ tiêu chí lựa chọn, phân cấp mạnh hơn cho cấp xã trong việc bình chọn, công nhận và quản lý Người có uy tín. Đồng thời, đơn giản hóa thủ tục hành chính, hướng tới việc lựa chọn khách quan, bảo đảm quyền làm chủ của cộng đồng dân cư trong việc lựa chọn Người có uy tín, tôn trọng tính tự quản của cộng đồng, giữ gìn phát huy bản sắc văn hoá, phong tục tập quán tốt đẹp của đồng bào DTTS.
Việc phân cấp cho cơ sở được kỳ vọng giúp địa phương chủ động hơn trong phát hiện, lựa chọn những người thực sự có uy tín, có khả năng tập hợp, vận động và tạo đồng thuận trong cộng đồng.
Cùng với đó, Nghị định 307 cũng điều chỉnh chính sách hỗ trợ đối với Người có uy tín, nâng mức chi thăm hỏi, tặng quà, thể hiện sự quan tâm và động viên đối với lực lượng nòng cốt tại cơ sở.
Nghị định cũng bổ sung nội dung bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng; chú trọng kỹ năng số, đáp ứng yêu cầu mới trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào DTTS.
Việc bổ sung kỹ năng số xuất phát từ yêu cầu đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Bà Hồ Thị Lan - Người có uy tín thôn Hồng Hạ 1, xã A Lưới 5, TP. Huế, cho biết: Việc bổ sung kỹ năng số cho Người có uy tín là cần thiết, phù hợp với thực tế. Nắm được kỹ năng số sẽ giúp Người có uy tín chủ động hơn trong tiếp nhận, chọn lọc và chia sẻ thông tin chính thống đến cộng đồng.
Kỹ năng số giúp Người có uy tín tiếp cận, định hướng thông tin, kịp thời nhận diện và phản bác thông tin sai trái, góp phần tạo đồng thuận, củng cố khối đại đoàn kết và giữ vững an ninh trật tự ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Tạo động lực phát triển vùng đồng bào DTTS
Nghị định 307 không chỉ hoàn thiện cơ chế lựa chọn, công nhận và hỗ trợ Người có uy tín mà còn hướng tới xây dựng đội ngũ ngày càng tiêu biểu, có năng lực và uy tín thực chất trong cộng đồng.
Về nguyên tắc thực hiện, Người có uy tín được lựa chọn đảm bảo dân chủ, công khai, minh bạch, công bằng, khách quan từ thôn, bản, xóm, buôn, làng, phum, sóc, tổ dân phố và tương đương.
Người có uy tín có thể được lựa chọn từ: già làng, trưởng dòng họ; chức sắc, chức việc, nhà tu hành; cán bộ, lực lượng vũ trang nghỉ hưu có nhiều đóng góp; bí thư chi bộ, trưởng thôn, trưởng Ban công tác mặt trận, tổ trưởng tổ bảo vệ an ninh, trật tự, thôn đội trưởng; cùng các nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, nghệ nhân, nhà giáo, thầy thuốc, nông dân sản xuất giỏi, phụ nữ, thanh niên tiêu biểu được cộng đồng tín nhiệm.
Từ hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường phân cấp cho cơ sở đến bổ sung kỹ năng phù hợp với thời đại số, Nghị định 307/2026/NĐ-CP tạo thêm nền tảng để phát huy vai trò của Người có uy tín trong giai đoạn mới.
