Nghệ An: Lồng ghép các nguồn vốn thực hiện Chương trình MTQG 1719

Theo đó, khi thực hiện xây dựng nhà ở, mỗi gia đình được hỗ trợ 50 triệu đồng; trong đó, ngân sách Trung ương hỗ trợ 40 triệu đồng, nguồn đối ứng của UBND tỉnh 4 triệu đồng và MTTQ tỉnh 6 triệu đồng. Từ nguồn hỗ trợ này, cùng với việc vay mượn thêm anh em, bạn bè, hoán đổi ngày công, các hộ gia đình ở bản Na Nhù xã Mường Xén đã có được ngôi nhà bền chắc, đáp ứng niềm đau đáu an cư hàng bao năm.

Na Nhù là bản làng người Khơ Mú - nơi đây đang đổi mới từng ngày bằng những nếp nhà mới tinh tươm dưới triền đồi. Niềm vui được ở trong căn nhà mới, bền chắc, an toàn… nhờ nguồn vốn của Chương trình MTQG 1719 hiện rõ trên từng gương mặt dãi dầu của người dân.

Hối hả trở về từ rẫy, anh Cụt Văn Chờ kể: Vợ chồng có với nhau 3 mặt con, cuộc sống miền sơn cước vất vả, thiếu thốn. Quanh năm, vợ chồng tôi ngược núi bám rẫy nhưng chỉ đủ ăn. Nay được cấp trên hỗ trợ tiền làm nhà, gia đình rất vui. Hai vợ chồng đang bàn nhau cố gắng làm ăn để mong thoát cái nghèo, đuổi cái khổ đi.

Báo cáo từ Sở Dân tộc và Tôn giáo cho thấy, tổng ngân sách tỉnh đã giao 18.818 tỷ đồng để thực hiện đối ứng Dự án 1 (vốn đầu tư phát triển là 6.487 tỷ đồng hỗ trợ nhà ở, đất ở, đất sản xuất; vốn sự nghiệp là 12.331 tỷ đồng hỗ trợ chuyển đổi nghề và nước sinh hoạt phân tán). 

Trong đó, lồng ghép vốn đầu tư phát triển từ Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững là 86.797 tỷ đồng, đã giao 100% kế hoạch. Hỗ trợ vay vốn tín dụng qua Ngân hàng Chính sách xã hội theo Nghị định 28/2022/NĐ-CP ngày 26/4/2022 của Chính phủ với kết quả cho vay là 144.724 tỷ đồng (hỗ trợ đất ở 50 triệu đồng, hỗ trợ nhà ở 71.969 tỷ đồng, hỗ trợ chuyển đổi nghề 72.705 tỷ đồng).

Căn cứ các Nghị quyết của Quốc hội, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về giao vốn ngân sách Trung ương thực hiện Chương trình, UBND tỉnh Nghệ An đã xây dựng phương án phân bổ vốn và trình HĐND tỉnh thông qua để thực hiện  bảo đảm đúng trình tự, thời gian quy định. 

Trong báo cáo đánh giá giai đoạn 1 từ 2021 - 2025, Chương trình MTQG 1719, tỉnh Nghệ An cho hay: Địa phương là một trong 06 tỉnh đầu tiên trong cả nước hoàn thành việc ban hành Nghị quyết của HĐND tỉnh về kế hoạch phân bổ vốn và cơ chế huy động, lồng ghép các nguồn vốn thực hiện Chương trình giai đoạn 2021 - 2025. 

UBND tỉnh đã trình HĐND tỉnh thông qua danh mục dự án chi tiết cho các dự án thuộc Chương trình. Việc lập, phân bổ, giao dự toán ngân sách nhà nước Chương trình giai đoạn 2021 - 2025 và hàng năm được thực hiện bảo đảm đúng và hướng dẫn của các cơ quan Trung ương.

Vẫn còn nhiều khó khăn

Việc linh hoạt lồng ghép nhiều nguồn vốn khác nhau để tăng thêm nguồn lực thực hiện, đã góp phần quan trọng để  chất lượng nhiều công trình, dự án, nội dung, thành phần của Chương trình được nâng lên phát huy hiệu quả tích cực trong đời sống thực tiễn; đáp ứng tối đa nhu cầu thụ hưởng của người dân. 

Tuy nhiên, trên thực tế triển khai, địa phương vẫn đang gặp không ít khó khăn từ điều kiện đặc trưng vùng miền làm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân của nhiều dự án.

Cụ thể, tại Tiểu dự án 1, Dự án 3, thì diện tích rừng phòng hộ và rừng sản xuất là rừng tự nhiên được hỗ trợ bảo vệ lũy kế đến nay là 352.209,91 ha/433.404,09 ha diện tích đã giao cho hộ gia đình, các nhân, cộng đồng dân cư, đạt 81,27%. 

Vướng mắc lớn nhất ảnh hưởng đến giải ngân nguồn vốn ở đây, là đối tượng thụ hưởng chưa thực sự phù hợp với tình hình thực tế, thấp hơn so với số liệu khảo sát xây dựng báo cáo nghiên cứu khả thi, do vậy không còn đối tượng chi trả theo quy định (khảo sát toàn bộ vùng đồng bào DTTS và miền núi, kể cả diện tích vườn quốc gia, khu bảo tồn, rừng đặc dụng...).

Hay như Tiểu dự án 3, Dự án 5, toàn tỉnh đã hỗ trợ đào tạo nghề đối với 8.981 lao động là người DTTS, người dân tộc Kinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo sinh sống ở vùng đồng bào DTTS và miền núi. Nhưng vướng mắc ảnh hưởng đến giải ngân nguồn vốn, chính là đối tượng thực hiện không nhiều, do lực lượng trong độ tuổi lao động đa số không có nhu cầu học nghề, chủ yếu đi làm thuê tại các khu công nghiệp trong nước hoặc xuất khẩu lao động. Các đối tượng này trùng với Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững.

Thông tin từ Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Nghệ An cho thấy, tổng kế hoạch nguồn vốn ngân sách Trung ương được thông báo để thực hiện Chương trình MTQG 1719 của tỉnh, là hơn 5.185 tỷ đồng (Vốn đầu tư phát triển hơn 2.649 tỷ đồng và vốn sự nghiệp hơn 2.535 tỷ đồng). Tỉnh Nghệ An đã giao chi tiết hơn 4.481 tỷ đồng, đạt 86,4% thông báo. Nhưng do nhiều khó khăn, vướng mắc nên kết quả giải ngân các nguồn vốn chưa đạt kỳ vọng. 

Hiện tại, nguồn vốn đầu tư phát triển còn có Dự án 2 chưa đạt 50% tiến độ giải ngân. Trong khi nguồn vốn sự nghiệp lại khá trầm lắng khi có đến 6 dự án giải ngân chưa quá 50%. Đáng chú ý, Dự án 3, Dự án 9 giải ngân chưa đến 24%; thậm chí có Dự án 2 chưa hề giải ngân.

Thực tế cho thấy, việc điều chỉnh vốn từ nguồn ngân sách Trung ương chưa bảo đảm sự linh hoạt, nên địa phương còn gặp khó khăn trong việc điều chuyển vốn từ dự án này sang dự án khác (theo khả năng thực hiện và giải ngân).

 Căn cứ kế hoạch giao vốn đầu tư phát triển giai đoạn 2021 - 2025, các cơ quan chức năng đã phối hợp tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết phân bổ vốn nhưng chưa có căn cứ để phân cấp, tạo điều kiện cho các địa phương chủ động thực hiện điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung danh mục dự án đầu tư, dẫn đến mất nhiều thời gian do phải qua nhiều quy trình, thủ tục của nhiều cơ quan, đơn vị theo quy định.