Nghi lễ phá cửa địa ngục ở đạo quán người Hoa ở TPHCM
Đạo trưởng dùng cây trượng lần lượt phá 5 mô hình tượng trưng cho Ngũ phương địa ngục trong nghi lễ Xá tội vong nhân được tổ chức suốt 7 ngày tại Khánh Vân Nam Viện, TP.HCM.
Từ mùng 1 đến 7 tháng 7 âm lịch, lễ Xá tội vong nhân theo tín ngưỡng Đạo giáo diễn ra tại Khánh Vân Nam Viện (phường Minh Phụng, TP.HCM).
Riêng ngày mùng 2 và 3, tại đây diễn ra nghi thức đặc biệt "phá cửa địa ngục" trong 3 khung giờ 7h30, 10h và 13h30. Theo quan niệm Đạo giáo, nghi thức này tượng trưng cho việc mở các cửa địa ngục, giúp những linh hồn đang chịu khổ được giải thoát.
Tại đây, các đạo sĩ sẽ bắt đầu đọc kinh và làm lễ xung quanh Ngũ phương địa ngục.
Ngũ phương địa ngục gồm 5 mô hình nhà tượng trưng cho năm phương Đông, Tây, Nam, Bắc và trung tâm. Những mô hình này có mái ngói trang trí hình mặt quỷ, tượng trưng cho các cửa ngục.
Sau khi tụng kinh, đạo trưởng dùng cây trượng phá vỡ từng mô hình, tượng trưng cho việc phá một cửa địa ngục. Nghi thức được lặp lại cho đến khi cả 5 "cửa ngục" được phá bỏ.
Tiếp đó, các đạo cô đưa bài vị của những vong linh được xem là đã được giải thoát đến Mộc dục đình - mô hình ngôi nhà giấy tượng trưng cho nơi tắm gội.
Bên trong mỗi mô hình được chia thành hai gian, có đèn, hộp nước và khăn nhỏ. Phía trước đặt một bộ quần áo. Theo quan niệm Đạo giáo, các vật dụng này tượng trưng cho việc tắm rửa, chỉnh trang của các vong linh trước khi nhận lễ cúng.
Tại khu vực trung tâm đặt các bài vị, các đạo sĩ thực hiện nghi thức tụng kinh, thỉnh và chiêu hồn theo truyền thống Đạo giáo.
Ông Châu Huệ Bang - Trưởng ban Hội tự Khánh Vân Nam Viện, cho biết các nghi lễ tháng 7 âm lịch được đạo quán duy trì khoảng 80 năm. Ngoài thờ Phật, Khánh Vân Nam Viện vẫn chủ yếu thực hành tín ngưỡng Đạo giáo có nguồn gốc từ Trung Quốc.
Các nghi thức phá ngục, tắm gội, qua cầu, hóa bài vị được thực hiện theo trình tự, thể hiện quan niệm của Đạo giáo về cầu siêu, giải thoát cho người đã khuất. Đây cũng là dịp cộng đồng người Hoa tại TPHCM gìn giữ những phong tục được truyền lại qua nhiều thế hệ, tưởng nhớ người thân và gửi gắm mong ước bình an, phúc lành.
Trong dịp này, các gia đình đăng ký tên người đã mất, lập bài vị và dâng hương, hoa, trái cây để tưởng nhớ người thân, bày tỏ lòng thành kính và cầu mong bình an cho gia đình.
Tùy hình thức cúng lễ, bài vị được làm riêng bằng giấy, tre hoặc đơn giản là tên tuổi được viết, in trên giấy hồng và đặt tại khu vực quy định.
Những món đồ cúng được người dân chuẩn bị chủ yếu là đồ chay, cùng các túi tiền vàng, quần áo để hóa cho người thân đã khuất.
Ông Lan cho biết gia đình đã lập bài vị cho người thân từ ngày mùng 1 tháng 7 âm lịch và sẽ đến đạo quán dâng hương, cầu nguyện cho người đã khuất trong suốt 1 tuần này.
Nhiều người dân cũng đến tìm hiểu, tham dự các nghi lễ trong tuần Xá tội vong nhân. Trong 7 ngày, Khánh Vân Nam Viện lần lượt thực hiện các nghi thức khai đàn, cầu siêu, phá cửa địa ngục... Đến ngày cuối, người thân mang bài vị qua cầu rồi hóa trong lửa, khép lại nghi lễ.
Khánh Vân Nam Viện có nguồn gốc từ huyện Nam Hải, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), du nhập vào khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn năm 1936. Đạo quán hiện rộng hơn 2.000m2 và có hơn 2.000 tín đồ.
Khi phát triển tại Việt Nam, Khánh Vân Nam Viện tiếp nhận và hòa nhập các yếu tố của "tam giáo đồng nguyên", gồm Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo. Vì vậy, nơi đây vừa có không gian thờ Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, vừa bảo lưu nhiều nghi lễ đặc trưng của Đạo giáo.
