"Ngoại giao cơ sở" - Bí quyết để giữ yên biên giới Việt - Lào
Những hoạt động ngoại giao từ cơ sở đang ngày càng cho thấy, vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giữ yên biên giới, vun đắp tình hữu nghị Việt - Lào.
Thành lập đoàn ngoại giao cấp xã
Một sáng đầu Hè, chúng tôi gặp Bí thư Đảng ủy xã Na Loi Lang Thanh Lương tại trụ sở, khi anh đang mải miết xây dựng chương trình, nội dung cho cuộc làm việc với chính quyền huyện Noọng Hét (Lào) sắp tới.
Không có những nghi thức ngoại giao cầu kỳ, mà chỉ là những cuộc điện thoại, những cuộc gặp gỡ, hay những chuyến thăm hỏi giữa những người láng giềng cùng chung dãy Trường Sơn.
Nhưng chính từ những hoạt động tưởng chừng giản dị ấy, một mối quan hệ hữu nghị bền chặt đang được vun đắp từng ngày.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Na Loi Lang Thanh Lương, địa phương là đơn vị đầu tiên của tỉnh Nghệ An thành lập đoàn đối ngoại cấp xã. Điều này, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của địa phương biên giới, nơi mọi biến động từ phía bên kia đường biên đều có thể tác động trực tiếp đến đời sống người dân.
"Chúng tôi xác định muốn giữ biên giới ổn định, thì phải giữ được mối quan hệ thường xuyên, tin cậy với chính quyền và nhân dân nước bạn", ông Lương nhấn mạnh.
Thời gian qua, tinh thần ấy được thể hiện bằng nhiều việc làm cụ thể.
Khi các cơn bão số 3, 5 và 10 trong năm 2025 gây thiệt hại nặng nề cho các bản giáp biên của Lào, chính quyền và nhân dân Na Loi đã nhanh chóng thu mua hàng hóa trên địa bàn để hỗ trợ Đại đội 223 cùng các bản Bò Nhìa, Huồi Lốm vượt qua khó khăn.
Không chỉ hỗ trợ lúc hoạn nạn, hai bên còn duy trì tuần tra song phương, giao lưu trong các dịp lễ, tết, thường xuyên trao đổi thông tin liên quan đến an ninh trật tự và quản lý biên giới.
Tuyến biên giới đất liền Nghệ An tiếp giáp 3 tỉnh Xiêng Khoảng, Bôlykhămxay và Hủa Phăn của nước bạn Lào. Đây là địa bàn chiến lược trải dài hơn 460 km, có hơn 100 mốc quốc giới, hơn 44 cọc dấu, thuộc địa phận 21 xã giáp biên.
Đặc biệt, sau khi nước bạn Lào triển khai sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã vào tháng 5/2026, nhiều cán bộ cơ sở phía bạn, đã chủ động tìm hiểu kinh nghiệm tổ chức bộ máy, phương thức vận hành chính quyền từ phía Na Loi.
Điều đó cho thấy đối ngoại ở cơ sở không còn dừng lại ở các hoạt động giao lưu truyền thống, mà đã trở thành kênh trao đổi kinh nghiệm quản trị, cùng hỗ trợ nhau phát triển.
Trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò của cấp xã đang được nâng lên rõ rệt. Đây là cấp gần dân nhất, trực tiếp giải quyết công việc của người dân và cũng là tuyến đầu xử lý các vấn đề phát sinh trên biên giới.
_watermarked.jpg)
Khi quyền hạn được phân cấp mạnh hơn, yêu cầu đối với công tác đối ngoại cơ sở cũng lớn hơn. Mỗi xã biên giới giờ đây không chỉ là đơn vị hành chính mà còn là một "cầu nối ngoại giao" giữa hai bên biên giới.
Kết nối để cùng phát triển
Nhiều xã vùng biên Nghệ An đang đẩy mạnh hoạt động ngoại giao cơ sở như một giải pháp quan trọng để giữ bình yên vùng biên.
Chủ tịch UBND xã Mường Típ Vi Văn Sơn cho biết, quan hệ ngoại giao với các bản làng giáp biên của Lào được duy trì thường xuyên thông qua các hoạt động giao lưu, thăm hỏi và hỗ trợ lẫn nhau.
"Mỗi dịp lễ, tết hay khi có sự kiện quan trọng, hai bên đều qua lại động viên, chia sẻ. Công tác đối ngoại được thực hiện trên cả ba trụ cột: Đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân", ông Sơn nói.
Nơi có tuyến Quốc lộ 7 thông thương qua cửa khẩu thì hoạt động đối ngoại của xã Nậm Cắn đóng vai trò không kém.
Ông Hờ Pá Chá - Chủ tịch UBND xã Nậm Cắn, trao đổi: Bất cứ đoàn khách nào của Lào đi ngang đều dừng lại ở xã thăm thân, trao đổi công việc. Địa phương thấy được tầm quan trọng ấy, nên đã thành lập Ban tiếp khách đối ngoại, xây dựng phương án cụ thể, bảo đảm bố trí nơi ăn, chốn nghỉ hợp lý. Các hoạt động vừa đảm bảo quan hệ ngoại giao hai nước nhưng cũng thể hiện sự thân tình, gần gũi giữa các bản làng, các đơn vị giáp biên.
Giữa vùng biên còn nhiều khó khăn, những bao gạo, túi muối hay vài chuyến xe chở vật liệu xây dựng đôi khi không chỉ mang ý nghĩa vật chất. Đó còn là thông điệp của tình đoàn kết, sự sẻ chia giữa những cộng đồng cùng sinh sống dọc dãy Trường Sơn.
Một trong những dấu ấn rõ nét nhất của tình hữu nghị ấy là mô hình kết nghĩa bản - bản. Cuối năm 2013, bản Mường Phú của xã Thông Thụ và bản Nậm Táy thuộc huyện Sầm Tớ, tỉnh Hủa Phăn đã trở thành cặp bản kết nghĩa đầu tiên trên tuyến biên giới Nghệ An - Lào.
Các cặp bản kết nghĩa đã phối hợp tuyên truyền 1.768 buổi/58.328 lượt người tham gia, tuyên truyền qua loa truyền thanh của địa phương 5.053 giờ; in ấn 236 băng rôn tuyên truyền; cấp phát 25.367 tờ rơi về đường lối, chủ trương của hai đảng, chính sách pháp luật của hai nhà nước.
Từ những cái bắt tay ban đầu ấy, đến nay toàn tuyến đã hình thành 21 cặp bản - bản kết nghĩa cùng nhiều mô hình kết nghĩa giữa các đồn biên phòng với các đơn vị bảo vệ biên giới của nước bạn, của mô hình hội phụ nữ giữa hai bên.
Mười năm qua, những mô hình này đã trở thành sợi dây gắn kết đặc biệt giữa nhân dân hai bên biên giới. Khi thiên tai xảy ra, người dân cùng nhau chia sẻ lương thực, nhu yếu phẩm. Khi sản xuất gặp khó khăn, các lực lượng chức năng hỗ trợ cây giống, con giống và hướng dẫn kỹ thuật. Khi xuất hiện các vấn đề liên quan đến an ninh trật tự, người dân chủ động cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng hai bên.
Hàng trăm nguồn tin có giá trị từ các bản kết nghĩa đã góp phần ngăn chặn nhiều vụ vượt biên trái phép, khai thác lâm sản trái phép, săn bắt động vật hoang dã hay các hành vi vi phạm quy chế biên giới.
Những thông tin ấy cho thấy bảo vệ biên giới không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách. Mà người dân chính là chủ thể, là những "cột mốc sống" góp phần giữ vững chủ quyền lãnh thổ. Kể từ khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò ấy càng trở nên quan trọng hơn khi chính quyền cơ sở được trao thêm trách nhiệm trong quản lý địa bàn và thúc đẩy hợp tác với các địa phương giáp biên của nước bạn.
Trong bối cảnh mới, khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị ở cơ sở, công tác đối ngoại nhân dân càng cho thấy giá trị đặc biệt.
Bởi bên cạnh những lực lượng làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, còn có một "tuyến phòng thủ mềm" đang hiện hữu nơi biên giới. Đó là tình hữu nghị, sự gắn bó và niềm tin được xây dựng từ chính quyền cơ sở, từ các bản làng kết nghĩa và từ những người dân ngày ngày chung tay giữ gìn bình yên trên dặm dài biên giới Việt - Lào.
