Ông Y Sum Êban (bìa trái), Người có uy tín thôn 8, xã Ea Rốk “đi từng ngõ, gõ từng nhà” tuyên truyền về tảo hônNgười uy tín “đi từng ngõ, gõ từng nhà”
Ông Y Sum Êban, dân tộc Jrai, Bí thư Chi bộ thôn 8 Ea Rốk (buôn M’Tha cũ) là một trong những Người có uy tín tiêu biểu của xã Ea Rốk. Không chỉ là cán bộ, đảng viên gương mẫu, ông Y Sum còn là người gần gũi, gắn bó mật thiết với bà con trong thôn.
Thôn 8 Ea Rốk hiện có 190 hộ, với hơn 760 nhân khẩu. Trong đó, đồng bào DTTS chiếm khoảng 80% dân số. Đất sản xuất ít, nhiều khu vực thường xuyên bị ngập úng vào mùa mưa, mùa khô lại thiếu nước tưới. Điều kiện sản xuất bấp bênh khiến đời sống của nhiều hộ dân còn khó khăn. Nhiều tập tục lạc hậu còn tồn tại, tiêu biểu nhất là nạn tảo hôn.
Trước thực tế đó, ông Y Sum đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật. Để đẩy mạnh công tác phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, ông Y Sum chọn cách tiếp cận mềm mỏng, kiên trì.
Ông dùng những câu chuyện thực tế trong buôn làng để phân tích hậu quả của việc kết hôn sớm. Đó là cái nghèo đeo bám, con cái sinh ra yếu ớt, học hành dang dở, cuộc sống gia đình khó khăn. Cách nói gần gũi, sát thực tế và dễ hiểu của ông Y Sum đã giúp bà con dần thay đổi suy nghĩ.
“Ban đầu, nhiều gia đình còn chưa nghe. Nhưng tôi kiên trì nói nhiều lần, phân tích nhiều ví dụ cụ thể, bà con cũng dần hiểu ra. “Mưa dầm thấm lâu”, các gia đình trong thôn 8 Ea Rốk đã từng bước thay đổi nhận thức. Nhiều hộ không còn cho con cháu kết hôn sớm. Việc lấy người trong cùng dòng họ không còn. Tình trạng bỏ học để lập gia đình sớm ngày càng ít đi”, ông Y Sum chia sẻ.
Ông Y Om Knul là Người có uy tín buôn Ê Căm, xã Krông Ana được bà con trong buôn tin tưởngHiện nay, xã Ea Rốk có 25 Người có uy tín trong đồng bào DTTS. Đó là các già làng, trưởng buôn, cán bộ cơ sở được Nhân dân tin tưởng, kính trọng. Với tiếng nói có trọng lượng trong cộng đồng, Người có uy tín luôn tích cực tuyên truyền, vận động bà con chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đặc biệt, Người có uy tín tích cục tham gia giữ gìn an ninh trật tự, đẩy lùi các phong tục không còn phù hợp, xây dựng nếp sống văn minh ở buôn làng.
Cầu nối bền bỉ giữa pháp luật và buôn làng
Không riêng xã Ea Rốk, tại nhiều địa phương khác trong tỉnh Đắk Lắk, vai trò của Người có uy tín cũng được phát huy rõ nét. Như tại buôn Ê Căm, xã Krông Ana, ông Y Om Knul là Người có uy tín được bà con trong buôn tin tưởng, nể trọng suốt hơn 20 năm qua.
Với lợi thế am hiểu sâu sắc luật tục của buôn làng, ông Y Om Knul thường xuyên phối hợp với tổ hòa giải cơ sở để phân xử nhiều vụ việc mâu thuẫn hôn nhân, gia đình, xích mích giữa các hộ dân trong buôn.
Đặc biệt, ông Y Om Knul rất quan tâm đến việc vận động thanh thiếu niên “nói không với tảo hôn”. Ông thường xuyên gặp gỡ, trò chuyện với các gia đình có con trong độ tuổi vị thành niên, phân tích cho bà con hiểu tác hại lâu dài của việc kết hôn sớm. Nhờ sự kiên trì và gương mẫu của ông Y Om Knul, nhiều năm gần đây, buôn Ê Căm không còn trường hợp kết hôn khi chưa đủ tuổi.
Theo ông Y Om Knul, để người dân tin tưởng và làm theo, bản thân Người có uy tín phải luôn gương mẫu. Phải nắm vững kiến thức pháp luật và các quy định của luật tục, hương ước. Khi biết vận dụng linh hoạt giữa pháp luật và phong tục tập quán, lời nói sẽ dễ đi vào lòng người, dễ nâng cao nhận thức cho bà con.
Hàng năm, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk tổ chức các Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho Người có uy tínTheo báo cáo của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk, toàn tỉnh hiện có 1.063 Người có uy tín trong đồng bào DTTS. Những năm qua, đơn vị đã tích cực phát huy vai trò của lực lượng quần chúng đặc biệt này trong nhiều lĩnh vực, trong đó có công tác đẩy lùi các phong tục không còn phù hợp. Người có uy tín còn được mời tham gia ban cố vấn, ban hòa giải, các nhóm cộng đồng để giám sát và vận động Nhân dân thực hiện các cam kết về hôn nhân tiến bộ.
Ông Nguyễn Hoàng Giang, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk cho biết: Già làng, Người có uy tín là những người được cộng đồng tin cậy. Khi tuyên truyền, vận động, uy tín của họ mang lại sức lan tỏa, hiệu quả rất cao.
Nhiều Người có uy tín đã tiên phong từ bỏ phong tục không còn phù hợp ngay trong gia đình mình, động viên con cháu, họ tộc kết hôn đúng tuổi, tránh hôn nhân cận huyết thống.
Phát huy vai trò của Người có uy tín, là một trong những giải pháp hiệu quả và bền vững trong công tác giảm tảo hôn, hạn chế hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào DTTS. Bởi lẽ, đội ngũ Người có uy tín chính là những “cầu nối” giữa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước với đời sống thực tế của buôn làng.
Có thể khẳng định, nhờ sự vào cuộc bền bỉ của Người có uy tín, nhận thức của người dân đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tình trạng tảo hôn trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk từng bước được đẩy lùi, hôn nhân cận huyết thống không còn, bình đẳng giới dần được củng cố.
