Người đàn ông dành 2 thập kỷ sưu tầm cổ vật
Nhiều cổ vật trong bộ sưu tập của ông Nguyễn Mạnh Cường là những dấu tích về lịch sử, văn hóa và cội nguồn dân tộc.
.jpg)
Hành trình theo đuổi những dấu tích thời gian
Bước vào căn nhà ông Nguyễn Mạnh Cường, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, cảm giác như bước vào một "dòng chảy lịch sử". Căn nhà là nơi ông đặt bảo tàng tư nhân do chính mình sáng lập, Bảo tàng Long Giang.
Những cột đá, tượng đá phủ màu thời gian ngoài sân đến hàng nghìn hiện vật bằng đồng, gốm, gỗ... đều được bài trí cẩn trọng. Mỗi hiện vật đều mang theo dấu ấn của một thời kỳ lịch sử, phản ánh đời sống, văn hóa của cha ông qua nhiều thế kỷ.
Ít ai biết rằng, để có được bộ sưu tập ấy, ông Cường đã dành hơn hai thập kỷ rong ruổi khắp nhiều tỉnh, thành trong cả nước.
"Ở đâu có thông tin về cổ vật là tôi lên đường, bất kể ngày hay đêm. Có chuyến đi kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng. Người thân từng bảo tôi khùng, nhưng với tôi, đã là đam mê thì không thể dừng lại", ông Cường cười kể.
Tình yêu với cổ vật được nhen nhóm từ những món đồ cũ của gia đình. Đến đầu những năm 2000, khi điều kiện kinh tế ổn định, ông bắt đầu sưu tầm một cách bài bản với mong muốn lưu giữ những giá trị văn hóa đang dần mai một.
Theo ông, mỗi cổ vật đều là một "nhân chứng" của lịch sử.
"Càng tìm hiểu, tôi càng thấy trân quý kho tàng văn hóa của dân tộc. Mỗi hiện vật đều mang trong mình một câu chuyện và ký ức cần được gìn giữ", ông chia sẻ.
Gìn giữ di sản bằng tất cả tâm huyết
Con đường sưu tầm cổ vật của ông Cường chưa bao giờ dễ dàng. Có chuyến đi hàng trăm cây số chỉ để xác minh một thông tin rồi trở về tay trắng. Có những đêm ông ngủ nhờ nhà dân, có khi vừa nghe tin xuất hiện một cổ vật quý là lập tức lên đường.
Kỷ niệm khiến ông nhớ nhất là hành trình suốt 15 năm tìm mua một bức tranh gỗ cổ ở Sơn La. Hàng chục lần tìm đến đều bị từ chối. Chỉ đến khi cảm nhận được sự chân thành và tình yêu thực sự dành cho cổ vật của ông, chủ nhân mới đồng ý nhượng lại.
"Đó không đơn thuần là một món đồ, mà là ký ức cần được lưu giữ nguyên vẹn", ông Cường nói.
Sau nhiều lần "trả học phí", ông tích lũy được kinh nghiệm nhận biết cổ vật, đồng thời chủ động nghiên cứu lịch sử, trao đổi với các nhà khoa học và chuyên gia để nâng cao kiến thức trong quá trình sưu tầm.
Đến nay, ông Cường sở hữu khoảng 3.000 hiện vật, trải dài qua nhiều thời kỳ lịch sử, phản ánh sự phát triển của văn hóa Việt từ thời tiền sử, văn hóa Đông Sơn đến các triều Đinh, Lý, Trần, Lê và Nguyễn.
Trong đó, hơn 700 hiện vật đã được các chuyên gia thẩm định giá trị lịch sử, văn hóa. Nổi bật có cột kinh Phật thời Trần, nhiều bộ cổng dinh thự bằng đá cổ, cùng hàng loạt hiện vật được phát hiện tại vùng đất Cố đô Hoa Lư.
Điều khiến nhiều người trân trọng là suốt hơn 20 năm qua, ông Cường chưa từng bán bất kỳ cổ vật nào, dù có người trả giá rất cao.
"Tôi sưu tầm không phải để kinh doanh mà để lưu giữ. Nếu bán đi thì giá trị lịch sử cũng mất dần theo", ông bộc bạch.
Lan tỏa tình yêu di sản
Theo ông Nguyễn Xuân Trường, Trưởng phòng Di sản văn hóa (Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình), ông Nguyễn Mạnh Cường là cá nhân có nhiều đóng góp trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.
Từ bộ sưu tập cá nhân, ông từng bước hoàn thiện hồ sơ để hiện thực hóa ước mơ xây dựng một bảo tàng ngoài công lập, nơi lưu giữ và giới thiệu những giá trị lịch sử, văn hóa đến công chúng. Ngày 28/4/2026, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình đã cấp giấy phép hoạt động cho Bảo tàng Long Giang.
Bảo tàng được xây dựng nhằm phục vụ nhu cầu tham quan, nghiên cứu của người dân, học sinh, sinh viên và các nhà nghiên cứu; đồng thời thực hiện các hoạt động sưu tầm, kiểm kê, bảo quản, nghiên cứu, trưng bày và giáo dục về di sản văn hóa theo quy định.
Với ông Cường, việc xây dựng bảo tàng không chỉ là hiện thực hóa ước mơ nhiều năm mà còn là cách trao truyền những giá trị lịch sử cho các thế hệ mai sau.
"Tôi mong những cổ vật này sẽ tiếp tục được gìn giữ lâu dài. Nếu sau này sức khỏe không còn cho phép, con cháu tôi sẽ tiếp tục công việc để lịch sử và văn hóa dân tộc không bị mai một", ông Cường chia sẻ.
Hơn hai mươi năm bền bỉ đi tìm dấu tích thời gian, ông Nguyễn Mạnh Cường đã góp phần gìn giữ hàng nghìn cổ vật quý.
Trong không gian Bảo tàng Long Giang hôm nay, những hiện vật tưởng chừng vô tri vẫn đang âm thầm kể câu chuyện về lịch sử, văn hóa và bản sắc dân tộc, để quá khứ tiếp tục được kết nối với hiện tại và truyền lại cho các thế hệ mai sau.
