Người dùng Internet sắp được "giải cứu" khỏi quảng cáo rác và thời gian chờ đợi vô lý

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 342/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết một số điều của Luật Quảng cáo. Nghị định gồm 5 chương, 32 điều, điều chỉnh nhiều nội dung quan trọng như: Quảng cáo trên mạng, quảng cáo trong phim, quảng cáo trên màn hình có kết nối Internet, quảng cáo thương hiệu quốc gia ở cấp xã, cũng như trách nhiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo.

Hơn 1 thập kỷ qua, cấu trúc thị trường đã thay đổi hoàn toàn: Nội dung được phân phối qua nền tảng, quảng cáo gắn với thuật toán, việc đo lường dựa trên dữ liệu thời gian thực và giao dịch quảng cáo diễn ra xuyên biên giới mà không có ranh giới của chủ quyền truyền thống.

Đây là lần điều chỉnh mang tính hệ thống đối với hoạt động quảng cáo sau hơn 1 thập niên, khi các mô hình truyền thông, tiêu dùng, công nghệ đã dịch chuyển sang nền tảng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, hành vi số và thương mại điện tử.

Trước đây, nhiều người dùng Internet ở Việt Nam thường bị “ép” xem những Video quảng cáo dài từ 15 đến 30 giây mà không thể bỏ qua, đặc biệt ở các vị trí đầu Video (Pre-roll) hoặc xen kẽ nội dung. Tình trạng này làm kéo dài thời gian xem và làm gián đoạn mạch nội dung mà người dùng đang theo dõi. Đáng chú ý, các nền tảng số trở thành kênh phân phối lý tưởng cho thuốc và thực phẩm chức năng giả. Người tiêu dùng hiện dễ dàng mua hàng chỉ với vài cú Click chuột trên mạng xã hội, ứng dụng mua sắm hay các sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, chính sự tiện lợi này lại bị lợi dụng để trà trộn hàng giả, hàng kém chất lượng.

Sự ra đời của Nghị định 342, với quy định siết chặt thời gian chờ quảng cáo trực tuyến, đang tạo nên một “cơn sốt” trên các diễn đàn công nghệ. Không còn cảnh bấm “bỏ qua quảng cáo” nhưng lại bị dẫn sang ứng dụng khác, Nghị định đã siết chặt quảng cáo trên môi trường mạng. Theo đó, quảng cáo phải tắt chỉ với 1 lần chạm, riêng quảng cáo Video chỉ được chờ tối đa 5 giây, nhằm bảo vệ quyền lợi và trải nghiệm người dùng Internet.

Cụ thể quảng cáo không ở vùng cố định là quảng cáo xuất hiện ở vị trí, thời điểm không cố định trên giao diện, làm gián đoạn nội dung chính người dùng đang tiếp cận. Các yêu cầu chính với quảng cáo, như: Biểu tượng/tính năng tắt quảng cáo phải cho phép người dùng tắt ngay với 1 lần tương tác, không được dùng biểu tượng giả hoặc khó nhận biết. Với hình ảnh tĩnh, không được buộc chờ thời gian để tắt. Với quảng cáo Video hoặc chuỗi hình ảnh chuyển động, thời gian chờ tối đa trước khi có thể tắt là 5 giây.

Trong đó nội dung quảng cáo vi phạm phải được gỡ bỏ trong vòng 24 giờ kể từ khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Theo Nghị định, trách nhiệm gỡ bỏ quảng cáo vi phạm không chỉ thuộc về người quảng cáo mà còn áp dụng đối với đơn vị cung cấp dịch vụ quảng cáo và nền tảng số trung gian. Trong trường hợp không xác định được chủ thể vi phạm, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan đầu mối tiếp nhận thông tin, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương để xử lý. Nếu không thực hiện gỡ bỏ đúng thời hạn, các biện pháp kỹ thuật và chế tài theo quy định pháp luật sẽ được áp dụng.

Ông Trần Anh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo TP. Hà Nội, cho rằng Luật sửa đổi đã hoàn thiện quy định về nội dung quảng cáo, quản lý quảng cáo trên báo chí, môi trường mạng, dịch vụ xuyên biên giới và quảng cáo ngoài trời; phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn.

Trong đó, lần đầu tiên, văn bản luật xác lập trách nhiệm pháp lý của nền tảng xuyên biên giới khi tham gia thị trường Việt Nam. Các nghĩa vụ về thuế, đại diện pháp lý, phối hợp gỡ bỏ nội dung vi phạm và minh bạch dữ liệu trở thành yêu cầu bắt buộc. Mục tiêu hướng đến một môi trường cạnh tranh công bằng và có khả năng bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng.

Trong khi đó, theo luật sư Hoàng Văn Việt (Đoàn luật sư TP. Hà Nội), đây là một trong những động thái hiếm hoi mà Việt Nam đi thẳng vào “lõi công nghệ” của các nền tảng.

“Trước đây, luật thường chỉ quản nội dung quảng cáo đúng - sai. Lần này, Nhà nước đi xa hơn, can thiệp trực tiếp vào cách quảng cáo được hiển thị, tức là chạm tới cấu trúc trải nghiệm người dùng và dòng tiền quảng cáo của các tập đoàn công nghệ lớn”, ông Việt nhận định.

Hy vọng rằng, với chế tài đủ mạnh, chúng ta sẽ sớm thấy một môi trường mạng "sạch" hơn, nơi quyền lợi của người tiêu dùng được tôn trọng và sự sáng tạo trong quảng cáo không còn đồng nghĩa với việc gây phiền hà cho cộng đồng.