Người giữ tiếng chiêng Gia Rai vang mãi giữa buôn làng
Không chỉ vận động bà con gìn giữ bản sắc văn hóa, những Người có uy tín ở xã Ia Tul (Gia Lai) còn trực tiếp truyền dạy cồng chiêng, múa xoang, khơi dậy tình yêu văn hóa truyền thống trong thế hệ trẻ.
Trao truyền tiếng chiêng cho thế hệ trẻ
Với đồng bào Gia Rai, cồng chiêng không chỉ là nhạc cụ, mà còn gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần, phong tục và các nghi lễ truyền thống. Tiếng chiêng vang lên trong lễ mừng lúa mới, lễ bỏ mả và những dịp sinh hoạt cộng đồng, trở thành âm thanh thân thuộc, kết nối các thế hệ trong buôn làng.
Tuy nhiên, trước những đổi thay của đời sống hiện đại, các bài chiêng cổ, điệu múa truyền thống và kinh nghiệm diễn tấu của nghệ nhân lớn tuổi có nguy cơ mai một nếu không được trao truyền thường xuyên.
Trăn trở trước thực tế ấy, những Người có uy tín ở xã Ia Tul, tỉnh Gia Lai đã tích cực vận động các gia đình tạo điều kiện cho con em tham gia sinh hoạt văn hóa, đồng thời trực tiếp hướng dẫn, truyền dạy kỹ năng đánh cồng chiêng, múa xoang.
Người có uy tín Nay Nan, ở thôn Plơi Apa Ơi H'Trông, là một trong những người tâm huyết với việc bảo tồn văn hóa truyền thống.
Với vốn hiểu biết và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm, ông thường xuyên hướng dẫn các em nhỏ trong làng làm quen với nhạc cụ, cách giữ nhịp, phối hợp giữa các thành viên trong đội chiêng và thực hành những điệu múa đặc trưng của người Gia Rai.
Không chỉ truyền dạy kỹ năng, ông còn giúp các em tìm hiểu ý nghĩa của từng bài chiêng, phong tục, tập quán gắn với đời sống của cha ông.
Theo ông Nay Nan, muốn văn hóa truyền thống được gìn giữ lâu dài, trước hết phải giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tự hào về những giá trị mà ông bà, cha mẹ để lại. Vì vậy, ông kiên trì vận động phụ huynh khuyến khích con em tham gia luyện tập, sinh hoạt văn hóa cộng đồng.
Em Nay Rmah Học, ở thôn Plơi Apa Ơi H'Trông, chia sẻ: “Được các nghệ nhân hướng dẫn, cùng sự động viên của già Nan, em đã biết đánh nhiều bài chiêng hay. Qua đó, em hiểu hơn và thêm yêu văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Em sẽ cố gắng luyện tập để góp phần gìn giữ những nét đẹp ấy”.
Từ những buổi tập luyện trong cộng đồng, tình yêu văn hóa truyền thống đang được khơi dậy trong lớp trẻ. Các em không chỉ học cách đánh chiêng, múa xoang mà còn từng bước trở thành lực lượng kế cận, tiếp nối những giá trị văn hóa của dân tộc.
Người có uy tín nối mạch nguồn văn hóa buôn làng
Xã Ia Tul hiện có 10 Người có uy tín, là những người am hiểu phong tục, tập quán, được cộng đồng tín nhiệm.
Không chỉ tích cực tham gia các phong trào tại địa phương, họ còn trực tiếp vận động người dân bảo tồn văn hóa truyền thống, từ lưu giữ cồng chiêng, trang phục dân tộc đến khuyến khích thanh thiếu niên tham gia các đội văn nghệ, câu lạc bộ cồng chiêng.
Bằng sự gần gũi và uy tín trong cộng đồng, họ góp phần thay đổi nhận thức, giúp người dân hiểu rằng bảo tồn văn hóa không chỉ là trách nhiệm của chính quyền hay nghệ nhân mà cần sự chung tay của mỗi gia đình, mỗi thế hệ.
Bà Nguyễn Thị Thùy Trang - Phó Chủ tịch UBND xã Ia Tul, cho biết địa phương đã thành lập và duy trì các đội, nhóm, câu lạc bộ cồng chiêng nhằm tạo môi trường sinh hoạt văn hóa, bồi dưỡng lực lượng kế cận và trao truyền di sản qua các thế hệ.
Trong quá trình này, xã đặc biệt chú trọng phát huy vai trò của Người có uy tín trong vận động, kết nối cộng đồng và khuyến khích thế hệ trẻ tham gia bảo tồn văn hóa.
Theo bà Trang, việc tạo điều kiện để Người có uy tín tham gia các hoạt động văn hóa không chỉ nâng cao hiệu quả gìn giữ di sản, mà còn khơi dậy niềm tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm của mỗi người dân đối với bản sắc văn hóa cộng đồng.
“Với kinh nghiệm và sự am hiểu văn hóa địa phương, Người có uy tín sẽ tiếp tục là lực lượng tích cực khơi dậy niềm tự hào, tình yêu văn hóa dân tộc trong thế hệ trẻ. Khi nghệ nhân, người lớn tuổi và thanh thiếu niên cùng chung tay, tiếng cồng chiêng sẽ tiếp tục ngân vang trong buôn làng, góp phần gìn giữ bản sắc Gia Rai qua nhiều thế hệ”, bà Trang khẳng định.
Từ những buổi truyền dạy của già làng, Người có uy tín đến các lớp học cồng chiêng, múa xoang dành cho học sinh, di sản văn hóa Gia Rai đang được tiếp nối bằng những hoạt động cụ thể.
Và khi những đôi tay trẻ tiếp tục giữ nhịp chiêng, những điệu xoang được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, bản sắc văn hóa Gia Rai sẽ có thêm sức sống trong đời sống cộng đồng.
