Giữ nhịp chiêng cho thế hệ mai sau

Với đồng bào Ê Đê ở buôn Nui và nhiều buôn làng thuộc xã Cư Jút, ông Y Sim Êban là Người có uy tín, nghệ nhân am hiểu văn hóa dân tộc, được bà con quý trọng bởi tài diễn tấu cồng chiêng và tâm huyết gìn giữ vốn quý của cha ông.

Những bài chiêng cổ ông thuộc nằm lòng, cùng với kỹ năng chỉnh chiêng và kinh nghiệm thực hành qua nhiều năm đã khiến bà con xem ông như một “kho tri thức sống” về văn hóa của đồng bào Ê Đê.

Vốn hiểu biết ấy được bồi đắp từ khi ông Y Sim Êban còn nhỏ, qua những lần chăm chú học hỏi các bậc cao niên trong buôn. Từng giai điệu, cách giữ nhịp, phối hợp giữa các tiếng chiêng dần trở thành hành trang để ông gắn bó với nghệ thuật truyền thống.

Từ người học, ông Y Sim Êban trở thành người diễn tấu thành thạo nhiều bài chiêng cổ, biết chỉnh chiêng và hướng dẫn bà con phối chiêng trong các lễ hội.

Năm 2015, ông Y Sim Êban được công nhận là Nghệ nhân Ưu tú thuộc loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian, với hoạt động diễn tấu, truyền dạy cồng chiêng. Danh hiệu ghi nhận những đóng góp của ông, đồng thời khẳng định giá trị của tri thức dân gian được gìn giữ, tích lũy ngay trong cộng đồng.

Đến nay, ông Y Sim Êban vẫn lưu giữ và thuộc nhiều bài chiêng cổ của người Ê Đê. Nhưng để những giai điệu ấy tiếp tục vang lên trong buôn làng, cần có lớp người kế tục. Bởi vậy, bên cạnh diễn tấu, ông dành nhiều thời gian hướng dẫn thanh thiếu niên sử dụng cồng chiêng và các nhạc cụ dân tộc.

“

“Tôi mong thế hệ trẻ biết đánh chiêng, hiểu ý nghĩa của những bài chiêng và yêu văn hóa dân tộc mình. Có lớp trẻ tiếp nối thì văn hóa của buôn làng mới tồn tại và phát huy qua nhiều thế hệ”.

Nghệ nhân ưu tú - Người có uy tín Y Sim Êban

Với nỗ lực của ông Y Sim Êban, những năm gần đây, Nhà văn hóa hay sân nhà dài trong buôn Nui đã trở thành nơi diễn ra những buổi truyền dạy văn hóa truyền thống của dân tộc Ê Đê.

Ở đó, lớp trẻ được ông hướng dẫn cách đánh, giữ nhịp và phối hợp với nhau, đồng thời tìm hiểu ý nghĩa của từng bài chiêng trong sinh hoạt cộng đồng. Qua mỗi buổi học, các em có thêm cơ hội hiểu phong tục, đời sống tinh thần và những giá trị mà cha ông đã trao truyền.

Hiện nay, buôn Nui đã khôi phục, gìn giữ được 9 bộ chiêng và thành lập 2 đội chiêng, gồm một đội nghệ nhân và một đội trẻ. Kết quả ấy có sự chung sức của cộng đồng, trong đó sự tận tâm truyền dạy của Nghệ nhân Ưu tú, Người có uy tín Y Sim Êban. Sự hiện diện của đội chiêng trẻ đã cho thấy văn hóa truyền thống đang được tiếp nối bằng chính sự tham gia của con em trong buôn.

Phát huy bản sắc văn hóa từ sức mạnh cộng đồng

Xã Cư Jút được hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Ea T’ling cùng các xã Tâm Thắng, Trúc Sơn và Cư Knia, là nơi sinh sống của 20 DTTS.

Sự phong phú về thành phần dân tộc tạo nên nhiều sắc thái văn hóa, đồng thời đặt ra yêu cầu gìn giữ bản sắc phù hợp với đặc điểm của từng cộng đồng.

Trong quá trình ấy, 22 Người có uy tín của xã là lực lượng quan trọng cùng các già làng, nghệ nhân và những người am hiểu văn hóa vận động bà con bảo tồn truyền thống.

Từ tiếng nói, chữ viết đến nhịp điệu dân ca, dân vũ, cồng chiêng, nhạc cụ dân tộc hay nghề dệt thổ cẩm... các giá trị văn hóa được trao truyền bằng những hoạt động cụ thể, gần gũi với sinh hoạt thường ngày.

Phó Chủ tịch UBND xã Cư Jút Nguyễn Anh Sơn cho biết: “Chúng tôi xác định xây dựng đời sống văn hóa là nhiệm vụ lâu dài, cần sự chung tay của toàn xã hội. Trong đó, việc phát huy vai trò chủ thể của người dân là yếu tố quyết định, giúp các chủ trương, chính sách đi vào cuộc sống một cách thực chất, bền vững”.

Trong sự chung tay ấy, đội ngũ Người có uy tín góp phần kết nối chính quyền với bà con, vận động cộng đồng gìn giữ phong tục tốt đẹp, thực hiện nếp sống văn minh. Bằng sự am hiểu văn hóa và tiếng nói được bà con tin tưởng, họ đã khơi dậy ý thức trân trọng, tiếp nối di sản trong thế hệ trẻ.

Hiện nay, ở buôn Nui, những buổi truyền dạy của ông Y Sim Êban cùng sự hưởng ứng của bà con góp phần làm cho sinh hoạt cồng chiêng thêm sôi nổi.

Vào các dịp lễ hội, tiếng chiêng lại quy tụ cộng đồng, để người trẻ được cùng tham gia và thêm tự hào về cội nguồn. Buôn Nui đã trở thành buôn văn hóa truyền thống tiêu biểu của đồng bào Ê Đê ở phía Tây tỉnh Lâm Đồng.

Trong thành quả chung ấy, Nghệ nhân Ưu tú, Người có uy tín Y Sim Êban đã và đang nỗ lực góp sức trao truyền tình yêu cồng chiêng tới lớp trẻ. Từ đó, tiếng chiêng quê hương có thêm sức sống để ngân vang qua những mùa lễ hội, qua nhiều thế hệ.

Lâm Đồng chăm lo 883 Người có uy tín bằng nhiều chính sách thiết thực

Phát huy vai trò Người có uy tín để đẩy lùi nạn tảo hôn ở Lâm Đồng