Rồng đất Nam Mỹ là một trong số những loài ngoại lai thường bị buôn bán ở Việt Nam. Ảnh: ENV.
Ngày 17/12/2024, Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) phát đi cảnh báo: Một trong những quan ngại chính với hoạt động buôn bán loài ngoại lai là khả năng hình thành quần thể tự nhiên khi chúng bị thả ra môi trường hoặc trốn thoát. Điều này có thể đe dọa nghiêm trọng đến sự sống của các loài bản địa khi chúng cạnh tranh với loài bản địa về nguồn thức ăn, môi trường sống và từ đó phá vỡ cấu trúc cũng như sự cân bằng hệ sinh thái. ENV đã ghi nhận sự gia tăng nhanh chóng của hoạt động buôn bán và quảng cáo ĐVHD ngoại lai tại Việt Nam thời gian vừa qua.
“Để thị trường buôn bán các loài ĐVHD không có phân bố tự nhiên ở Việt Nam tồn tại thiếu kiểm soát như hiện nay có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với đa dạng sinh học của đất nước” - thông báo này nhấn mạnh.
Chỉ tính riêng từ tháng 1/2022 đến tháng 10/2024, từ thông tin của người dân, ENV đã ghi nhận 471 vụ với 1.759 vi phạm liên quan đến hoạt động quảng cáo, buôn bán 45.307 ĐVHD ngoại lai. Các loài ngoại lai thường bị buôn bán phổ biến bao gồm: Rùa sul-ca-ta, rùa tai đỏ, thằn lằn, rắn, các loài thú nhỏ và vẹt. Hầu hết các loài này bị nhập lậu từ nước ngoài về Việt Nam hoặc có nguồn gốc từ các cơ sở gây nuôi không được cấp phép và những người chuyên “chơi” sinh vật cảnh.
Theo dữ liệu của ENV, bò sát chiếm 82% số động vật ngoại lai bị buôn bán trái phép, với 37.048 cá thể rùa, rắn và thằn lằn ngoại lai bị rao bán. Tỷ lệ này với các loài chim là 9% và các loài thú nhỏ khác chiếm khoảng 4% tổng số động vật ngoại lai bị buôn bán.
Việt Nam đang thiếu các quy định rõ ràng và hệ thống quản lý hiệu quả tình trạng buôn bán trái phép các loài động vật ngoại lai. Ảnh: ENV.Vừa qua, đã có ít nhất một cơ sở tại thành phố Hồ Chí Minh được cấp phép nuôi thương mại rồng đất Nam Mỹ, mặc dù các Cơ quan khoa học CITES Việt Nam chưa xác nhận việc gây nuôi loài này sẽ không ảnh hưởng tiêu cực đến các loài bản địa.
Trong khi đó, tại Đồng Tháp, trong một vụ việc mới đây, thay vì chuyển giao 80 cá thể rồng đất Nam Mỹ và 9 cá thể thằn lằn te-gu bị tịch thu đến trung tâm cứu hộ hoặc vườn động vật, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã bán đấu giá những cá thể này cho chính đối tượng bị phát hiện buôn lậu chúng. Hiện đối tượng đang trong quá trình thực hiện các thủ tục đăng ký mã số cơ sở nuôi.
ENV kêu gọi người dân không buôn bán, vận chuyển hoặc nuôi nhốt các loài ĐVHD ngoại lai không có nguồn gốc hợp pháp để ngăn chặn các tác động tiêu cực của hoạt động này đến hệ sinh thái, góp phần bảo vệ sức khỏe của chính chúng ta và tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc. Đồng thời, người dân hãy thông báo các vi phạm về ĐVHD đến cơ quan chức năng địa phương hoặc Đường dây nóng miễn phí 1800-1522.
