Đối với người Ba Na, múa xoang là loại hình nghệ thuật truyền thống không thể thiếu trong đời sốngTừ thuở nhỏ, Đinh Thị Duyên (29 tuổi, làng K8, xã Vĩnh Sơn) đã yêu thích múa xoang, một trong những nét văn hóa đặc trưng của người Ba Na. Khi mới học lớp 5, Duyên đã được Nghệ nhân Đinh Chương trực tiếp truyền dạy múa xoang và thường được đại diện cho lớp trẻ biểu diễn cùng với các nghệ nhân ở địa phương tại nhiều hội thi, sự kiện văn nghệ.
Trò chuyện với phóng viên, Duyên bộc bạch: Với em, múa xoang không chỉ là niềm vui, mà còn là cách để bày tỏ tình yêu với dân tộc mình. Em thường nghĩ ra những động tác mới, vẫn giữ hồn cốt truyền thống nhưng mềm mại, dễ gần hơn với người xem. Khi được bà con yêu quý và ủng hộ, em càng có thêm động lực.
Dù chưa có trường lớp dạy bài bản, múa xoang vẫn được lưu truyền qua hình thức truyền miệng, học bằng mắt, cảm bằng tim. Duyên kể, chỉ cần xem vài lần, em đã có thể múa theo như thể những nhịp chân, động tác tay cứ thế mà thấm vào máu thịt.
Với cô gái trẻ này, mỗi vòng xoang xoay đống lửa ở sân nhà rông thể hiện hồn cốt văn hóa dân tộc mình và sẽ được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. “Điều em luôn mong muốn là đưa điệu múa xoang, tiếng chiêng ngân vang, váy áo thổ cẩm rực rỡ của dân tộc mình đến với đông đảo công chúng, để mọi người hiểu và yêu văn hóa Ba Na. Em mong rằng các bạn trẻ cũng sẽ yêu và trân trọng văn hóa truyền thống của dân tộc mình, bởi việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc rất quan trọng đối với thế hệ trẻ bây giờ”, Duyên chia sẻ thêm.
Người Ba Na ở Vĩnh Sơn còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống độc đáoHiện là thành viên nòng cốt của Câu lạc bộ văn nghệ truyền thống làng K8, nên mỗi dịp Hè, Duyên lại nhiệt tình hướng dẫn các em nhỏ trong làng những điệu xoang cơ bản. “Giữ gìn văn hóa không phải là việc riêng của người lớn tuổi, mà là trách nhiệm và niềm tự hào của thế hệ trẻ”, Duyên bày tỏ.
Ở Vĩnh Sơn không chỉ có Đinh Thị Duyên, mà nhiều bạn trẻ người Ba Na cũng dành tình yêu lớn cho văn hóa truyền thống và đang ngày đêm ra sức gìn giữ. Như em Đinh Văn Mục (20 tuổi), thường xuyên luyện tập và đi biểu diễn cùng các nghệ nhân. Mục chia sẻ: Với em, cồng chiêng không chỉ là nhạc cụ, mà là tiếng lòng của cộng đồng. Những ngày đầu học đánh cồng chiêng, em gặp nhiều khó khăn. Vì đánh chiêng rất khó, phải nhớ nhịp và vai trò của từng người trong dàn. Nhưng khi nghe ông bà kể về các lễ hội xưa, về những đêm tiếng cồng chiêng ngân vang cùng những điệu múa xoang quanh bếp lửa, em càng khao khát được học và nối tiếp truyền thống.
“Mỗi lần tay chạm vào cồng chiêng là một lần nói lên niềm tự hào về văn hóa dân tộc, một văn hóa không hề cũ mà rất sống động và có thể lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống hiện đại. Em không chỉ muốn giữ gìn những giá trị cha ông để lại, mà còn muốn truyền cảm hứng ấy đến thế hệ sau và kết nối với cộng đồng lớn hơn”, em Mục tâm sự.
Cồng chiêng luôn được người Ba Na Vĩnh Sơn gìn giữ và phát huyTheo Nghệ nhân Đinh Chương, với người Ba Na, múa xoang gắn liền với từng động tác trong sinh hoạt hằng ngày từ gặt lúa, gùi củi đến giã gạo..., tất cả được đưa vào điệu múa một cách mộc mạc nhưng không kém phần nghệ thuật… Mỗi bước chân, cái lắc hông hay cái phẩy tay của các thiếu nữ đều rất tự nhiên, kết hợp với tiếng cồng chiêng khi bổng, khi trầm tạo nên một tiết mục trình diễn âm nhạc truyền thống độc đáo và cuốn hút.
"Tôi vui nhất là thấy các cháu nhỏ, thanh niên giờ đây không còn ngại cồng chiêng như trước. Hồi trước, chỉ mấy người già như tôi đánh trong lễ hội. Giờ các cháu tự nguyện học, rồi còn rủ nhau tập vào buổi tối. Văn hóa sống được là nhờ vậy đó", Nghệ nhân Đinh Chương bày tỏ.
Còn ông Đinh Cư - Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Sơn, cho hay: Sự nhập cuộc của thanh niên trong việc gìn giữ và quảng bá văn hóa truyền thống là tín hiệu rất tích cực. Khi lớp trẻ nhập cuộc, văn hóa dân tộc không chỉ được giữ, mà còn có cơ hội sống dậy giữa nhịp sống hiện đại. Từ những hành động giản dị nhưng đầy tâm huyết của lớp trẻ người Ba Na ở Vĩnh Sơn hôm nay, có thể thấy họ không chỉ là người học lại cái cũ từ cha ông, mà thể hiện vai trò truyền lửa bằng tư duy mới, bằng sự trẻ trung và tinh thần cống hiến để kết nối cộng đồng.
Có thể nói, tình yêu văn hóa truyền thống không chỉ đơn thuần là lưu giữ quá khứ, mà là một hành trình kéo dài những giá trị tốt đẹp từ cội nguồn, là khát vọng khẳng định bản sắc và xây dựng tương lai mang đậm hồn cốt dân tộc. Ở Vĩnh Sơn, những người trẻ đã và đang làm điều này bằng cả trái tim và sự nhiệt huyết của tuổi trẻ.
