Giáo dục dân tộc

Nơi "gieo chữ" cũng là nơi tình yêu bắt đầu

Thanh Hải • 19/11/2026 06:00

Rời quê nhà, những chàng trai, cô gái đôi mươi vượt núi đèo đến xã biên giới Nhôn Mai (Nghệ An) gieo chữ, trồng người. Giữa những tháng ngày cùng đứng lớp, bám bản và sẻ chia gian khó, tình yêu nghề, tình đồng nghiệp đã đưa họ đến gần nhau, cùng xây dựng những mái ấm nơi miền biên viễn.

3(2)-a86046f55422747533400d9c515ddbe6.jpg
Thầy Nguyễn Đức Sơn (đầu tiên, bên phải) cùng các đồng nghiệp sửa cầu tạm để học sinh đến lớp. Ảnh: NVCC

Tình yêu từ cái nắm tay cùng vượt thác Nậm Nơn

Tháng 11, cái lạnh ở miền biên cương Nhôn Mai đã tê tái. Trong không khí ngày Hiến chương cận kề, thầy Trần Đức Quỳ (SN 1972) có những khoảng lặng khi nghĩ về nghề. Hơn 30 năm trước, khi vừa tốt nghiệp trường Cao đẳng sư phạm Nghệ An, thầy Quỳ nộp đơn xin việc.

Ngày 1/9/1996, thầy Quỳ nhận quyết định phân công về Trường Tiểu học Nhôn Mai. Quê xã Bạch Ngọc, cách trường khoảng 250 km, chàng trai trẻ chưa nghĩ nơi đây sẽ thành quê hương thứ hai. Chỉ 2 ngày sau, thầy lên đường với chiếc ba lô đựng sách vở, giáo án và vài bộ quần áo.

Đường bộ chưa thuận tiện, muốn vào xã phải ngược dòng Nậm Nơn bằng thuyền chèo tay, vượt nhiều thác ghềnh. Chuyến đi từ mờ sáng hôm nay kéo dài đến tối hôm sau mới cập bến.

Những ngày đầu, thầy Quỳ thấm thía sự khắc nghiệt của vùng biên: Khí hậu thất thường, sinh hoạt thiếu thốn, sốt rét từng là nỗi ám ảnh. Đến các bản xa phải đi bộ qua núi rừng; lớp học đơn sơ, học trò thiếu thốn. Nhưng càng tiếp xúc với học sinh, thầy càng thương và muốn gắn bó với nghề.

Cũng tại Nhôn Mai, thầy Quỳ gặp cô gái Vi Thị Túc - người con của bản Thái. Từ sự gần gũi, cảm thông với chàng trai miền xuôi chọn lên vùng cao gieo chữ, tình cảm giữa họ dần nảy nở. Họ nên duyên vợ chồng, dựng ngôi nhà nhỏ bên dòng Huồi Hỷ.

Một người đến trường, một người lên nương. Cuộc sống không dư dả nhưng đầm ấm. Rồi hai con lần lượt chào đời và lớn lên trong tình yêu thương của gia đình.

1(4)-aba6ca0c89353147b4881cff9e34c1db.jpg
Thầy Trần Đức Quỳ hướng dẫn học sinh làm bài tập. Ảnh: C.K

“Thời trẻ, mình không nghĩ sẽ lên chốn xa xôi này công tác, lập nghiệp rồi lập gia đình. Chắc tất cả đều do duyên số. Nay nhìn lại, mình không hề thấy hối tiếc khi đã dành hết tuổi thanh xuân và tình yêu với mảnh đất này”, thầy Quỳ bộc bạch.

Ba thập kỷ qua, thầy chứng kiến trường lớp, bản làng và các thế hệ học trò đổi thay. Nhôn Mai đã trở thành nơi có gia đình, đồng nghiệp và những ký ức gắn bó với thanh xuân.

Nếu thầy Quỳ tìm thấy mái ấm sau những năm tháng lập nghiệp, thì tình yêu của thầy Bùi Văn Phương (SN 1980) quê xã Quảng Châu và cô Phạm Thị Thu Hương (SN 1982) quê xã Châu Khê, lại bắt đầu trên chuyến ngược dòng Nậm Nơn đầu tiên.

Cùng học Đại học Đà Lạt, năm 2003, khi huyện Tương Dương tuyển giáo viên, Phương và Hương cùng dự tuyển, trúng tuyển rồi được phân công về Trường THCS Nhôn Mai. Từ thị trấn Hòa Bình, huyện Tương Dương cũ, con thuyền đưa họ ngược dòng Nậm Nơn vào xã.

“Lần đầu ngồi thuyền máy ngược sông lên Nhôn Mai mất gần một ngày trời, qua hàng trăm con thác lớn nhỏ, thuyền chênh chao, tôi đã khóc đòi về. Anh Phương ngồi bên nắm chặt tay và an ủi, động viên tôi mới vững lòng đi tiếp”, cô Hương nhớ lại.

6-e4babf65d95ec93eb6887e1738dc3d91.jpg
Thầy Bùi Văn Phương hướng dẫn học trò ôn tập. Ảnh: NVCC

Từ cái nắm tay trên con thuyền đến những ngày cùng đứng lớp, Phương và Hương dần trở thành chỗ dựa tinh thần của nhau. Họ thấu hiểu vất vả nghề giáo, chia sẻ trách nhiệm với học trò và lo toan cuộc sống. Thầy Phương nói, nếu chọn lại, thầy vẫn muốn làm giáo viên vì những khoảnh khắc bình yên bên học trò miền sơn cước.

Hơn 20 năm chung sống, họ có 3 người con. Từ năm 2020, thầy Phương chuyển về Trường Phổ thông DTBT Tiểu học và THCS Hữu Khuông, cô Hương tiếp tục công tác tại Nhôn Mai, nay là Trường nội trú liên cấp Nhôn Mai.

Có khi 2 tuần, thậm chí 1 tháng, vợ chồng “Ngưu Lang, Chức Nữ” mới gặp nhau. Xa cách khiến việc chăm lo gia đình thêm vất vả, nhưng cả hai vẫn gắn bó với nghề và gìn giữ mái ấm.

Từ tình đồng nghiệp đến mái ấm

Ở Nhôn Mai, nhiều mối duyên được vun đắp qua năm tháng dạy học nơi bản xa. Vợ chồng thầy Kha Văn May (SN 1978) và cô Kim Thị Minh (SN 1980) là một câu chuyện như thế.

Thầy May quê xã Tam Quang (huyện Tương Dương cũ), cô Minh quê xã Thông Thụ (huyện Quế Phong cũ). Cùng học một lớp tại Trường trung học sư phạm Kỳ Sơn, tốt nghiệp năm 2001, Minh theo người yêu về Tương Dương xin việc.

Cả hai được phân công đến Trường Tiểu học Nhôn Mai. Không chọn nơi thuận lợi hơn, họ đăng ký lên điểm trường bản Thằm Thẩm (nay là bản Xói Voi), nơi có hơn 10 hộ người Khơ Mú và Mông sinh sống.

7-750333616163136bfcd09e3d8ddb382c.jpg
Vợ chồng thầy Kha Văn May gắn bó với vùng biên Nhôn Mai đã hơn 20 năm. Ảnh: NVCC

Ngày ấy, đường vào bản chỉ là lối mòn quanh co bên sườn núi. Đời sống người dân thiếu thốn; trẻ đến lớp với quần áo cũ, sách vở không đầy đủ. Việc học phần lớn trông cậy vào thầy cô.

Vợ chồng thầy May, cô Minh vừa dạy học, vừa tìm hiểu phong tục, tập quán, chia sẻ khó khăn với bà con và dần trở thành người thân của dân bản. Sau nhiều năm gắn bó, hai người mua đất, dựng nhà gần điểm trường, chọn Nhôn Mai làm nơi an cư. Đến nay vợ chồng thầy cô đã có hơn 20 năm gắn bó với quê hương thứ hai.

Một mái ấm khác bắt đầu từ những năm tháng công tác tại Nhôn Mai là gia đình thầy Nguyễn Đức Sơn (SN 1981), hiện là Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTBT Tiểu học và THCS Hữu Khuông và cô Moong Thùy Dương (SN 1985), giáo viên Trường Phổ thông DTBT THCS Lượng Minh.

4-a9e2165eb9bfd4212d72a4eff203c5ae.jpg
Gia đình thầy Nguyễn Đức Sơn. Ảnh: NVCC

Thầy Sơn quê xã Văn Hiến còn cô Dương quê xã Châu Khê. Họ gặp nhau khi cùng công tác ở Nhôn Mai rồi nên duyên vợ chồng. Gần 20 năm qua, cả hai nhiều lần chuyển trường, có thời điểm cách xa nhau gần 100 km.

Việc chăm sóc con cái, thu xếp gia đình không ít lần chật vật, nhưng sự thấu hiểu giúp họ vượt qua những trở ngại này, yên tâm công tác, vun vén hạnh phúc gia đình.

Những năm ấy, Nhôn Mai gần như biệt lập giữa đại ngàn Tây Bắc Nghệ An: giao thông cách trở, chưa có sóng điện thoại, điện lưới sinh hoạt còn thiếu thốn. Tình thương học trò, sự đồng hành của đồng nghiệp và sẻ chia trong cuộc sống trở thành điểm tựa để những người trẻ bám trụ với nghề.

Bốn câu chuyện, những hành trình khác nhau nhưng cùng khởi đầu từ Nhôn Mai. Họ đến đây khi tuổi đời còn trẻ, mang theo sách vở, giáo án và khát vọng gieo chữ. Những ngày cùng đứng lớp, bám bản, vượt qua thiếu thốn tạo nên sự đồng cảm, để tình đồng nghiệp trở thành tình yêu, rồi vun đắp thành gia đình.

Nhôn Mai vì thế không chỉ là nơi họ gieo chữ, mà còn là nơi bắt đầu những mái ấm, lưu giữ một thời tuổi trẻ và trở thành miền quê hương không dễ rời xa.

    Nơi "gieo chữ" cũng là nơi tình yêu bắt đầu
    • Mặc định