Lễ rước thánh từ đền thờ thần Phạm Tử Nghi ngoài cống Lưu Khê về đình. Ảnh: Mỹ DungĐình Lưu Khê được xem là một trong những ngôi đình cổ có quy mô lớn, mang phong cách tiêu biểu của đình làng Việt Nam thế kỷ XIX. Công trình được dựng bắc nóc vào năm 1822, đánh dấu mốc hình thành cách đây hơn hai thế kỷ.
Ngôi đình do người dân địa phương dựng nên để thờ Trần Quốc Tuấn - vị Anh hùng dân tộc được tôn là Đức thánh Hưng Đạo Đại Vương, đồng thời phối thờ hai vị Tiên công Đỗ Độ và Đào Bá Lệ.
Đây là những người có công chiêu mộ dân cư về vùng bãi bồi sông Bạch Đằng, quai đê lấn biển, lập nên xã Lương Quy xưa gồm hai thôn Quỳnh Biểu và Lưu Khê ngày nay. Trải qua nhiều lần tu sửa, đặc biệt là đợt trùng tu lớn năm 2006, đình vẫn giữ gần như nguyên vẹn những đường nét kiến trúc và mảng chạm khắc ban đầu.
Cụ Vũ Ngọc Hồng (85 tuổi), Trưởng Ban Khánh tiết Đình Lưu Khê cho biết: “Đình làng Lưu Khê có một giá trị đặc biệt về kiến trúc, dù có đại tu nhiều lần nhưng tất cả những phần kiến trúc của các cụ ngày xưa vẫn được giữ lại với các hoa văn, đục, chạm tinh xảo”.
Đình Lưu Khê được xem là một trong những ngôi đình cổ có quy mô lớn, mang phong cách tiêu biểu của đình làng Việt Nam thế kỷ XIXĐình Lưu Khê được xây dựng theo kiểu chữ Đinh, gồm bái đường và hậu cung, quay về hướng Tây Bắc trên khu đất rộng hơn 1.000m². Bái đường có 7 gian, 2 chái, mái lợp ngói mũi hài, hệ thống cửa bức bàn truyền thống. Các cấu kiện của đình chủ yếu bằng gỗ lim, hệ vỉ kèo theo lối thượng thu hạ thách, kẻ chuyền, đầu bẩy. Trên câu đầu và các bức cốn, những đường chạm mang hình rồng, tôm, cá, hoa sen, mây tản… vẫn rõ nét, thể hiện trình độ mỹ thuật và tư duy thẩm mỹ tinh tế của cha ông.
Với những giá trị đặc sắc về lịch sử và kiến trúc, năm 1995, Đình Lưu Khê được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Đình Lưu Khê được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào năm 1995 Không chỉ là không gian tín ngưỡng, ngôi đình còn là trung tâm sinh hoạt cộng đồng suốt nhiều thế hệ. Dưới mái đình, người dân họp bàn việc làng, giải quyết công việc chung. Ngoài sân đình là nơi trẻ nhỏ vui chơi những trò dân gian như đánh khăng, đánh đáo. Phía sau là chợ Đình tấp nập, phía trước là bến Đình nơi thuyền bè từng cập bến mỗi kỳ họp chợ, tạo nên bức tranh sinh hoạt văn hóa, kinh tế đậm chất làng quê Bắc Bộ.
Ông Vũ Văn Khương (70 tuổi), người con Lưu Khê nay sinh sống xa quê, xúc động chia sẻ: “Tôi vẫn nhớ những ngày lễ, Tết, khi bố tôi được làng giao trông nom đình vào những năm 1990, gia đình tôi năm nào cũng ra đình thắp hương, cầu may cho dân làng và gia đình. Đến nay, dù đã xa quê gần 40 năm, chúng tôi vẫn luôn hướng con cháu trở về quê vào những ngày giỗ tổ, hội đình, để nhớ về cội nguồn”.
Trong bối cảnh phường Liên Hòa được mở rộng sau khi hợp nhất từ bốn xã, phường trước đây, những mái đình cổ như Lưu Khê càng trở thành “nốt trầm” quý giá giữa nhịp sống hiện đại.
Ông Vũ Khắc Hoàn, Phó Chủ tịch UBND phường Liên Hòa cho biết: Tỉnh Quảng Ninh đã phê duyệt chủ trương đầu tư hơn 40 tỷ đồng để tôn tạo Đình Lưu Khê và dự kiến khởi công trong năm 2026. Việc trùng tu ngôi đình nhằm bảo tồn giá trị lịch sử, kiến trúc của di tích, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của người dân.
Làng tổ chức rước thánh từ đền thờ thần Phạm Tử Nghi ngoài cống Lưu Khê về đình, quãng đường khoảng 3kmNăm nay, không khí Tết tại đình càng thêm trang nghiêm khi theo hương ước, làng tổ chức rước thánh từ đền thờ thần Phạm Tử Nghi ngoài cống Lưu Khê về đình, quãng đường khoảng 3km, kéo dài từ mùng 6 đến mùng 10 tháng Giêng. Ba dòng họ Đỗ, Đào và Lê tham gia tế lễ theo đúng nghi thức cổ truyền.
Hơn hai thế kỷ trôi qua, Đình Lưu Khê vẫn bền bỉ như một dấu gạch nối giữa quá khứ và hiện tại. Mỗi độ Xuân về, khói hương lan tỏa khắp sân đình, những người con xa quê lại trở về sum họp, báo công, tiếp thêm nguồn năng lượng và niềm tin để viết tiếp những mùa Xuân mới cho quê hương.
