Phát huy tối ưu vai trò của Người có uy tín trong vùng đồng bào DTTS
Ở cơ sở, lực lượng Người có uy tín luôn giữ vai trò quan trọng, đóng góp tích cực, nổi bật ở nhiều lĩnh vực trong tiến trình xây dựng và phát triển bản làng,
"Hạt nhân" gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa
Gần 80 tuổi đời, 50 năm tuổi Đảng, ông Phùng Thế Vỵ, Phó trưởng bản, Người có uy tín bản Thành Công, xã Yên Lãng, tỉnh Phú Thọ đã dành phần lớn cuộc đời để nghiên cứu, gìn giữ và truyền dạy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Dao.
Những đóng góp bền bỉ của ông Phùng Thế Vỵ, không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa dân tộc, mà còn trở thành niềm tự hào của bà con trong bản.
Bởi lẽ, ông Vỵ am hiểu và thông thạo các nghi lễ, phong tục truyền thống của người Dao như: Lễ cấp sắc, Tết Nhảy, nghi lễ cưới hỏi... và nhiều nghi lễ tín ngưỡng khác.
Không chỉ thực hành, ông còn tích cực truyền dạy những kiến thức, kỹ năng này cho lớp trẻ trong cộng đồng nhằm bảo đảm sự kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc.
Cùng với đó, ông Vỵ còn dành nhiều công sức sao chép, biên soạn và lưu giữ các sách chữ Nho, chữ Dao cổ cho nhiều gia đình trong bản, góp phần bảo tồn nguồn tư liệu quý đang đứng trước nguy cơ thất truyền.
Ông còn sáng tác nhiều tiết mục dân ca, dân vũ, các tiểu phẩm tái hiện những nghi lễ, lễ hội truyền thống và trực tiếp tham gia hướng dẫn, đưa các đội văn nghệ quần chúng tham gia hội thi, hội diễn các cấp.
Trung tâm đoàn kết nơi bản làng
Với đồng bào DTTS ở ấp Phú Thành, xã Phú Lâm, tỉnh Đồng Nai, bà Lầu Tài Múi, dân tộc Hoa luôn là điểm tựa tinh thần, là trung tâm đoàn kết ở địa phương
Với vai trò Người có uy tín, bà Lầu Tài Múi thường xuyên động viên, khuyến khích bà con trong ấp Phú Thành tích cực tham gia phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”. Qua đó, góp phần hình thành nhiều mô hình gia đình văn hóa, tổ Nhân dân văn hóa và ấp văn hóa tiêu biểu.
Cá nhân bà Múi đã vận động hằng trăm lượt người tham gia hoạt động thể thao, rèn luyện sức khỏe; vận động bà con tích cực tham gia các hoạt động thiết thực như dọn dẹp vệ sinh, trồng hoa ven đường, thực hiện mô hình “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp”.
Nhờ sự kiên trì vận động, bà đã huy động Nhân dân ấp Phú Thành đóng góp hơn 300 ngày công để sửa chữa 5,5 km đường giao thông nông thôn, lắp đặt 2.000 m đèn đường chiếu sáng trị giá 45 triệu đồng; vận động Nhân dân đóng góp được 155 triệu đồng cho công tác xã hội hóa giao thông nông thôn.
Từ thực tiễn ở vùng đồng bào DTTS cho thấy, khi Người có uy tín được tin tưởng, tạo điều kiện và phát huy đúng vai trò, họ sẽ trở thành nhân tố quan trọng trong việc dẫn dắt cộng đồng thay đổi nhận thức; giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS; đồng thời khơi dậy tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường vươn lên trong phát triển kinh tế, xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh ở cơ sở.
Hoàn thiện chính sách đối với Người có uy tín
Bộ Dân tộc và Tôn giáo đang lấy ý kiến với dự thảo Nghị định về tiêu chí lựa chọn, công nhận Người có uy tín và chính sách đối với Người có uy tín trong đồng bào DTTS.
Dự thảo Nghị định không chỉ thể chế hóa đầy đủ chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước sau sắp xếp đơn vị hành chính, mà còn khắc phục những hạn chế của giai đoạn 2021 - 2025. Trong đó, bảo đảm tiêu chí lựa chọn, chính sách đối với Người có uy tín rõ ràng, thống nhất, khả thi.
Dự thảo mở rộng đối tượng lựa chọn Người có uy tín gồm già làng, trưởng dòng họ, người thường xuyên thực hiện các nghi lễ truyền thống, chức sắc, chức việc, nhà tu hành trong các tổ chức tôn giáo được Nhà nước công nhận; Đó là: Cán bộ, công chức, viên chức, bộ đội, công an đã nghỉ hưu; bí thư chi bộ, trưởng thôn, Trưởng Ban công tác mặt trận; nhân sỹ, trí thức, doanh nhân, nghệ nhân, nhà giáo, thầy thuốc… được cộng đồng tín nhiệm.
Về điều kiện bình chọn, mỗi thôn thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi hoặc thôn thuộc xã, phường, đặc khu thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi được lựa chọn, công nhận 1 Người có uy tín. Đối với các thôn thành lập mới do sáp nhập kể từ khi Nghị định có hiệu lực, tiếp tục duy trì số lượng Người có uy tín như trước khi sáp nhập.
Dự thảo cũng quy định thẩm quyền phê duyệt danh sách Người có uy tín thuộc Chủ tịch UBND cấp xã, thay vì UBND cấp tỉnh như trước đây. Điều này, góp phần tăng cường phân cấp, phân quyền và rút ngắn quy trình thực hiện.
Đồng thời, văn bản này phù hợp với các điều ước quốc tế và cam kết chính trị mà Việt Nam đã tham gia, thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước ta đối với đồng bào DTTS nói chung, những Người có uy tín trong đồng bào DTTS nói riêng.
Các chế độ, chính sách nhằm kịp thời động viên, khích lệ Người có uy tín phát huy vai trò tích cực trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, bảo đảm phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS và miền núi trong giai đoạn mới.
Theo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, hiện nay, cả nước có khoảng 29.626 Người có uy tín trong đồng bào DTTS. Họ là những người gắn bó mật thiết với Nhân dân, được các thôn, bản, buôn làng, phum sóc bình chọn theo quy định. Trong giai đoạn 2021 - 2025, các địa phương đã bố trí gần 500 tỷ đồng để thực hiện chế độ, chính sách đối với Người có uy tín trong đồng bào DTTS.
