Thông qua tuyên truyền pháp luật, giáo dục con cháu trong dòng họ, bản làng đã định hướng một lối sống tiến bộ, xây dựng gia đình hạnh phúc, phát triển bền vững“Mưa dầm thấm lâu”
Xã Thiện Thuật là nơi sinh sống đan xen của nhiều dân tộc như Tày, Nùng, Dao… Trước đây, do điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều, cùng ảnh hưởng của tư duy “lấy vợ, lấy chồng sớm cho yên bề gia thất”, tình trạng tảo hôn từng xảy ra ở một số thôn vùng sâu, vùng xa của xã.
Việc lập gia đình khi chưa đủ tuổi theo quy định của pháp luật để lại hậu quả là chất lượng cuộc sống thấp, đói nghèo kéo dài, trẻ em sinh ra dễ suy dinh dưỡng, việc học hành dang dở, thiếu kỹ năng xây dựng gia đình hạnh phúc và phát triển kinh tế.
Nhận diện rõ những nguy cơ đó, đội ngũ Người có uy tín, trưởng thôn, trưởng dòng họ ở xã Thiện Thuật đã phát huy vai trò nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động, từng bước thay đổi suy nghĩ của bà con bằng những lời nói gần gũi, dễ hiểu, xuất phát từ chính trải nghiệm đời sống.
Ông Lâm Văn Vương, Người có uy tín thôn Khuổi Lù cho biết: Nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động về phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, hiện nay trong thôn không còn tình trạng tảo hôn, trái lại nhiều thanh niên còn lập gia đình muộn.
"Để đạt được kết quả đó, công tác tuyên truyền phải được duy trì thường xuyên, kiên trì và linh hoạt. Không phải cứ họp một lần là bà con thay đổi ngay. Phải nói đi nói lại, nói trong họp thôn, gặp gỡ từng gia đình, nhắc nhở con cháu trong dòng họ. Trước hết, con cháu nhà mình phải làm đúng pháp luật, học hành, có nghề nghiệp ổn định thì bà con mới nghe”, ông Lâm Văn Vương chia sẻ.
Với vai trò là Người có uy tín, đồng thời là Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn, ông Vương thường xuyên lồng ghép nội dung tuyên truyền về Luật Hôn nhân và Gia đình trong các buổi sinh hoạt cộng đồng, nhấn mạnh tác hại của tảo hôn, hôn nhân cận huyết đối với sức khỏe giống nòi và tương lai của con em. Đồng thời, vận động các bậc cha mẹ không cho con nghỉ học sớm, chỉ tổ chức cưới khi con đủ tuổi, đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
Tương tự, tại thôn Khuổi Cưởm, xã Thiện Thuật, ông Hoàng Văn Chương, Người có uy tín, là người có nhiều năm gắn bó với công tác tuyên truyền, vận động đồng bào chung tay phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
Tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn xã Thiện Thuật đã được đẩy lùiTheo ông Hoàng Văn Chương, trước đây trong thôn vẫn còn xảy ra khoảng 1 - 2 trường hợp tảo hôn mỗi năm. Với vai trò là Người có uy tín, thường xuyên được tham gia các lớp tập huấn ở cấp xã, cấp tỉnh, ông hiểu rõ những hệ lụy của việc kết hôn sớm. Vì vậy, ông luôn chú trọng công tác tuyên truyền, vận động, trước hết, nêu gương trong gia đình, dòng họ, sau đó kiên trì tuyên truyền đến từng hộ dân.
Ông Chương chủ động phối hợp với các đoàn thể chính trị - xã hội triển khai nhiều hình thức tuyên truyền linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng. Nhờ đó, những năm gần đây, thôn không còn xảy ra tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
“Ngày xưa, thanh niên chỉ quanh quẩn trong thôn, trong xã nên dễ lấy nhau sớm. Bây giờ khác rồi, các cháu đi học, đi làm ở nhiều nơi, có điều kiện mở mang nhận thức nên không còn kết hôn sớm nữa”, ông Hoàng Văn Chương cho biết.
Lan tỏa nhận thức trong cộng đồng
Trên địa bàn xã Thiện Thuật hiện có 19 Người có uy tín tại các thôn, bản. Đây là lực lượng có tiếng nói, sức ảnh hưởng lớn, góp phần quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động đồng bào các DTTS chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Điểm chung trong cách tuyên truyền của những Người có uy tín là không áp đặt, không răn đe cứng nhắc, mà dựa trên sự thấu hiểu tâm lý, phong tục của bà con để phân tích, giải thích bằng lý lẽ giản dị, dễ hiểu.
Nội dung tuyên truyền không chỉ dừng ở việc “không tảo hôn, không hôn nhân cận huyết thống”, mà còn gắn với xây dựng gia đình hạnh phúc, phát triển kinh tế, nuôi dạy con cái khỏe mạnh, học hành đến nơi đến chốn. Các nội dung này được lồng ghép linh hoạt trong hương ước, quy ước thôn bản, quy định của các dòng họ tự quản, tạo sự tự giác cao trong cộng đồng.
Chính cách tuyên truyền bền bỉ, gắn pháp luật với đời sống đã tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ. Ngày càng nhiều thanh niên lựa chọn học nghề, đi làm ổn định rồi mới lập gia đình. Quan niệm “cưới sớm cho yên” dần được thay thế bằng suy nghĩ “có nghề, có kinh tế vững vàng rồi mới lập gia đình”.
Quan niệm “cưới sớm cho yên” dần được thay thế bằng suy nghĩ “có nghề, có kinh tế vững vàng rồi mới lập gia đình”.Với sự vào cuộc đồng bộ, có trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương, và những đóng góp quan trọng của đội ngũ Người có uy tín trong đồng bào DTTS, giai đoạn 2021 - 2025, tình trạng tảo hôn trên địa bàn xã Thiện Thuật đã được đẩy lùi. Nếu như đầu giai đoạn năm 2021 toàn xã có 4 cặp tảo hôn thì đến năm 2025 chỉ có 2 cặp.
Theo ông Hoàng Anh Vũ, Phó Chủ tịch UBND xã Thiện Thuật, việc đẩy lùi, tiến tới xóa bỏ tảo hôn và hôn nhân cận huyết là quá trình lâu dài, kiên trì, trong đó đội ngũ Người có uy tín giữ vai trò nòng cốt. Thông qua tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, giáo dục con cháu trong dòng họ, bản làng, Người có uy tín trên địa bàn xã đã định hướng cho đồng bào một lối sống tiến bộ, xây dựng gia đình văn minh, hạnh phúc, hướng tới phát triển bền vững.
