Phóng sự

Mùa Xuân này, chị em phụ nữ ở các bản Thác Đất, Ngòi Tèo, Kim Long… xã Minh Dân, huyện Hàm Yên (Tuyên Quang) có một niềm vui mới. Đó là các chị vừa hoàn thành xong lớp xóa mù chữ. Các chị biết đọc, biết viết thành thạo. Có chị tự lên xã làm giấy tờ. Có chị còn biết dạy các con học bài nữa.

Sinh ra đã không được may mắn, những người khiếm thính vốn đã chịu nhiều thiệt thòi. Thế nhưng, họ không đơn độc. Trong xã hội vẫn luôn có những người quan tâm đến họ. Vì lẽ đó, tiệm giặt là của người điếc ở Hà Nội đã ra đời mang theo nhiều giá trị nhân văn sâu sắc.

Như hòa cảm cùng vợ, Macr - người đàn ông mang quốc tịch Thụy Sĩ, ngân lên những giai điệu bài hát “Giấc mơ Chappi” bằng tiếng Việt phát âm còn ngọng nghịu. Giấc mơ đẹp ấy đang được vợ chồng Thảo - Marc cùng những cư dân người Cơ Ho nuôi lớn mỗi ngày giữa làng buôn, giữa những rẫy cà phê và núi rừng xứ sở.

Nơi ngã ba con sông Đà hùng vĩ, vùng tiếp giáp 3 tỉnh: Sơn La, Lai Châu và Điện Biên, thuộc địa phận xã Huổi Só, huyện Tủa Chùa (Điện Biên) có một dòng tộc người Dao đã định cư, sinh sống từ nhiều đời. Năm tháng qua đi, dòng sông Đà giống như nhân chứng chảy qua miền huyền thoại, với bao hoài niệm từ thủa sinh cơ lập nghiệp đến những đổi thay của đồng bào Dao hôm nay.

Xuân này, trên những bản làng vùng cao miền Tây xứ Nghệ, cuộc sống mới ấm no, đủ đầy đang hiện hữu trong từng nếp nhà. Niềm vui ấy càng ý nghĩa hơn khi những gia đình từng là hộ nghèo nơi đây, bằng nội lực đã vươn lên phát triển kinh tế, xin ra khỏi hộ nghèo. Những lá đơn của lòng tự trọng ấy đã khơi dậy, lan tỏa ý chí vươn lên trong cộng đồng.

Đỗ Bích Thúy đã trở thành một hiện tượng thú vị của văn đàn Việt với đề tài miền núi. Những núi đá, nương ngô, con ngựa, hoa tam giác mạch… cùng nét ăn, nét ở, phong tục tập quán còn giữ nguyên vẻ hoang sơ, thuần phác của đồng bào Mông, Tày đã được chị đưa vào những trang văn bằng một trái tim rung cảm và một tình yêu da diết kỳ lạ…

Tôi rời khỏi TP. Hà Giang vào buổi sớm, đến địa phận Chum Vàng, Chum Bạc, cảnh sắc đã không còn heo hút. Thấp thoáng những mái nhà dân nép mình dưới vườn cây ăn quả tươi tốt, ngô trải dài mướt mát, rì rào trong cái rét tê tái những ngày đông muộn...

Là địa danh nơi đồng bào từng nuôi giấu đồng chí Cayxỏn Phômvihản, cố Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (CHDCND) trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, bản Lao Khô 1, xã Phiêng Khoài, huyện Yên Châu (Sơn La ) là một trong những minh chứng cho biểu tượng của tình đoàn kết hai nước Việt Nam - Lào. Đặc biệt, ngày nay, tình đoàn kết, hữu nghị ấy càng được các thế sau vun đắp, dựng xây.

Trải qua một thời gian dài, người dân xã đảo Nhơn Châu (TP. Quy Nhơn) và một số làng đồng bào DTTS ở xã vùng cao Canh Liên, huyện Vân Canh (Bình Định) gần như tách biệt với thế giới hiện đại vì không có điện. Tuy nhiên, Xuân này, người dân vui hơn bởi điện lưới quốc gia đã được kéo về tận nơi thỏa niềm mong ước bấy lâu…

Nơi ấy, bao thế hệ cha trước, con sau. Cũng nơi ấy, những người mẹ, người vợ đằng đẵng ngóng tin từ hải đảo. Một tấc biển chẳng thể cắt rời, dẫu tấm thân hòa cùng sóng nước. Một phút giây chẳng nao núng, dẫu máu đào nhuộm mặn sóng Biển Đông. Nhiều người đã trìu mến dành cho nơi ấy tên gọi thân thương: Làng Trường Sa.

“Dân tôi ngàn năm khó nhọc/mà sống chắt chiu câu nghĩa tình”. Xin được mượn ca từ bài hát “Hà Tĩnh mình thương” của cố nhạc sĩ An Thuyên chỉ để nói rằng: Dẫu cuộc sống bộn bề khó khăn nhưng người dân miền Trung vẫn dạt dào tình nghĩa. Từ trong gian khổ, nhọc nhằn của cuộc sống đời thường, tình người đã được chắt chiu để ngời sáng lung linh.

Miền rét sương cửa khẩu cầu Treo (Hà Tĩnh) mùa này mờ ảo. Nơi ấy, cánh rừng hun hút gió, bước chân người lính vẫn vững vàng. Nơi ấy là những đêm sương đặc quánh, chốt phòng dịch vẫn sáng đèn vùng biên ải. Dẫu hiểm nguy, gian khổ, nhưng đã không ai nao núng, sờn lòng. Chống dịch như chống giặc đã là mệnh lệnh.

Tết đến, xuân về với những người con xa quê hương là thời khắc quan trọng để đoàn tụ với gia đình. Còn với những chiến sĩ bộ đội biên phòng tỉnh Lào Cai, Tết là những ngày đêm không nghỉ để bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ Quốc và căng mình trên mặt trận chống dịch Covid-19. Hàng chục chốt dã chiến được dựng lên khắp các tuyến biên giới Lào Cai trở thành những vành đai thép, đang từng ngày từng giờ bảo vệ người dân vui Tết, đón xuân.

Rất nhiều phương pháp đặt bẫy được thực nghiệm, trong đó có việc dùng chính thân mình làm mồi nhử. Nhưng không phải lúc nào muỗi cũng “cắn câu”. Săn muỗi nhưng phải đảm bảo muỗi hãy còn sống khỏe?!... Tôi đã có nguyên một đêm theo các bác sĩ ở Trung tâm kiểm soát bệnh tật để “mắt thấy tai nghe” nghề đặc biệt ấy.

Mới chỉ lần giở những cuốn sổ ghi chép tỉ mỉ, cẩn thận mà Hội LHPN Yên Thành (Nghệ An) gọi là nhật ký thăm hộ; tôi đã hiểu rõ những cuộc đời, hoàn cảnh, số phận của mỗi hội viên dẫu chưa một lần giáp mặt. Và tôi còn bất ngờ hơn, khi cuốn sổ ấy còn như một thời khóa biểu nhắc việc để những người làm công tác hội “không quên” nhiệm vụ thăm hộ, kịp thời nắm bắt tâm tư, tình cảm; kịp thời chia sẻ khó khăn, vướng mắc với chị em hội viên.

Mắt ghép được lấy từ đảo JeJu – Hàn Quốc, thân chủ là cây chanh ba lá của Thái Lan, giống quýt đặc biệt ấy đang “lấp lá” trên đất Quỳ Hợp – Nghệ An. Chủ nhân của vườn quýt chưa chính thức đặt tên, còn tôi thì gọi đó là giống quýt đa quốc gia.