Sức hấp dẫn của ngôi làng giữa phố
Ở làng Ớp (phường Pleiku, Gia Lai) từ khung cảnh thiên nhiên, những lễ hội văn hóa truyền thống đặc sắc dưới mái nhà rông của đồng bào Gia Rai đang thu hút đông đảo du khách đến khám phá, trải nghiệm.
Ngôi làng Gia Rai giữa phố
Mặc dù nằm trong đô thị đông đúc, nhưng làng Ớp lại được bao bọc bởi thung lũng Ia Lâm và 2 con suối Ia Nin và Ia Năk trong vắt, ngày đêm róc rách, hiền hòa khiến khung cảnh càng nên thơ, bình yên.
Đặc biệt, đây là nơi sinh sống của hơn 650 nhân khẩu, đa số là đồng bào Gia Rai. Dân làng đoàn kết, gắn bó cùng nhau bảo tồn nguyên vẹn không gian văn hóa cồng chiêng, nhà rông, nghề thủ công truyền thống cùng nhiều lễ hội dân gian.
Đến với làng Ớp, du khách sẽ tận mắt ngắm nhìn mái nhà rông cao sừng sững, được làm từ các vật liệu tự nhiên như: Gỗ, tre, nứa. Không gian bên trong là nơi đặt bếp lửa trung tâm, gắn kết cộng đồng và lưu giữ nhiều hiện vật như cồng chiêng, nhạc cụ truyền thống.
Phía bên phải là khu vực vườn tượng, được phục dựng từ nghệ thuật tượng nhà mồ truyền thống, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của người Gia Rai.
Cùng với đó, du khách có thể thong dong thả bộ trên những con đường làng sạch sẽ, thoáng đãng và trò chuyện với những người dân thân thiện, hiếu khách.
Đặc biệt, thưởng thức ẩm thực truyền thống với các món đặc trưng như: Cơm lam, gà nướng, cháo lá mì, rượu ghè… mang đậm hương vị núi rừng Tây Nguyên.
Năm 2008, làng Ớp được xây dựng thành làng văn hóa du lịch. Mỗi mùa lễ hội, dưới mái nhà rông, dân làng lại thực hiện các nghi lễ truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa như: Pơthi, lễ hội mừng lúa mới… cùng với giai điệu cồng chiêng ngân vang, điệu xoang nhịp nhàng.
Em Puih H’Thảo, người dân làng Ớp chia sẻ: Em sinh ra và lớn lên tại làng Ớp. Em rất vui, tự hào khi được giới thiệu các lễ hội truyền thống đến với đông đảo du khách. Ở đây, mọi người cùng nhau múa xoang, ăn uống, trò chuyện và tìm hiểu văn hóa của đồng bào Gia Rai. Là người trẻ, em nghĩ mình cần có trách nhiệm giữ gìn những nét văn hóa của dân tộc mình.
Trải nghiệm đời sống văn hóa của người Gia Rai
Dưới mái nhà rông của buôn làng, trong tiếng cồng chiêng ngân vang, bắt đầu âm thanh của lễ hội, là nhịp nối bền chặt giữa quá khứ và hiện tại, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa của vùng đất Tây Nguyên. Những nghi lễ truyền thống lần lượt được hồi sinh, phục dựng như: Cúng giọt nước, Mừng nhà rông mới, Đám cưới hỏi…
Giữa nhịp sống hiện đại, việc phục dựng và duy trì các nghi lễ truyền thống, chính là tiền đề giúp lưu giữ ký ức văn hóa của cộng đồng, tạo sức sống cho các giá trị di sản. Đồng thời, quảng bá hình ảnh văn hóa, con người Gia Lai đến với du khách trong và ngoài tỉnh.
Theo chia sẻ của già làng Siu Núi: Dân làng rất vui khi được trực tiếp tham gia trình diễn tại lễ hội. Đây không chỉ là dịp giới thiệu những nét đẹp văn hóa truyền thống như, cồng chiêng, múa xoang, ẩm thực và các nghi lễ đặc sắc, mà còn là cơ hội để thế hệ trẻ thêm hiểu, thêm tự hào về bản sắc dân tộc mình. Từ đó, mở ra cơ hội phát triển du lịch cộng đồng, giúp hình ảnh buôn làng Gia Rai được biết đến rộng rãi.
Trong không gian rộn ràng tiếng chiêng ngân, người dân cùng nhau múa xoang, trò chuyện, thưởng thức những món ăn truyền thống và chia sẻ câu chuyện về đời sống văn hóa của người Gia Rai. Sự gần gũi, chân thành ấy đã để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng du khách khi đến trải nghiệm tại làng Ớp.
Anh Hoàng Phúc Hưng, du khách đến từ TP. Hà Nội chia sẻ: Đây là lần đầu tôi cùng gia đình đến Gia Lai du lịch. Rất may mắn, tôi được tham gia lễ cúng mừng nhà rông mới cùng với bà con nơi đây. Tôi thấy rất thú vị khi được tìm hiểu nét văn hóa đặc sắc của người Gia Rai, tham quan nhà rông, thưởng thức ẩm thực và giao lưu cồng chiêng… Đó sẽ là những kỷ niệm rất khó quên.
Có thể thấy, những trải nghiệm mang đậm hơi thở đời sống của người dân địa phương, như: Tham gia lễ hội, thưởng thức cồng chiêng, khám phá nhà rông hay tìm hiểu phong tục tập quán của người Gia Rai đang trở thành điểm nhấn hấp dẫn trong hành trình khám phá Tây Nguyên.
Ông Nguyễn Ngọc Thông, Phó Chủ tịch UBND phường Pleiku cho biết: Những nghi lễ truyền thống được phục dựng như cúng nhà rông tại làng Ớp nhằm bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống của người Gia Rai, góp phần phát triển du lịch, nhất là du lịch cộng đồng, thu hút du khách trong và ngoài tỉnh.
Đồng thời, mở ra hướng phát triển bền vững cho buôn làng, để những thanh âm cồng chiêng, những nghi lễ thiêng liêng tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay và mai sau.
