Tích phước và tiết kiệm phướcTrong đời sống xã hội, người ta thường cho rằng, việc làm phước là chuyện của người giàu có, đủ đầy. Tuy nhiên, theo giáo pháp của Đức Phật, phước báu không phụ thuộc vào lượng vật chất cho đi, mà phụ thuộc vào chất lượng của tâm hồn người bố thí. Điều này mở ra một cánh cửa rộng lớn cho những người nghèo, những người tuy ít tài sản, nhưng nếu có lòng từ bi và trí tuệ, vẫn có thể tích lũy được vô lượng công đức.
Phước không nằm ở số lượng, mà ở tâm người cho, trong Kinh Tăng Chi Bộ (Aṅguttara Nikāya), Đức Phật từng dạy:
“Không phải do nhiều tài sản mà người ấy được gọi là bố thí rộng rãi, mà do tâm hỷ xả, hoan hỷ khi cho, mới thật là người có phước”.
Lời dạy này thể hiện tinh thần bình đẳng trong đạo Phật: việc làm phước không phải là đặc quyền của người giàu. Một bát cơm nhỏ, một chén nước sạch, hay một lời nói thiện lành, nếu được trao đi bằng tâm chân thành đều có thể trở thành nhân duyên tạo nên công đức lớn.
Ánh sáng từ một tâm hồn nghèo mà rộng mở
Câu chuyện nổi tiếng trong Kinh Pháp Cú kể về một bà lão nghèo, chỉ có chút dầu để dành. Dù nghèo, bà vẫn phát tâm dâng hết phần dầu ấy để thắp một ngọn đèn cúng dường Đức Phật. Kỳ lạ thay, trong khi những ngọn đèn khác đều tắt khi có gió mạnh, thì đèn của bà vẫn cháy sáng. Các đệ tử ngạc nhiên hỏi Phật, và Ngài giảng rằng:
“Ánh sáng của người bố thí bằng tâm thanh tịnh sẽ không bao giờ tắt”.
Ngọn đèn ấy, tuy nhỏ về vật chất, nhưng lớn lao về đạo hạnh vì nó thắp lên từ lòng thành và tâm xả ly.
Bố thí con đường phước báu cho mọi người, không phân biệt hoàn cảnh
Phật giáo xác định có ba hình thức bố thí chính:
Tài thí: Cho đi vật chất (tiền bạc, thực phẩm, vật dụng).
Pháp thí: Chia sẻ lời hay, lẽ phải, giáo pháp giúp người khác hướng thiện.
Vô úy thí: Cho người khác sự an toàn, giúp họ vượt qua nỗi sợ hãi.
Người nghèo, dù không dư dả tài sản, vẫn có thể thực hiện pháp thí và vô úy thí một cách trọn vẹn. Một lời khuyên đúng lúc, một hành động che chở người yếu thế, hay đơn giản là sống hiền lành, tử tế đó đều là những hành động mang lại phước đức thật sự.
Tâm là gốc của mọi hành động
Đức Phật khẳng định trong Kinh Pháp Cú, câu 1-2:
“Tâm dẫn đầu các pháp. Tâm làm chủ, tâm tạo. Nếu với tâm ô nhiễm, nói hay làm, khổ não sẽ theo sau như bánh xe lăn theo chân bò kéo.
Nếu với tâm thanh tịnh, nói hay làm, an lạc sẽ theo sau như bóng không rời hình”.
Đây là lời nhắc nhở sâu sắc rằng dù nghèo hay giàu, ai biết giữ tâm trong sạch, hành động thiện lành thì đều có thể gặt hái an vui, hạnh phúc. Trong một xã hội đang ngày càng nhiều biến động và khoảng cách giàu nghèo, thì đạo lý “làm phước bằng tâm” của nhà Phật là một ánh sáng nhân văn cần được lan tỏa
Giáo pháp của Đức Phật không loại trừ bất kỳ ai, cũng không thiên vị người giàu hay chê bai người nghèo. Trái lại, Ngài chỉ rõ rằng chính người nghèo nếu hiểu đúng và sống đúng Chánh pháp hoàn toàn có thể tích lũy phước báu lớn bằng tâm nguyện thanh tịnh và hành động thiện lành. Làm phước không phải là sự thể hiện của sự giàu có, mà là biểu hiện của lòng từ và trí tuệ.
