Từ ngày 06/5 đến 05/6/2025, Quốc hội tiến hành tổ chức lấy ý kiến rộng rãi của Nhân dân, các cấp, các ngành đối với dự thảo Nghị quyết về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013Hiện nay, Quốc hội đang tổ chức lấy ý kiến toàn dân về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, tập trung vào hai nhóm nội dung quan trọng, với mong muốn tạo sự đồng thuận xã hội rộng rãi và nâng cao chất lượng nền dân chủ Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
Nhóm vấn đề thứ nhất liên quan đến việc hoàn thiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương theo hướng hai cấp. Đây là nội dung nhận được nhiều sự quan tâm, bởi nó gắn trực tiếp với đời sống người dân ở cơ sở và hiệu quả quản lý nhà nước.
Trong thực tiễn, mô hình chính quyền địa phương hiện hành ở một số nơi bộc lộ những điểm còn chồng chéo, thiếu thống nhất, hoặc chưa phù hợp với đặc điểm phát triển kinh tế – xã hội của từng vùng miền. Vì vậy, việc nghiên cứu chuyển đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương nhằm mục tiêu tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, đồng thời vẫn đảm bảo quyền làm chủ và sự gần gũi giữa chính quyền với người dân, là điều cần thiết.
Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi hướng tới mô hình chính quyền hai cấp là một đòi hỏi tất yếu và cấp bách. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc "tinh gọn bộ máy", mà là để tái cấu trúc một cách chiến lược hệ thống chính quyền địa phương sao cho hoạt động linh hoạt, hiệu quả, sát dân hơn và có thể phản ứng nhanh trước yêu cầu phát triển ngày càng mạnh mẽ của từng địa phương.
Điểm mấu chốt của cải cách này là, vừa bảo đảm nguyên tắc tập trung thống nhất quyền lực nhà nước, vừa phát huy tối đa quyền làm chủ của Nhân dân ở cơ sở. Mô hình mới cần tạo điều kiện để người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà thực sự được tham gia vào quá trình xây dựng, giám sát và phản biện các quyết định công. Chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương vì vậy không chỉ là chuyện kỹ thuật hành chính, mà là một bước tiến quan trọng trong quá trình dân chủ hóa đời sống chính trị, đưa chính quyền đến gần dân hơn cả về tổ chức, tư duy lẫn hành động.
Chính vì thế, sự đồng thuận, góp ý của Nhân dân trong vấn đề này có ý nghĩa quyết định để bảo đảm rằng mọi cải cách đều đặt lợi ích của Nhân dân lên hàng đầu.
Nhóm vấn đề thứ hai liên quan đến việc bổ sung, làm rõ hơn vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội và các hội quần chúng được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ. Trong nhiều năm qua, các tổ chức này đã có nhiều đóng góp trong việc tập hợp, phản ánh ý kiến Nhân dân, giám sát và phản biện xã hội. Tuy nhiên, để nâng cao hơn nữa tính hiệu quả, thực chất của vai trò đại diện, kiến tạo đồng thuận và cầu nối giữa Nhân dân với Đảng, Nhà nước, cần có những quy định pháp lý cụ thể, rõ ràng hơn trong Hiến pháp.
Việc nghiên cứu chuyển đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương từ 3 cấp thành 2 cấp là điều cần thiếtViệc quy định rõ hơn cơ chế hoạt động thống nhất, phối hợp của các tổ chức chính trị – xã hội lớn trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, dưới sự chủ trì của Mặt trận là sự điều chỉnh mang tính nền tảng, không chỉ đáp ứng yêu cầu tinh gọn, hiệu quả hóa hệ thống chính trị, mà còn nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa các tổ chức hiện nay.
Việc thiết lập một cơ chế phối hợp đồng bộ như vậy sẽ góp phần tăng cường sự thống nhất trong triển khai các chương trình hành động, nâng cao năng lực đại diện cho tiếng nói, nguyện vọng của Nhân dân trong từng giai đoạn phát triển đất nước. Đồng thời, khẳng định vai trò trung tâm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị không chỉ là về vị thế tổ chức, mà quan trọng hơn là về nội dung hoạt động: tập hợp, đoàn kết các tầng lớp Nhân dân; đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; thực hiện dân chủ, phát huy quyền làm chủ; giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
Dự thảo cũng đặt ra yêu cầu làm rõ hơn chức năng cốt lõi của Mặt trận, không dừng lại ở vai trò phối hợp, mà còn là chủ thể có trách nhiệm chính trị sâu sắc trong việc gắn kết ý chí của Đảng, chính sách của Nhà nước với thực tiễn đời sống của Nhân dân. Cơ chế mới này sẽ tạo điều kiện để các tổ chức chính trị – xã hội phát huy tốt hơn vai trò trong môi trường pháp lý rõ ràng, không bị phân tán nguồn lực hay nhiệm vụ, từ đó tăng hiệu quả giám sát, phản biện và góp phần xây dựng đồng thuận xã hội bền vững.
Đây là bước đi phù hợp với tinh thần cải cách tổng thể hệ thống chính trị, bảo đảm nguyên tắc "việc gì của dân, do dân, vì dân" phải được thực hiện bằng những thiết chế có tổ chức, có trách nhiệm và được luật hóa rõ ràng trong Hiến pháp.
Việc Quốc hội trân trọng lấy ý kiến toàn dân không chỉ là một bước đi trong quy trình lập pháp, mà còn thể hiện rõ cam kết xây dựng Hiến pháp vì dân, do dân và phục vụ dân. Đây là dịp để mọi tầng lớp Nhân dân đóng góp trực tiếp vào những quyết sách quan trọng của đất nước – nơi mà tiếng nói của từng cá nhân, tổ chức đều được lắng nghe, tôn trọng và tổng hợp một cách trách nhiệm.
Dự thảo Hiến pháp sửa đổi khẳng định vai trò trung tâm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị không chỉ là về vị thế tổ chức, mà quan trọng hơn là về nội dung hoạt độngChính vì vậy, sự tham gia tích cực của Nhân dân chính là nền tảng tạo nên sự đồng thuận xã hội vững chắc, đảm bảo rằng bản Hiến pháp sửa đổi thực sự phản ánh ý chí, nguyện vọng và lợi ích của đông đảo người dân. Thông qua việc gửi ý kiến qua ứng dụng VNeID, Cổng thông tin Quốc hội, Chính phủ, hay văn bản gửi tới các cơ quan có thẩm quyền, người dân đang thực hành quyền làm chủ một cách cụ thể và sinh động.
Hiến pháp là khế ước chung của cả dân tộc. Việc sửa đổi Hiến pháp – khi được tiến hành trên cơ sở lắng nghe rộng rãi, đồng thuận sâu sắc – sẽ trở thành điểm tựa vững chắc cho sự phát triển đất nước trong thời kỳ mới. Đây không chỉ là tiến trình pháp lý, mà còn là cơ hội để củng cố lòng tin giữa Nhà nước và Nhân dân, xây dựng một xã hội đoàn kết, văn minh và đồng hành trên con đường đổi mới toàn diện vì tương lai Việt Nam.
Theo đó, người dân có thể tham gia đóng góp ý kiến trực tiếp thông qua ứng dụng VNeID, Cổng thông tin điện tử Quốc hội, Cổng thông tin điện tử Chính phủ hoặc gửi ý kiến bằng văn bản đến các cơ quan có thẩm quyền được giao nhiệm vụ tổng hợp ý kiến Nhân dân. Đây là dịp quan trọng để mỗi công dân thể hiện trách nhiệm, tiếng nói và vai trò của mình trong việc xây dựng nền tảng pháp lý cao nhất của đất nước.
