Làng Tân Hoá với phong cảnh sơn thủy hữu tình, được ôm trọn bới những dãy núi đá vôi trùng điệpTính đến nay, Việt Nam đã có 5 làng được UN Tourism (Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc) công nhận là “Best Tourism Villages – Làng du lịch tốt nhất thế giới” gồm: Làng Tân Hóa (Quảng Bình), làng Thái Hải (Thái Nguyên), làng rau Trà Quế (Quảng Nam), thôn Lô Lô Chải (Hà Giang) và làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn (Lạng Sơn). Danh hiệu này tôn vinh những điểm đến nông thôn có cảnh quan đặc sắc, bảo tồn tốt bản sắc văn hóa và phát triển du lịch theo hướng bền vững.
Những nét chung của các “làng du lịch tốt nhất”
Điểm chung nổi bật của các làng du lịch được vinh danh, là sự kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên, văn hóa và cộng đồng. Hầu hết các làng đều nằm ở vùng nông thôn hoặc miền núi, nơi vẫn còn lưu giữ được cảnh quan nguyên sơ, lối sống truyền thống và các nghề thủ công lâu đời.
Du khách khi đến đây không chỉ tham quan, mà còn được trải nghiệm đời sống bản địa, từ canh tác nông nghiệp, chế biến ẩm thực đến tham gia các lễ hội và sinh hoạt văn hóa của người dân địa phương.
Bên cạnh đó, các làng đều phát triển theo mô hình du lịch cộng đồng bền vững, trong đó người dân là chủ thể. Hoạt động du lịch góp phần tạo sinh kế cho cộng đồng, đồng thời thúc đẩy việc gìn giữ kiến trúc truyền thống, trang phục, tiếng nói, nghề thủ công và các giá trị văn hóa bản địa.
Đây cũng là tiêu chí quan trọng để UN Tourism lựa chọn các làng tiêu biểu, bởi du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn giúp bảo tồn cảnh quan, đa dạng sinh học và tri thức bản địa của các vùng nông thôn.
Làng Tân Hóa – “thủ phủ” du lịch mạo hiểm miền Trung
Nằm bên rìa Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, làng Tân Hóa (Quảng Bình) nổi tiếng với cảnh quan núi đá vôi hùng vĩ và hệ thống hang động kỳ vĩ. Nơi đây được biết đến như một trung tâm du lịch khám phá với các hành trình trekking, thám hiểm hang động và trải nghiệm thiên nhiên hoang sơ.
Điểm đặc biệt của Tân Hóa, là mô hình du lịch thích ứng với thiên tai, khi người dân sử dụng nhà phao chống lũ vừa để sinh hoạt vừa phục vụ du lịch. Những homestay mộc mạc giữa thung lũng, những con đường đất nhỏ quanh làng và sự hiếu khách của người dân đã tạo nên sức hút riêng cho ngôi làng miền Trung này.
Làng Thái Hải – bảo tàng sống của văn hóa Tày
Đi qua con đường "vàng, bạc" với ý nghĩa mang đến may mắn, tốt đẹp, thịnh vượngTại làng Thái Hải (Thái Nguyên), du khách có thể cảm nhận trọn vẹn không gian văn hóa của người Tày với những ngôi nhà sàn cổ, tiếng đàn tính, điệu hát then và những bữa cơm đậm hương vị núi rừng.
Không chỉ là điểm du lịch, Thái Hải còn giống như một “bảo tàng sống” về văn hóa bản địa. Người dân trong làng vẫn duy trì nếp sống truyền thống, từ trang phục, ẩm thực đến nghi lễ. Du khách khi đến đây thường tham gia các hoạt động như giã bánh dày, nấu rượu men lá, làm nông hoặc học các làn điệu dân ca Tày.
Làng rau Trà Quế – khu vườn xanh của phố Hội
Làng rau Trà Quế nhìn từ trên cao (ảnh st)Chỉ cách phố cổ Hội An vài kilomet, làng rau Trà Quế (Quảng Nam) là một trong những mô hình du lịch nông nghiệp thành công của Việt Nam. Ngôi làng nổi tiếng với các loại rau thơm được trồng theo phương pháp truyền thống, sử dụng rong biển từ đầm Trà Quế làm phân bón tự nhiên.
Du khách đến đây có thể trở thành “nông dân một ngày”, tự tay trồng rau, tưới nước bằng đôi gánh tre và tham gia lớp học nấu ăn với các món đặc sản Hội An. Không gian xanh mát của những luống rau cùng nhịp sống chậm rãi của làng quê đã tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt cho Trà Quế.
Lô Lô Chải – bản làng nơi địa đầu Tổ quốc
Làng Lô Lô ChảiNằm dưới chân cột cờ Lũng Cú, thôn Lô Lô Chải (Hà Giang) gây ấn tượng với những ngôi nhà tường trình bằng đất, mái ngói âm dương và sắc màu rực rỡ của trang phục người Lô Lô.
Giữa cao nguyên đá Đồng Văn hùng vĩ, Lô Lô Chải vẫn giữ được nét mộc mạc của một bản làng vùng cao. Du khách có thể trải nghiệm dệt thổ cẩm, tham dự các lễ hội truyền thống và thưởng thức ẩm thực đặc trưng của đồng bào Lô Lô. Ngôi làng cũng chú trọng bảo vệ môi trường, quản lý du lịch theo hướng xanh và bền vững.
Quỳnh Sơn – thung lũng văn hóa của người Tày
Làng Quỳnh Sơn – thung lũng văn hóa của người TàyNằm trong thung lũng Bắc Sơn thơ mộng, làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn (Lạng Sơn) nổi bật với những ngôi nhà sàn truyền thống của người Tày nằm xen giữa ruộng lúa và núi đá vôi.
Đến Quỳnh Sơn, du khách có thể ngủ homestay trong nhà sàn, nghe hát then, xem dệt thổ cẩm hoặc tham gia các hoạt động nông nghiệp cùng người dân. Chính sự hòa quyện giữa thiên nhiên, văn hóa và nhịp sống bình dị đã khiến nơi đây trở thành điểm đến hấp dẫn của du lịch cộng đồng miền Bắc.
Từ bản làng bình dị đến thương hiệu du lịch quốc tế
Việc có 5 làng được UN Tourism vinh danh không chỉ là niềm tự hào của các địa phương mà còn cho thấy tiềm năng to lớn của du lịch nông thôn Việt Nam. Những ngôi làng tưởng chừng bình dị đang trở thành điểm đến quốc tế, nơi du khách tìm thấy sự chân thực của văn hóa bản địa và vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên.
Trong tương lai, nếu tiếp tục phát huy mô hình du lịch cộng đồng bền vững, các bản làng Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành những “thương hiệu du lịch xanh”, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống cho các thế hệ mai sau.
