Tiểu phẩm về “Nạn tảo hôn” của các em học sinh Trường PTDTNT THCS Thạch Thành đã bổ sung thêm vào hành trang kiến thức về pháp luật cho các emThanh Hóa có đông đồng bào DTTS như Mường, Thái, Mông, Thổ, Dao, Khơ Mú. Bên cạnh những giá trị văn hóa truyền thống, trước đây vẫn tồn tại hủ tục tảo hôn, hôn nhân cận huyết, để lại hệ lụy cho sức khỏe bà mẹ - trẻ em và giống nòi.
Thực hiện Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào DTTS giai đoạn 2015 – 2025”, tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động đồng bộ: Tuyên truyền pháp luật, phổ biến kiến thức sức khỏe sinh sản, lồng ghép nội dung vào sinh hoạt thôn bản, văn nghệ, sân khấu dân gian…
Kết quả, tỷ lệ tảo hôn ở các xã miền núi giảm mạnh: Nếu năm 2016 là 4,12%, thì năm 2020 chỉ còn 0,91%. Đặc biệt, từ năm 2022 đến nay, báo cáo của tỉnh ghi nhận hầu như không còn trường hợp hôn nhân cận huyết.
Xã Mường Lý (huyện Mường Lát cũ) là ví dụ điển hình. Trước đây, tảo hôn diễn ra phổ biến, có trường hợp bé gái mới 12 tuổi đã sinh con. Nhưng nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, số cặp tảo hôn giảm rõ rệt: từ 12 trường hợp năm 2021 xuống còn 3 năm 2024 và chỉ 2 trường hợp từ đầu 2025 đến nay. Cùng với đó, chất lượng chăm sóc sức khỏe, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em cũng được cải thiện.
Theo ông Ngân Văn Long, Trạm trưởng Trạm Y tế xã Mường Lý, bí quyết nằm ở sự phối hợp đồng bộ: chính quyền đưa quy định chống tảo hôn vào hương ước, nhà trường và y tế xã tuyên truyền cho thanh thiếu niên, còn già làng, trưởng bản phát huy vai trò nòng cốt, tiếng nói thuyết phục bà con.
Tảo hôn ở vùng đồng bào dân tộc miền núi tỉnh Thanh Hóa đang dần được đẩy lùi. Song song với truyền thông, việc phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống, tạo điều kiện cho đồng bào học tập và tiếp cận dịch vụ y tế cũng giúp thay đổi nhận thức, hành vi. Các câu lạc bộ tiền hôn nhân, chương trình tư vấn sức khỏe sinh sản vị thành niên đã đem lại hiệu quả tích cực, giúp giới trẻ hiểu rõ lợi ích của việc kết hôn đúng độ tuổi.
Có thể thấy, sự chuyển biến trong công tác giảm tảo hôn, xóa bỏ hôn nhân cận huyết ở Thanh Hóa là minh chứng cho sự đồng lòng của chính quyền, đoàn thể và cộng đồng. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng dân số và thúc đẩy sự phát triển bền vững vùng miền núi trong những năm tới.
