Thượng tọa Thích Minh Nhẫn: Đừng để lượt xem trở thành thước đo giá trị Phật pháp
Giữa dòng chảy thông tin trên mạng xã hội, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn cho rằng, giá trị của truyền thông Phật giáo không nằm ở lượt xem, hay mức độ lan truyền, mà ở khả năng khơi dậy điều thiện.
Công nghệ có thể đưa giáo lý đến gần công chúng hơn, nhưng người tu sĩ vẫn phải giữ gìn đạo hạnh, tế hạnh và những giá trị cốt lõi của đạo Phật.
Giữ gìn chánh ngữ và tế hạnh trên không gian số
Một bài giảng có thể vượt khỏi cổng chùa, đến với hàng nghìn người qua màn hình điện thoại. Nhưng cùng với cơ hội ấy, là nguy cơ thông tin bị cắt khỏi ngữ cảnh, thiếu kiểm chứng, thậm chí những phát ngôn gây tranh cãi làm ảnh hưởng đến hình ảnh người tu sĩ.
Theo Thượng tọa Thích Minh Nhẫn - Phó Trưởng ban Thường trực Ban Thông tin Truyền thông Trung ương Giáo hội Phật giáo (GHPG) Việt Nam, làm truyền thông Phật giáo không thể chỉ chạy theo tốc độ và sự chú ý của công chúng.
“Giá trị của truyền thông không nên chỉ đo bằng số lượt xem, hay mức độ lan truyền. Điều đáng quan tâm hơn là nội dung có giúp người tiếp nhận hiểu đúng, khởi lên điều thiện và ứng xử tốt hơn trong đời sống hay không”, Thượng tọa chia sẻ.
Là Tổng Biên tập trang tin Phật sự Online, Thượng tọa có nhiều năm gắn bó với công tác truyền thông, đưa thông tin Phật giáo đến công chúng qua tin bài, phóng sự, Video, chương trình Phật pháp và truyền hình trực tuyến.
Thượng tọa đã tham gia chỉ đạo, tổ chức, biên tập hệ thống hơn 30.000 chương trình, tin bài và sản phẩm truyền thông. Tuy nhiên, với thầy, số lượng không phải thước đo quan trọng nhất.
“Từ bi không có nghĩa là im lặng trước điều sai. Từ bi là nói ra sự thật với tâm thiện, để người nghe hiểu và có cơ hội điều chỉnh”.
Thượng tọa Thích Minh Nhẫn
Mỗi thông tin Phật giáo cần có nguồn rõ ràng, được kiểm chứng và thể hiện bằng ngôn ngữ chính xác, dễ hiểu. Một danh xưng, giáo phẩm hay thuật ngữ Phật học sử dụng không đúng cũng có thể làm sai lệch ý nghĩa.
Thượng tọa quan niệm, làm truyền thông cũng là thực hành chánh ngữ: Nói đúng sự thật, đúng lúc, đúng mực. Trước thông tin sai lệch, người làm truyền thông cần bình tĩnh xác minh, cung cấp thông tin chính thống, tránh biến việc đính chính thành những cuộc tranh cãi thiếu thiện chí.
“Từ bi không có nghĩa là im lặng trước điều sai. Từ bi là nói ra sự thật với tâm thiện, để người nghe hiểu và có cơ hội điều chỉnh”, thầy chia sẻ.
Trong môi trường số, mỗi phát ngôn, hình ảnh và cách ứng xử của người tu sĩ đều có thể tác động đến niềm tin của công chúng. Bởi vậy, giữ gìn tế hạnh không chỉ thể hiện qua đời sống tu tập thường ngày mà còn trong cách sử dụng mạng xã hội, tiếp nhận thông tin và đối thoại với cộng đồng.
Công nghệ không thay thế được đạo hạnh người hoằng pháp
Không chỉ làm truyền thông, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn còn là Phó Trưởng ban kiêm Chánh Thư ký Ban Hoằng pháp Trung ương, trực tiếp tham gia tổ chức nhiều hoạt động thuyết giảng, tu học và hướng dẫn phật tử.
Theo Thượng tọa, hoằng pháp không đơn thuần là truyền đạt giáo lý, mà phải giúp người nghe vận dụng lời Phật dạy vào đời sống.
Một bài pháp về hiếu kính cần gắn với quan hệ cha mẹ, con cái; nói về lòng từ bi phải liên hệ đến cách ứng xử trong gia đình, cộng đồng và sự sẻ chia với những người gặp khó khăn.
Giai đoạn 2022 - 2026, Thượng tọa đã tham gia phối hợp tổ chức gần 100 khóa tu, khoảng 200 buổi thuyết giảng và chương trình hoằng pháp, thu hút khoảng 30.000 lượt người tham dự.
Những hoạt động ấy hướng tới nhiều đối tượng, đặc biệt là người trẻ và những người đang tìm kiếm sự hỗ trợ tinh thần trước áp lực cuộc sống hiện đại.
Sự phát triển của công nghệ mở ra không gian mới cho hoạt động hoằng pháp. Những bài giảng trực tuyến giúp người dân tiếp cận giáo lý thuận tiện hơn, kể cả khi không có điều kiện đến chùa.
“Công nghệ chỉ là phương tiện, không thay được vai trò của người hoằng pháp”.
Thượng tọa Thích Minh Nhẫn
Tuy nhiên, Thượng tọa cũng cảnh báo nguy cơ giáo lý bị giản lược, những đoạn giảng ngắn bị tách khỏi ngữ cảnh để phù hợp với tốc độ lướt màn hình.
“Tôi mong muốn xây dựng những nguồn học liệu hoằng pháp số chính thống, được thẩm định nội dung, cùng đội ngũ tăng ni trẻ vừa có đạo hạnh, kiến thức Phật học vững vàng, vừa có kỹ năng truyền thông và hiểu biết công nghệ”, thầy nhấn mạnh.
Theo Thượng tọa, thân giáo bao giờ cũng thuyết phục hơn khẩu giáo. Dù bài giảng được truyền tải tại giảng đường hay trên nền tảng số, người giảng trước hết phải thực hành những điều mình truyền dạy.
Bên cạnh hoằng pháp, Thượng tọa còn tham gia thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác quản lý Giáo hội.
Với vai trò Ủy viên Thư ký Hội đồng Trị sự, Phó Chánh Văn phòng 2 Trung ương, Thượng tọa phối hợp triển khai số hóa hồ sơ tăng ni, tự viện, cải tiến quản lý văn bản và quy trình hành chính. Trong đó có việc thí điểm nền tảng VBSEID tại khu vực phía Nam nhằm từng bước chuẩn hóa dữ liệu phục vụ quản lý Phật sự.
Đối với trí tuệ nhân tạo, Thượng tọa chủ trương tiếp cận có chọn lọc, kiểm soát nội dung và sử dụng đúng mục đích.
“Công nghệ chỉ là phương tiện, không thay được vai trò của người hoằng pháp”, Thượng tọa khẳng định.
Theo Thượng tọa, chuyển đổi số không chỉ là đưa hoạt động Phật sự lên môi trường mạng, mà còn phải đổi mới phương thức thực hiện, tạo thuận lợi cho công chúng tiếp cận giáo lý mà không làm mất đi chiều sâu của đạo Phật.
Để lời thiện trở thành việc thiện
Bên cạnh truyền thông và hoằng pháp, Thượng tọa Thích Minh Nhẫn còn có 24 năm gắn bó với Trung tâm Từ thiện Xã hội Phật Quang trên cương vị giám đốc.
Từ năm 2002 đến nay, Trung tâm đã nuôi dạy gần 1.000 lượt trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Nhiều em hoàn thành chương trình trung học, cao đẳng, đại học và từng bước ổn định cuộc sống. Hiện Trung tâm đang chăm sóc nội trú 50 em.
Với Thượng tọa, chăm lo cho trẻ em không chỉ là giúp các em vượt qua thiếu thốn trước mắt, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện học tập, trưởng thành và tự lập.
Những năm qua, các chương trình từ thiện, an sinh xã hội do thầy vận động, phối hợp thực hiện có tổng trị giá 48,256 tỷ đồng. Trong đó có hoạt động hỗ trợ xây dựng, sửa chữa 60 căn nhà, 35 công trình cầu, đường nông thôn và trao 30.000 phần quà.
Đằng sau những kết quả ấy là sự chung tay của các cơ sở tự viện, tăng ni, phật tử, tổ chức và những tấm lòng thiện nguyện.
Tháng 9/2026, Thượng tọa được đề nghị tặng Huân chương Lao động hạng Ba nhằm ghi nhận những đóng góp trong công tác Phật sự và an sinh xã hội.
Trước sự ghi nhận này, Thượng tọa bày tỏ lòng biết ơn những người đã đồng hành, đồng thời xem đó là lời nhắc nhở tiếp tục phụng sự với tinh thần trách nhiệm và khiêm cung.
Điều Thượng tọa tâm niệm trên hành trình phụng sự vẫn là “giữ tâm ban đầu”, làm tốt những công việc được Giáo hội và cộng đồng tin cậy giao phó.
