Tổ khuyến nông cộng đồng đã trở thành điểm tựa vững chắc cho hàng triệu nông dânTheo Trung tâm Khuyến nông quốc gia, đến nay cả nước đã có hàng nghìn tổ khuyến nông cộng đồng được thành lập, phủ rộng từ vùng đồng bằng đến trung du, miền núi. Mỗi tổ gồm 5-10 thành viên, thường là những nông dân có kinh nghiệm sản xuất, cán bộ nông nghiệp xã, hợp tác xã… Họ đóng vai trò hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật, kết nối thị trường và đồng hành với nông dân trong suốt quá trình sản xuất.
Tại Thái Nguyên, tổ khuyến nông cộng đồng đã đồng hành cùng bà con vùng chè Tân Cương áp dụng quy trình sản xuất VietGAP, từ đó chất lượng chè được nâng cao, mở rộng thị trường xuất khẩu.
Bà Nguyễn Thị Hạnh, thành viên Tổ khuyến nông cộng đồng xã Tân Cương (TP. Thái Nguyên) chia sẻ: “Người làm chè Tân Cương vốn quen cách sản xuất truyền thống, nhưng thị trường hiện nay đòi hỏi quy trình an toàn, có chứng nhận. Tổ khuyến nông chúng tôi thường xuyên tổ chức tập huấn, hướng dẫn bà con ghi nhật ký sản xuất, dùng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy chuẩn. Nhờ vậy, nhiều hộ đã đạt chứng nhận VietGAP, giá chè bán ra cao hơn từ 15-20%. Bà con giờ tin tưởng hơn, coi tổ như chỗ dựa để yên tâm sản xuất.”
Hay như ở Nghệ An, nhờ hoạt động của các tổ khuyến nông cộng đồng, nhiều hộ dân miền núi đã mạnh dạn áp dụng mô hình trồng dược liệu, nuôi ong lấy mật, cho thu nhập cao gấp nhiều lần trồng ngô, sắn truyền thống.
Tổ khuyến nông cộng đồng đóng vai trò cầu nối giữa chính sách của Nhà nước và thực tiễn sản xuất của người dânÔng Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia, khẳng định: “Tổ khuyến nông cộng đồng chính là cánh tay nối dài của hệ thống khuyến nông. Mỗi người nông dân, thông qua tổ, đều có thể tiếp cận nhanh chóng, thuận lợi với những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng sức cạnh tranh.”
Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức: biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi diễn biến phức tạp, trong khi yêu cầu của thị trường về chất lượng nông sản ngày càng cao. Trong bối cảnh đó, các tổ khuyến nông cộng đồng trở thành “điểm tựa” giúp nông dân thay đổi tư duy, hướng đến sản xuất an toàn, thân thiện môi trường.
Thực tế tại đồng bằng sông Cửu Long cho thấy, các tổ khuyến nông cộng đồng đã đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn bà con áp dụng mô hình “lúa - tôm”, vừa đảm bảo sinh kế, vừa thích ứng biến đổi khí hậu. Ở Lâm Đồng, các tổ khuyến nông cộng đồng tham gia xây dựng chuỗi liên kết sản xuất rau, hoa công nghệ cao, giúp nông dân không chỉ sản xuất giỏi mà còn kết nối được với các doanh nghiệp xuất khẩu.
Đặc biệt, trong giai đoạn chuyển đổi số nông nghiệp, nhiều tổ khuyến nông đã trở thành hạt nhân trong việc hướng dẫn bà con sử dụng các nền tảng số: từ sổ tay điện tử, nhật ký sản xuất online đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đây là yếu tố quan trọng để nông sản Việt Nam hội nhập sâu hơn vào thị trường toàn cầu.
Để tổ khuyến nông cộng đồng thực sự phát huy vai trò, nhiều chuyên gia cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp và hệ thống khuyến nông. Ngoài hỗ trợ kỹ thuật, tổ khuyến nông cần được nâng cao năng lực về kết nối thị trường, tư vấn pháp lý, tiếp cận tín dụng… nhằm giúp nông dân có giải pháp toàn diện trong sản xuất.
Bên cạnh đó, việc lựa chọn thành viên tổ cũng phải chú trọng đến tiêu chí uy tín, nhiệt tình, am hiểu thực tiễn. Những người này không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải trở thành “thủ lĩnh tinh thần”, gắn bó và đồng hành cùng nông dân trong mọi hoàn cảnh.
Tổ khuyến nông cộng đồng đóng vai trò hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật, kết nối thị trường và đồng hành với nông dân Hiện nay, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đang triển khai nhiều chương trình đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ khuyến nông cơ sở, đồng thời thúc đẩy nhân rộng mô hình tổ khuyến nông cộng đồng tại các tỉnh miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số - nơi mà trình độ sản xuất còn hạn chế, điều kiện tiếp cận thông tin khó khăn. Đây được coi là giải pháp thiết thực nhằm thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững, phát triển nông thôn mới toàn diện.
Trong định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh, tổ khuyến nông cộng đồng giữ vai trò then chốt. Khi nông dân được trang bị kiến thức, kỹ năng và sự tự tin, họ sẽ trở thành chủ thể thực sự trong quá trình phát triển nông nghiệp, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách.
Những thành quả bước đầu từ mô hình tổ khuyến nông cộng đồng đã minh chứng cho hiệu quả của phương châm “dựa vào cộng đồng để phát triển cộng đồng”. Với sự đồng hành của Trung tâm Khuyến nông quốc gia và các địa phương, mô hình này sẽ tiếp tục lan tỏa, trở thành điểm tựa vững chắc cho hàng triệu nông dân, góp phần đưa nông nghiệp Việt Nam phát triển bền vững, thích ứng với yêu cầu mới của thời đại.
