Tuyên Quang: Từng bước nâng cao giá trị sản phẩm chè Việt Lâm

Đưa nghề về thôn bản

Thôn Khuổi Hóp, xã Việt Lâm vốn được xem là “vùng chè” của khu vực. Nhờ điều kiện khí hậu mát mẻ, thổ nhưỡng phù hợp, cây chè từ lâu đã gắn bó với đời sống của đồng bào dân tộc Dao tại đây. Tuy nhiên, trong nhiều năm, việc trồng, chăm sóc chè chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống, chưa đồng đều về kỹ thuật, dẫn tới năng suất và chất lượng sản phẩm chưa tương xứng với tiềm năng.

Từ nhu cầu nâng cao kỹ thuật trồng chè của người dân, thôn Khuổi Hóp được lựa chọn tổ chức lớp đào tạo nghề trồng và chế biến chè. Lớp học thuộc Tiểu Dự án 1, Dự án 4, Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) Giảm nghèo bền vững do UBND xã Việt Lâm phối hợp với Công ty TNHH Nghiên cứu đào tạo và Chuyển giao công nghệ Hà Nội tổ chức, khai giảng ngày 8/12, với thời lượng 44 ngày, dự kiến bế giảng vào cuối tháng 01/2026.

Tham gia lớp học, 31 học viên được trang bị kiến thức bài bản về nhân giống, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh cho cây chè, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành trực tiếp trên nương chè. Qua đó, người dân không chỉ “biết làm” mà còn “làm đúng”, từng bước thay đổi thói quen canh tác manh mún, thiếu đồng bộ trước đây.

Giảng viên Tạ Thị Thu Hằng cho biết: “Phần lớn học viên đều đã gắn bó với cây chè từ lâu, nhưng kiến thức chủ yếu là truyền miệng, làm theo kinh nghiệm. Khi được học bài bản, các học viên rất hào hứng, tiếp thu nhanh, đặc biệt là các nội dung về nhân giống, chăm sóc theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Mục tiêu của lớp học không chỉ là dạy kỹ thuật, mà còn giúp bà con hiểu vì sao phải làm đúng quy trình, để nâng cao chất lượng sản phẩm chè”.

Theo giảng viên Tạ Thị Thu Hằng, việc đào tạo nghề ngay tại vùng nguyên liệu là cách làm hiệu quả, giúp kiến thức không bị xa rời thực tế. Sau mỗi buổi, học viên có thể áp dụng ngay trên chính nương chè của gia đình, từ đó ghi nhớ lâu hơn và tạo chuyển biến rõ rệt trong sản xuất.

Chuyển biến từ lớp học nghề

Tại lớp học, chị Đặng Thị Mảng (sinh năm 2001) chia sẻ: “Trước đây gia đình em trồng chè chủ yếu theo cách ông bà để lại, thấy cây lên là mừng, ít để ý đến kỹ thuật. Từ khi tham gia lớp học, em hiểu rõ hơn về cách nhân giống, cách bón phân, chăm sóc từng thời kỳ để cây chè khỏe, búp to và đều hơn. Em nghĩ nếu làm đúng kỹ thuật thì sau này chè bán cũng được giá hơn”.

Cùng sinh năm 2001, học viên Đặng Thị Hoa cũng cho rằng lớp học mang lại nhiều thay đổi trong nhận thức: “Em thấy học nghề rất thiết thực. Không chỉ học cho bản thân, mà còn có thể hướng dẫn lại cho gia đình, hàng xóm. Trước đây, khi cây chè bị sâu bệnh, mọi người thường xử lý theo cảm tính, giờ thì biết cách phòng trừ đúng, an toàn hơn. Em mong sau này sản phẩm chè của thôn mình có thể xây dựng được thương hiệu riêng”.

Những chia sẻ mộc mạc ấy phản ánh rõ hiệu quả ban đầu của lớp đào tạo nghề. Khi người dân, đặc biệt là lao động trẻ, được tiếp cận kiến thức mới, cây chè không còn chỉ là sinh kế truyền thống mà dần trở thành sản phẩm hàng hóa có giá trị.

Theo thống kê, xã Việt Lâm hiện có tổng diện tích chè 310ha, trong đó 296ha đã cho thu hoạch, với năng suất bình quân 22 tạ/ha/năm. Sản lượng chè búp tươi đạt khoảng 651 tấn/năm, mang lại thu nhập 781,44 triệu đồng/năm. Giai đoạn 2020 - 2025, tổng thu nhập từ cây chè trên địa bàn ước đạt 3.907,2 triệu đồng. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị kinh tế, việc chỉ dựa vào diện tích và sản lượng là chưa đủ. Chất lượng sản phẩm, quy trình canh tác và tay nghề của người trồng chè mới là yếu tố quyết định.

Chính vì vậy, việc triển khai các lớp đào tạo nghề gắn với cây chè không chỉ giúp người dân “biết nghề”, nắm vững kỹ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh, mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất từ nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất theo hướng hàng hóa.

Thông qua đào tạo, người trồng chè có điều kiện áp dụng quy trình canh tác đồng bộ hơn, góp phần hình thành vùng nguyên liệu ổn định, đáp ứng yêu cầu về chất lượng trong giai đoạn mới. Khi kỹ thuật được chuẩn hóa và thực hành thường xuyên, sản phẩm chè Việt Lâm không chỉ nâng cao năng suất mà còn từng bước cải thiện chất lượng, mở rộng thị trường tiêu thụ, hướng tới xây dựng thương hiệu chè gắn với vùng nguyên liệu và sinh kế bền vững cho người dân.