Với diện tích hơn 127 km2 sau sáp nhập, Lâm Thượng sở hữu không gian phát triển rộng lớn, nơi mỗi góc nhìn đều mở ra một tiềm năng mới về du lịch cộng đồng và kinh tế xanh bền vữngNằm giữa thung lũng được bao bọc bởi những dãy núi đá vôi trùng điệp, nhấp nhô như sóng lượn ôm ấp lấy xóm làng - đó là Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai. Nơi mà sau cuộc đại sáp nhập lịch sử từ 4 xã Mai Sơn, Khánh Thiện, Lâm Thượng và Tân Phượng, đã vươn mình trở thành một đơn vị hành chính quy mô với diện tích tự nhiên rộng lớn lên tới 127,79 km2. Với 18 dân tộc cùng chung sống, Lâm Thượng là một bảo tàng sống về văn hóa với những lễ hội Pay Tái, Cắc Kéng hay không gian Chợ quê Mai Sơn đầy ắp phong vị vùng cao.
'Pay Tái' theo tiếng Tày có nghĩa là 'Về nhà ngoại'. Đây là dịp để những người phụ nữ đã đi lấy chồng cùng chồng con mang lễ vật gồm: Vịt bầu, bánh chuối, gạo nếp và rượu về thăm bố mẹ đẻKhông gian ấy không chỉ là những con số trên bản đồ địa giới, mà là một bức tranh thủy mặc hữu tình, nơi những giặng cọ xòe ô che bóng những con đường mòn, nơi những cánh đồng lúa xanh mướt trải dài dưới chân núi và đặc biệt là nơi những nếp nhà sàn truyền thống của người Tày vẫn hiên ngang đứng vững qua bao thăng trầm thời gian.
Măng mai đã trở thành sản phẩm OCOP 3-4 sao, vươn tầm qua những chuỗi liên kết giá trị bền vữngVề Lâm Thượng hôm nay, ấn tượng đầu tiên là sắc xanh bao trùm. Màu xanh của 68,3% diện tích rừng che phủ, màu xanh của những rừng măng mai ngút ngàn và màu xanh của niềm hy vọng về một sinh kế bền vững.
Những nếp nhà sàn cổ tại các thôn Tông Pình Cại, Khéo Lẹng, Chang Pồng ẩn hiện trong sương sớm, tỏa khói bếp thơm mùi xôi ngũ sắc, tạo nên một không gian văn hóa đậm đặc bản sắc. Đây chính là “tài sản” vô giá để địa phương thực hiện cuộc chuyển mình mạnh mẽ với phát triển du lịch xanh gắn liền với kinh tế bản địa.
Sự trù phú của đất đai đã giúp Lâm Thượng hình thành nên những vùng chuyên canh nông nghiệp đặc sắc, tiêu biểu là cây măng mai, với diện tích 497 ha, cho sản lượng 12.425 tấn mỗi năm.
Bên cạnh đó, những đặc sản như vịt bầu Lâm Thượng, cá bỗng, gạo nếp cái Lào Mu hay những mẻ cốm mới đã tạo nên một hệ sinh thái sản vật phong phú, vừa nâng cao thu nhập cho người dân, vừa là “thỏi nam châm” thu hút thực khách phương xa.
Ẩm thực bản địa - Sự kết tinh từ sản vật thiên nhiên và lòng hiếu khách của người Tày Lâm ThượngKhẳng định tầm nhìn chiến lược của địa phương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lâm Thượng Phạm Trung Kiên nhấn mạnh, Đảng bộ xã xác định việc phát triển kinh tế bền vững gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa là nhiệm vụ trọng tâm, đột phá.
“Mọi nguồn lực đầu tư sẽ được ưu tiên cho kết cấu hạ tầng thiết yếu và hạ tầng phục vụ dân sinh. Mục tiêu cao nhất là nâng cao chỉ số hạnh phúc và mức độ hài lòng của nhân dân thông qua việc phát triển toàn diện giáo dục, y tế, an sinh xã hội và giữ vững ổn định quốc phòng - an ninh”, Chủ tịch HĐND xã Lâm Thượng khẳng định.
Nhiều lớp tập huấn phát triển du lịch cộng đồng và sinh kế xanh tại Lâm Thượng được tổ chức nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng ứng xử, giao tiếp với khách du lịchTrong hành trình kiến tạo sinh kế bền vững đó, sự nhạy bén của người dân trong việc phát triển du lịch cộng đồng đã mang lại những kết quả kinh ngạc. Điển hình là Xoi Farmstay - một trong những Homestay đón lượng khách quốc tế đông nhất trên địa bàn. Với không gian đậm chất bản địa nhưng vẫn đáp ứng tiêu chuẩn dịch vụ chuyên nghiệp, Xoi Farmstay luôn trong tình trạng “cháy phòng” vào các mùa cao điểm.
Tại Homestay Dũng Phiêu, du khách không chỉ được nghỉ dưỡng trong những nếp nhà sàn cổ kính mà còn được trải nghiệm thực tế các hoạt động đời sống thường nhật của người Tày Lâm Thượng như quăng chài bắt cá ngay tại ao nhàHiện tại, Homestay này đang tiếp tục mở rộng diện tích và quy mô với mong muốn, đón thêm nhiều lượt du khách trong và ngoài nước. Quan trọng hơn, sự lớn mạnh của những cơ sở như Xoi Farmstay, Dũng Phiêu Homstay hay Jack Ecolodge... đã trực tiếp tạo ra công ăn việc làm thường xuyên, ổn định cho lao động địa phương, từ người phục vụ, đầu bếp cho đến những người nông dân cung cấp thực phẩm sạch.
Nét đẹp văn hóa và nghề truyền thống đan nón được các thế hệ phụ nữ Tày trân trọng gìn giữ và trao truyền lại cho thế hệ trẻĐồng hành cùng sự phát triển này, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Lâm Thượng Triệu Thị Thiện chia sẻ: “Hội Phụ nữ xã xác định vai trò nòng cốt trong việc vận động hội viên chuyển đổi tư duy từ sản xuất truyền thống sang làm dịch vụ du lịch xanh. Chúng tôi khích lệ chị em giữ gìn nghề đan lát, thêu dệt thổ cẩm, duy trì các món ăn bản địa và chỉnh trang nhà cửa, ngõ xóm sạch đẹp để phát triển du lịch cộng đồng. Đây chính là cách tạo ra sinh kế bền vững nhất cho chị em ngay trên mảnh đất quê hương mình”.
Không khoảng cách, không rào cản ngôn ngữ - tiếng đàn Tính tẩu đã trở thành nhịp cầu kết nối những tâm hồn yêu văn hóa từ khắp nơi trên thế giới khi đến với thung lũng Lâm Thượng xanh mướtChính sự chung tay của cả hệ thống chính trị và người dân, đã giúp du lịch Lâm Thượng cất cánh. Hệ thống hang động kỳ thú như hang Thẳm Dường, hang Nà Kèn, cùng cảnh quan thác nước hùng vĩ đã thu hút khoảng 33.600 lượt du khách trong năm 2025 (trong đó có 5.000 khách quốc tế), mang về doanh thu 36 tỷ đồng - vượt xa mọi kỳ vọng.
Hệ thống hang động và thác nước với làn nước xanh trong vắt là 'mỏ vàng' để Lâm Thượng phát triển các loại hình du lịch sinh thái, mang lại sinh kế mới dựa trên việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiênTrong mỗi ngôi nhà sàn, bên bếp lửa hồng, những câu chuyện về chuyển đổi số và nâng cao năng lực lãnh đạo đang trở thành luồng sinh khí mới. Hạ tầng giao thông liên vùng được đầu tư mạnh mẽ đang mở ra những cánh cửa lớn để Lâm Thượng kết nối với thế giới bên ngoài.
Thưởng thức hát Then và đàn Tính ngay tại nhà sàn là trải nghiệm văn hóa đặc sắc mà các mô hình du lịch cộng đồng tại Lâm Thượng đang gìn giữ, góp phần quảng bá bản sắc dân tộc đến bạn bè trong nước và Quốc tếLâm Thượng hôm nay, không chỉ đẹp bởi cảnh sắc thiên nhiên, mà còn đẹp bởi khát vọng tự cường của con người. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ và sự năng động của các tổ chức đoàn thể, Lâm Thượng đang dệt nên bài ca về một vùng quê đáng sống, nơi sinh kế bền vững nảy mầm từ chính sự trân trọng văn hóa và môi trường.
