Lễ vật dâng lên thần linh, thổ địa và tổ tiên trước khi lễ hội bắt đầuTrước khi hội vui bắt đầu, nghi lễ cúng ví đu được tiến hành trang nghiêm. Người Mường chuẩn bị lễ vật như xôi, rượu cần, thịt lợn, gà… dâng lên thần linh, thổ địa và tổ tiên. Thầy mo hoặc người có uy tín trong bản sẽ đứng ra chủ trì, khấn cầu cho dân làng một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, con người khỏe mạnh, bình an. Nghi thức này thể hiện rõ quan niệm “có thờ có thiêng”, đồng thời khẳng định sự gắn bó mật thiết giữa con người với thế giới tâm linh và thiên nhiên.
Sau phần lễ là phần hội nơi ví đu thực sự trở thành linh hồn của ngày Xuân. Người đầu tiên lên đu thường là bậc cao niên hoặc người được kính trọng, như một cách “mở hội”, khai lộc. Khi tiếng cồng chiêng vang lên, trai gái trong bản lần lượt tham gia, tạo nên những nhịp đu lên cao, hạ xuống mềm mại giữa bầu trời Xuân trong trẻo. Với người Mường, đu càng cao thì càng gần trời, lời cầu nguyện càng dễ “chạm” tới thần linh.
Không chỉ mang ý nghĩa cầu mùa, ví đu còn là biểu tượng của sự sinh sôi, nảy nở. Chuyển động nhịp nhàng của chiếc đu gợi nên sự giao hòa âm - dương, đất - trời, gửi gắm niềm tin về một chu kỳ sống mới tràn đầy năng lượng. Chính vì vậy, nghi lễ này không chỉ là trò vui, mà còn là cách người xưa lý giải và hòa mình vào quy luật của tự nhiên.
Ví đu thực sự trở thành linh hồn của ngày Xuân. Bên cạnh hoạt động đánh đu, không khí ngày hội đầu Xuân còn rộn ràng với nhiều sinh hoạt văn hóa đặc sắc: Tiếng cồng chiêng ngân vang khắp núi rừng, những điệu múa truyền thống uyển chuyển, các trò chơi dân gian như ném còn, kéo co, đấu vật… Tất cả hòa quyện tạo nên một bức tranh lễ hội sống động, nơi mọi người cùng tham gia, cùng sẻ chia niềm vui.
Đặc biệt, ví đu còn là không gian giao duyên đầy thi vị. Những câu hát mộc mạc cất lên giữa tiếng cười, ánh mắt trao nhau, tạo nên những rung động rất riêng của tuổi trẻ. Ở đó, mùa Xuân không chỉ là sự khởi đầu của thiên nhiên, mà còn là khởi đầu của những mối lương duyên.
Giữa nhịp sống hiện đại, nghi lễ ví đu Mường vẫn được gìn giữ như một phần hồn cốt văn hóa. Không phô trương, nhưng mỗi nhịp đu vút cao vẫn lặng lẽ chuyên chở ước mơ của con người về một cuộc sống đủ đầy, bình yên và hài hòa với đất trời.
