Vừ Chông Pao - “ngọn lửa” sáng mãi nơi rẻo cao xứ Nghệ!
Hơn một thập kỷ về với “mường Then” (trời), cuộc đời của Anh hùng LLVT nhân dân Vừ Chông Pao vẫn mãi mãi được ví như bản hùng ca của lòng trung kiên với Đảng.
Đi ra từ bản làng, dành trọn đời cho cách mạng
Trong nếp nhà nhỏ ở bản Sơn Hà, xã Mường Xén, ông Vừ Bá Vừ (SN 1959) - con trai thứ của Anh hùng Vừ Chông Pao vẫn giữ gìn cẩn thận những kỷ vật của cha. Với ông, đó không chỉ là kỷ niệm gia đình, mà còn là niềm tự hào của cả dòng họ.
“Cha tôi là người rất nghiêm khắc nhưng cũng hết lòng vì bà con. Ông luôn dặn chúng tôi phải cố học cái chữ, phải theo Đảng, theo Bác Hồ để giúp dân mình thoát nghèo”, ông Vừ Bá Vừ chia sẻ.
Sinh năm 1930, tại xã Na Ngoi (huyện Kỳ Sơn cũ), Vừ Chông Pao lớn lên giữa vùng biên viễn đầy biến động. Khi thực dân Pháp và phỉ tràn về quấy phá, chàng trai người Mông chưa tròn 20 tuổi đã đứng lên tập hợp lực lượng, lập đội du kích bảo vệ bản làng bằng những vũ khí thô sơ.
Từ một thủ lĩnh du kích, ông nhanh chóng trưởng thành qua nhiều vị trí: Trưởng Công an xã Na Ngoi, cán bộ huyện Tương Dương cũ, Chủ tịch Ủy ban MTTQ huyện, rồi Chủ tịch UBND huyện Kỳ Sơn cũ suốt hai thập kỷ. Ở cương vị nào, ông cũng thể hiện rõ bản lĩnh của một người lãnh đạo gần dân, hiểu dân và hết lòng vì dân.
Hai lần được gặp Bác Hồ
Đặc biệt, hai lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh vào các năm 1954 và 1963 đã trở thành bước ngoặt trong tư duy và hành động của ông. Những lời dạy về đại đoàn kết dân tộc, về cách cảm hóa đồng bào lầm đường từ Bác, đã theo ông suốt cuộc đời.
“Cha tôi kể, Bác Hồ dặn phải làm cho bà con hiểu ai là kẻ thù thật sự, phải kiên trì vận động chứ không chỉ dùng sức mạnh. Ông ghi nhớ điều đó và áp dụng rất thành công ở huyện Kỳ Sơn cũ”, ông Vừ Bá Vừ nói thêm.
Chính nhờ tư tưởng ấy, trong những năm 1960, khi các thế lực phỉ ráo riết lôi kéo người Mông lập “vương quốc riêng” Châu Phà của phỉ Vàng Pao, ông Vừ Chông Pao đã chọn con đường dân vận làm gốc. Ông lặn lội đến từng bản, gặp từng già làng, trưởng họ, kiên trì thuyết phục bà con quay về với chính quyền.
Ông Vi Hòe, Nguyên Bí thư Huyện ủy Kỳ Sơn cũ, nay đã nghỉ hưu nhớ lại: Tôi thuộc thế hệ cán bộ đi sau, được tiếp xúc, làm việc cùng mới thấy ông Pao rất tâm huyết, trách nhiệm, tận tụy. Ông Pao nói chuyện rất thuyết phục. Ông không quát mắng mà phân tích cho bà con hiểu đúng sai. Nhờ vậy, nhiều người theo phỉ đã tự nguyện trở về. Bà con tin ông như tin người thân trong nhà.
Nhờ những đóng góp to lớn trong công tác dẹp phỉ, giữ vững an ninh biên giới, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân năm 2010.
Niềm tự hào còn mãi nơi biên cương
Không chỉ là người dẹp phỉ, giữ yên bản làng, Vừ Chông Pao còn là người đặt nền móng cho nhiều đổi thay ở huyện Kỳ Sơn cũ trong thời bình.
Những năm 1990, khi cây thuốc phiện vẫn còn là “cái bóng” ám ảnh vùng cao, ông là người đi đầu vận động bà con xóa bỏ. Không quản ngại đường sá hiểm trở, ông đến từng bản “điểm nóng”, kiên trì thuyết phục từng hộ dân.
Bà Xồng Y Tồng (SN 1961, con dâu ông Pao) kể lại: Có những chuyến đi cả tuần, ông ăn cơm nắm, ngủ rừng. Ông nói với bà con rằng trồng cây thuốc phiện là hại con cháu mình. Nhờ uy tín của ông, nhiều gia đình đã tự nguyện phá bỏ.
Từ những cánh đồng thuốc phiện, Kỳ Sơn dần chuyển sang trồng dược liệu, chè shan tuyết, gừng, khoai… mở ra hướng đi mới cho kinh tế địa phương. Người dân không chỉ thoát khỏi tệ nạn mà còn từng bước cải thiện cuộc sống.
Sau khi nghỉ hưu, ông vẫn tiếp tục cống hiến với vai trò Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Nghệ An phụ trách Kỳ Sơn. Trong mắt đồng bào, ông không chỉ là một cán bộ, mà là “thủ lĩnh tinh thần” của người Mông.
Cụ Vừ Giống Dênh (108 tuổi),bản Huồi Giảng 3, xã Mường Xén chậm rãi: "Ông Pao mất đi là mất mát rất lớn của bà con. Nhưng những gì ông để lại thì còn mãi. Bà con vẫn nhắc tên ông mỗi khi nói về đoàn kết, về cách mạng”.
Không chỉ người lớn tuổi, thế hệ trẻ cũng được nghe kể nhiều về ông như một tấm gương để noi theo. Những câu chuyện về ông được truyền lại trong mỗi gia đình, mỗi dòng họ.
Ông Vừ Bá Vừ nghẹn ngào: Cha tôi về mường Then năm 2015, nhưng mỗi lần có việc lớn của bản, bà con vẫn nhắc đến ông. Đó là niềm tự hào rất lớn với gia đình chúng tôi.
Hơn mười mùa rẫy đã qua, vùng cao Kỳ Sơn hôm nay đang đổi thay từng ngày. Những con đường mới mở, những mô hình kinh tế dần hình thành. Nhưng trong tâm thức đồng bào các dân tộc nơi đây, hình ảnh người thủ lĩnh năm nào vẫn luôn hiện hữu.
Anh hùng LLVT Vừ Chông Pao không chỉ là một cá nhân xuất sắc, mà còn là biểu tượng của ý chí, niềm tin và khát vọng vươn lên của đồng bào miền Tây Nghệ An. Sự nghiệp, nhân cách và những đóng góp của ông đã trở thành “ngọn lửa” soi đường, tiếp thêm động lực cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Giữa đại ngàn biên cương, cái tên Vừ Chông Pao vẫn được nhắc đến bằng tất cả sự kính trọng. Và với đồng bào nơi đây, ông chưa bao giờ rời xa - bởi ông chính là "ngọn lửa" sống mãi trong từng câu chuyện, từng nếp nghĩ, từng bước đổi thay của quê hương.