72 hộ đồng bào Khơ Mú an cư trên đỉnh núi Thăn Lằn
72 hộ với 367 nhân khẩu đồng bào Khơ Mú ở xã Mường Típ, tỉnh Nghệ An đã được an cư ổn định ở khu tái định cư Vàng Phao trên đỉnh núi Thằn Lằn. Giải pháp ấy đã giải quyết dứt điểm bài toán về bảo đảm an toàn cho người dân trước nỗi bất an đất sụt, núi lở ở bản Vàng Pao cũ.
Vàng Pao hôm nay
Con đường bê tông uốn lượn từ tỉnh lộ 538D dẫn lên khu tái định cư Vàng Phao chạy qua những sườn núi cao của xã biên giới Mường Típ.
Nơi đây hiện có 72 hộ với 367 nhân khẩu đồng bào Khơ Mú chuyển đến sinh sống từ những tháng đầu năm 2025. Đây là những hộ dân từng sống trong vùng có nguy cơ mất an toàn cao sau khi xuất hiện các vết nứt lớn trên đỉnh núi ở bản Vàng Pao cũ.
Khác với nhiều điểm tái định cư từng được quy hoạch ở miền núi Nghệ An: Xây dựng xong nhưng không thể ở được vì bị sạt lở, thiếu hạ tầng dân sinh, thiếu điều kiện sống tối thiểu… Vàng Phao hôm nay mang dáng dấp của một khu dân cư được quy hoạch khá bài bản. Những tuyến đường nội bản được đổ bê tông sạch sẽ. Hệ thống điện lưới quốc gia đã kéo đến từng hộ dân. Ban đêm, 18 cột đèn năng lượng Mặt trời thắp sáng các trục đường chính.
Nguồn nước sinh hoạt được dẫn từ các khe suối đầu nguồn bằng hệ thống nước tự chảy, cấp đến các bể chứa công cộng đặt tại nhiều vị trí trong bản. Người dân không còn phải gùi nước hay lo thiếu nước sinh hoạt vào mùa khô như trước.
Điểm trường mầm non được xây dựng ngay trong khu tái định cư, giúp trẻ em không phải đi bộ xa để đến lớp. Đây cũng là một trong những hạng mục được người dân đánh giá cao bởi điều kiện thuận lợi cho việc học tập của con em.
Ấn tượng hơn cả là gần 300 cây hoa anh đào được trồng dọc các tuyến đường nội bản. Rồi đây, mùa Xuân lên với Vàng Phao, ai đó lại ngỡ ngàng như đang ở xứ sở của hoa anh đào.
Thật ra, để có được điểm tái định cư này là không hề đơn giản. Sau nhiều lần khảo sát, đỉnh núi Thăn Lằn được lựa chọn bởi địa hình bằng phẳng, nền đất ổn định, ít nguy cơ sạt trượt và vẫn thuận lợi kết nối với khu sản xuất của người dân.
Người dân yên tâm xây dựng cuộc sống mới
Điều đáng ghi nhận ở Vàng Phao không chỉ là việc đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm mà còn là cách tiếp cận lấy ổn định lâu dài làm mục tiêu.
Người dân được bố trí đất ở với diện tích khoảng 200m² mỗi hộ. Trong khi đó, toàn bộ diện tích đất sản xuất vẫn được giữ nguyên tại vị trí cũ. Hiện, bà con có khoảng 60ha đất trồng lúa nước và lúa rẫy, bảo đảm nguồn lương thực cho cuộc sống hằng ngày.
Ngoài ra, người dân còn có 25ha đất rừng sản xuất và tham gia quản lý, bảo vệ 73ha rừng tự nhiên. Đây tiếp tục là nguồn sinh kế quan trọng giúp các hộ dân ổn định cuộc sống sau khi chuyển đến nơi ở mới.
Ngồi bên bể nước công cộng sau một buổi lên nương, chị Hoa Thị Khum chia sẻ, điều khiến chị yên tâm nhất là không còn phải sống trong tâm trạng thấp thỏm mỗi mùa mưa bão.
“Khu tái định cư này được xây dựng trên đỉnh núi nên không lo sạt lở nữa. Có điện, có nước, có trường học cho các cháu ngay trong bản nên cuộc sống thuận lợi hơn rất nhiều”, chị nói.
Còn anh Hoa Phò Khăm cho biết, gia đình anh chuyển lên khu tái định cư từ tháng 4/2025. Ngoài việc được bố trí mặt bằng, người dân còn được hỗ trợ kinh phí tháo dỡ nhà cửa và vận chuyển tài sản.
“Lên đây có đất ở sẵn, đường sá thuận lợi, hạ tầng đầy đủ nên bà con ai cũng yên tâm dựng nhà, ổn định cuộc sống”, anh Khăm chia sẻ.
Theo thống kê, trong 72 hộ dân của bản hiện có 45 hộ nghèo và 17 hộ cận nghèo. Chính vì vậy, việc bảo đảm các điều kiện sinh hoạt thiết yếu ngay từ đầu có ý nghĩa rất lớn, giúp người dân giảm bớt khó khăn khi bắt đầu cuộc sống ở vùng đất mới.
Trưởng bản Vàng Phao Moong Văn Chương thông tin: Người dân rất đồng thuận với chủ trương di dời bởi khu tái định cư có vị trí thuận lợi, cơ sở hạ tầng đồng bộ và môi trường sống an toàn hơn nhiều so với nơi ở cũ.
Ông Vi Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Mường Típ đánh giá, Vàng Phao là một trong những mô hình tái định cư thiên tai được đầu tư tương đối hoàn chỉnh trên địa bàn. Theo đó, hệ thống giao thông, điện, nước, trường học và các công trình thiết yếu được đầu tư đồng bộ đã tạo nền tảng để người dân ổn định cuộc sống lâu dài.
Giữa vùng biên viễn Nghệ An, những mái nhà mới đang tiếp tục mọc lên trên đỉnh Thăn Lằn. Những cây hoa anh đào đang lớn từng ngày trong gió núi. Và hơn hết, sau nhiều năm sống trong nỗi bất an vì thiên tai, người dân Vàng Phao hôm nay đã và đang yên tâm dựng xây cuộc sống mới trên vùng đất an toàn, bền vững hơn.
