Quế chi được dùng để trị các bệnh thuộc thể phong hàn như cảm lạnh, đau đầu, đau bụng, đau khớp do phong hàn thấp gây ra. Đặc điểm tự nhiên
Quế chi là cây thân gỗ lớn, có chiều cao trung bình từ 10 – 20cm. Thân có vỏ nhẵn, màu nâu nhạt. Lá mọc so le, cuống ngắn, lá cứng và giòn, không có răng cưa. Lá hình thuôn dài, màu xanh sẫm, mặt bóng. Mỗi lá có 3 gân, gân lá màu vàng và hiện rõ.
Hoa mọc thành cụm ở nách lá hoặc ở ngọn của cành. Hoa quế chi có màu trắng hoặc vàng nhạt. Hoa nhỏ, mỗi hoa có 4 cánh, nhị màu vàng đậm. Quả hạch, hình trứng, khi chín có bề mặt nhẵn và có màu nâu tím.
Mùa hoa thường bắt đầu từ tháng 6 – 8, quả mọc vào tháng 10 – 12 đến tháng 2 – 3 năm sau.
Bài thuốc y học cổ truyền từ cây quế chi
Trị tiểu đường: Dùng 2 thìa cà phê bột quế, 1 thìa cà phê bột yến mạch và 500ml nước, đem trộn các nguyên liệu với nhau và dùng mỗi ngày 2 lần. Nên sử dụng vào buổi sáng và buổi tối, liệu trình kéo dài 15 ngày.
Hỗ trợ điều trị bệnh sởi: Chuẩn bị quế chi, thược dược, cam thảo mỗi vị 4g, ma hoàng, gừng, đại táo mỗi loại 5g, 8g cát cánh. Cho các dược liệu vào ấm sau đó sắc lấy nước uống. Sử dụng mỗi ngày 1 thang đến khi khỏi hẳn.
Ngừa sâu răng và sạch miệng: Ngậm hoặc nhài một mẩu quế khoảng 2 – 4g, kết hợp với súc miệng với nước quế hàng ngày. Duy trì 1 lần/ngày sẽ thấy có kết quả.
Chữa tiêu chảy: Dùng 4g vỏ thân quế + 4g hạt cau già + 2 lát gừng nướng cháy cạnh + 10g gạo rang vàng, tất cả đem đi tán nhỏ, cho thêm 400ml nước bắc bếp sắc đến khi còn khoảng 100ml, chắt ra chia làm 2 lần uống trong ngày.
Hoặc dùng 10g vỏ quế + 10g hồi + 20g đại hoàng + 20g long não + 25g gừng tươi, tất cả đem đi tán nhỏ, thêm 1 lít rượu 70 ֯ ngâm trong 7 ngày trở lên. Ngày uống 2 lần mỗi lần 5ml.
Chữa đau mỏi người khi thời tiết thay đổi: Chuẩn bị 10g quế chi, 20g thổ phục linh, 10g thiên niên kiện, 16g ngải diệp, 16g trinh nữ, 16g kinh giới, 12g ngũ gia bì, 12g cẩu tích. Cho các vị thuốc trên cho hết vào ấm, sắc nhỏ lửa với một thăng nước. Thu lấy 400ml, chia thành 2 - 3 lần uống, ngày dùng một thang và một liệu trình kéo dài 10 ngày.
Trị tán hàn giải cảm: Dùng 12g quế chi, 12g bạch thược, 6g chích thảo, 12g sinh khương cùng 4 quả đại táo. Đem các vị thuốc trên cho vào ấm, đổ thêm một thăng nước. Sắc trong vòng 30 phút, bỏ bã, uống ngày một thang.
Giải độc, làm cho sởi mọc hoàn toàn: Chuẩn bị 4g quế chi, 4g thược dược, 8g cát căn, 5g ma hoàng, 5g sinh khương, 5g đại táo, 4g cam thảo. Cho các vị thuốc trên vào ấm sắc lấy nước lọc bỏ bã, chia đều thành 03 lần uống, ngày một thang.
Trị mụn nhọt có mủ: Dùng 10g quế + 2 củ hành đã giã nhỏ, trộn đều rồi đắp lên vùng da có nốt mụn, dùng băng gạc cố đị trong vài giờ, duy trì 1 lần/ngày.
Chống nôn khi mang thai: Dùng 8g quế chi + 12g bạch thược + 8g đại táo + 6g sinh khương + 6g cam thảo, cho tất cả vào sắc lấy nước uống trong ngày.
Trị ngứa da: Dùng 2g quế, 2g riềng, 2g tế tiêu ngâm cùng 150ml rượu trắng, 10 con sâu đậu nghiên nát. Ngâm tầm 7 ngày trở lên, trong thời gian ngâm thì mỗi ngày đều phải khuấy đều hỗn hợp này lên. Mỗi lần dùng thì lọc lấy nước, xoa lên chỗ ngữa, 1 lần/ngày. Trong thời gian điều trị nên kiêng rượu và các món ăn có tính kích thích hoặc gây dị ứng.
Trị bệnh nhân thể phong hàn của hội chứng ngoại cảnh: Dùng quế chi 46g (đã cạo bỏ vỏ), sinh khương 42g, chích cam thảo 40g, hạnh nhân 6 hạt, ma hoàng 6g, thược dược 42g. Đem ma hoàng sắc với nửa lít nước, còn lại 450ml sau đó thêm các vị thuốc khác vào, tiếp tục sắc còn 200ml. Chia thành 2 lần uống.
Trị dương hư ở tâm (triệu chứng thở nông, phù, đánh trống ngực,…): Dùng quế chi 120g, phục linh 160g, bạch truật và chích cam thảo mỗi loại 80g đem sắc uống.
Làm làm ấm, ra mồ hôi và lưu thông kinh mạch: Quế chi 8g, ma hoàng 12g, hạnh nhân 12g, chích thảo 4g. Sắc uống ngày 3 lần, chú ý uống khi còn nóng. Dùng thuốc cho tới khi ra mồ hôi là được, không cần uống tiếp.
Hoặc: Quế chi 12g, bạch thược 12g, sinh khương 12g, đại táo 4 quả, chích cam thảo 6g. Ngày sắc uống 3 lần, chú ý uống khi còn nóng. Uống xong chùm chăn cho ra mồ hôi vừa phải, mùa đông nên ăn cháo nóng sau khi uống thuốc.
Hỗ trợ giảm triệu chứng đau bụng kinh, kinh nguyệt được lưu thông không bị tắc, mất kinh: Quế chi 4 – 12g, ngô thù du 12g, xuyên khung 6 – 12g, xích thược 8 – 12g, a giao 8 – 12g, sinh khương 8 – 12g, bán hạ chế 6 – 12g, đương quy 12g, đảng sâm 12g, đơn bì 8 – 12g, mạch môn 12g, chích thảo 4g. Sắc nước chia 2 lần, uống trong ngày. Trong bài thuốc, vị quế chi có tác dụng làm ấm kinh mạch, phát tán hàn lạnh để cho huyết dễ lưu thông.
Chữa cảm mạo phong hàn biểu hư: Dùng 8g quế chi, 16g bạch thược, 12g sinh khương, 4g cam thảo cùng 3 quả đại táo. Đem các vị thuốc sắc lấy nước, bỏ bã, uống lúc nóng ngày 1 thang.
Trị u xơ tử cung: Dùng 12g quế chi, 12g xích thược, 12g đào nhân, 12g hải tảo, 12g miết giáp, 12g mẫu lệ, 6g hồng hoa, 6g nga truật, 6g nhũ hương, 6g sơn lăng, 4g một dược. Đem các vị thuốc trên nghiền thành bột mịn. Sau đó luyện làm viên hoàn. Mỗi lần lấy uống 12g cùng nước ấm, ngày dùng 2 - 3 lần.
Trị báng bụng, phù thũng, tiểu tiện không thông: Dùng 4g quế chi, 12g trư linh, 12g phục linh, 16g trạch tả, 12g bạch truật. Đem các vị thuốc trên nghiền thành bột mịn. Mỗi lần lấy 8-12g uống với nước sôi ấm hoặc làm thuốc sắn, dùng 2 - 3 lần/ngày.
Trị chứng phụ nữ đau bụng kinh do ứ huyết, thai chết lưu, bụng dưới có cục, tắt kinh: Dùng 8g quế chi, 8g phục linh, đơn bì 8g, bạch thược 8g, đào nhân 8g. Đem các vị thuốc tán mịn làm hoàn, mỗi ngày uống 8g với nước ấm.
Lưu ý
Mặc dù có tác dụng chữa bệnh tốt, tuy nhiên không nên sử dụng vị thuốc quế chi trong các trường hợp sau: Phụ nữ có thai, âm hư dương thịnh, kinh nguyệt ra nhiều.
Sử dụng cây quế chi không đúng cách có thể dẫn đến các phản ứng không mong muốn. Vì vậy hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng cây quế chi cho bất kỳ mục đích nào.
