Bảo tồn trang phục truyền thống người Tày ở Tân Pheo
Bảo tồn nghề dệt, nhuộm, may trang phục truyền thống là một nội dung trong chuỗi hoạt động thực nghiệm văn hóa người Tày tại xã Tân Pheo, tỉnh Phú Thọ, hướng đến gìn giữ bản sắc gắn với phát triển du lịch cộng đồng.
UBND xã Tân Pheo vừa tổ chức chương trình Thực nghiệm nghiên cứu, phục hồi, bảo tồn và phát huy nghề thủ công truyền thống dệt, nhuộm, may trang phục của người Tày tại xóm Thu Lu, xã Tân Pheo, tỉnh Phú Thọ.
Đây là một hoạt động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nằm trong khuôn khổ Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 (Chương trình MTQG 1719) kéo dài nguồn vốn sang năm 2026. Qua đó, nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn liền với phát triển du lịch.
Phát biểu khai mạc chương trình, ông Lường Văn Viễn - Phó trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Tân Pheo cho biết, trang phục truyền thống không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà còn phản ánh lịch sử, nếp sống và quan niệm thẩm mỹ của mỗi dân tộc.
Đối với người Tày tại Tân Pheo, nghề dệt, nhuộm, may trang phục là kết tinh của những tri thức và kỹ năng được tích lũy, trao truyền qua nhiều thế hệ, gắn liền với đời sống lao động và bản sắc văn hóa của cộng đồng.
Tuy nhiên, trước những thay đổi của đời sống hiện đại, việc thực hành nghề thủ công truyền thống ngày càng gặp nhiều khó khăn. Một số công đoạn không còn được duy trì thường xuyên; lực lượng nắm giữ kỹ thuật, kinh nghiệm truyền thống có xu hướng thu hẹp; việc trao truyền nghề cho thế hệ trẻ cũng đứng trước những thách thức nhất định.
Nếu không được nghiên cứu, phục hồi và tổ chức thực hành kịp thời, nguy cơ mai một những tri thức quý báu này là điều tất yếu sẽ xảy ra.
Xuất phát từ thực tế đó, việc nghiên cứu, phục hồi và truyền dạy nghề thủ công dệt, nhuộm, may trang phục truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong gìn giữ những giá trị văn hóa của người Tày Tân Pheo.
Ông Lường Văn Viễn nhấn mạnh: “Thông qua hoạt động trình diễn trang phục truyền thống, góp phần giúp đại biểu và bà con hiểu rõ hơn về nét đặc trưng trong trang phục của người Tày địa phương, đồng thời nâng cao ý thức bảo tồn, phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế và đời sống cộng đồng”.
Trong không gian thực nghiệm, những công đoạn dệt, nhuộm, may được nghệ nhân giới thiệu cùng câu chuyện về trang phục của cộng đồng. Người tham gia được quan sát thao tác, tìm hiểu cách lựa chọn nguyên liệu và trao đổi về kinh nghiệm thực hành nghề.
Thay vì chỉ trưng bày sản phẩm hoàn chỉnh, hoạt động chú trọng quá trình làm ra bộ trang phục. Qua từng công đoạn, người trẻ có dịp nhận biết sự tỉ mỉ của người làm nghề, đồng thời hiểu thêm giá trị của những tri thức được lưu truyền trong gia đình.
Việc thực nghiệm có ý nghĩa khi giúp nhận diện những kỹ năng cần gìn giữ, những công đoạn cần phục hồi. Đây cũng là cơ sở để lựa chọn cách truyền dạy phù hợp, tránh tình trạng người học chỉ biết tên nghề nhưng thiếu cơ hội thực hành.
