Bí ẩn điệu múa Vãi chài trong Lễ hội Rija Praong của người Chăm
Lễ hội Rija Praong với điệu múa Vãi chài độc đáo, tái hiện hình ảnh người Chăm gắn bó với biển cả, cùng nghệ thuật làm gốm Bàu Trúc được các nghệ nhân Khánh Hòa giới thiệu tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Tái hiện nghi lễ lớn trong đời sống người Chăm
Ngày 15/11, trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, cộng đồng người Chăm tỉnh Khánh Hòa tổ chức chương trình giao lưu, trình diễn văn hóa tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội).
Điểm nhấn của chương trình là tái hiện một số nghi thức và điệu múa tiêu biểu trong Lễ hội Rija Praong - lễ múa lớn, có vị trí quan trọng trong đời sống tín ngưỡng của người Chăm.

Rija Praong được tổ chức trong phạm vi tộc họ, với mong muốn cầu tổ tiên, thần linh phù hộ cho các thành viên bình an, mạnh khỏe, vượt qua bệnh tật, tai ương. Nghi lễ còn gắn với việc tôn chức Vũ sư (Muk Rija) - những người đảm nhiệm thực hành, gìn giữ và trao truyền các nghi thức truyền thống của dòng tộc.

Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, Rija Praong còn thể hiện đạo lý hướng về cội nguồn, sự gắn kết giữa các thế hệ và trách nhiệm gìn giữ những giá trị văn hóa của cộng đồng người Chăm.
Trong không gian diễn xướng, tiếng trống Ginăng, trống Paranưng hòa cùng tiếng kèn Saranai, lời hát nghi lễ của thầy Mâduen và những động tác múa của Vũ sư, tạo nên một loại hình nghệ thuật tổng hợp đặc sắc.

Đáng chú ý, các nghệ nhân còn giới thiệu điệu múa Vãi chài, thường được thực hiện vào đêm kết thúc lễ hội. Trong trang phục với mảnh vải trắng hoặc tấm lưới khoác trên vai, tay cầm mái chèo, Vũ sư thực hiện những động tác mô phỏng cảnh chèo thuyền, thả lưới, vãi chài.
Qua điệu múa, hình ảnh con người gắn bó với biển cả, lao động mưu sinh và vượt qua sóng gió được tái hiện sinh động. Tiết mục còn gửi gắm lòng tri ân đối với các bậc tiền nhân, những người có công với dân tộc và đã hy sinh trên biển cả.

Sức sống nghề gốm Bàu Trúc qua bàn tay nghệ nhân
Bên cạnh nghi lễ Rija Praong, chương trình còn giới thiệu nghệ thuật âm nhạc, múa truyền thống và nghề gốm Bàu Trúc - một di sản văn hóa đặc sắc của người Chăm.
Du khách được thưởng thức các tiết mục hòa tấu nhạc cụ dân gian với kèn Saranai, trống Ginăng, trống Paranưng, đàn Kanhi; cùng những điệu múa quạt truyền thống như Pa Dền, Pa Tra, Ka Măng, Pa Rai và các ca khúc ca ngợi quê hương, con người xứ Tháp

Đặc biệt, các nghệ nhân làm gốm Bàu Trúc thuộc nhiều thế hệ trực tiếp trình diễn kỹ thuật tạo hình sản phẩm bằng đôi bàn tay, không sử dụng bàn xoay.
Từ những khối đất sét, qua đôi tay khéo léo và kinh nghiệm được tích lũy, các nghệ nhân tạo nên những sản phẩm gốm với hình dáng, kích thước và hoa văn khác nhau.
Nghề làm gốm của người Chăm tại Bàu Trúc là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp được UNESCO ghi danh. Việc trình diễn kỹ thuật làm gốm, giới thiệu các sản phẩm đặc trưng giúp du khách hiểu thêm về sự độc đáo của nghề thủ công truyền thống cũng như công sức của các thế hệ nghệ nhân trong gìn giữ di sản.

Phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng
Thông qua chương trình giao lưu, trình diễn, các nghệ nhân người Chăm tỉnh Khánh Hòa trực tiếp giới thiệu những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc mình.
Từ nghi lễ tín ngưỡng, nghệ thuật múa, âm nhạc đến nghề thủ công truyền thống, mỗi hoạt động đều góp phần tái hiện những nét tiêu biểu trong đời sống văn hóa của cộng đồng.

Việc đưa các di sản vào không gian giao lưu giúp công chúng có cơ hội tiếp cận, tìm hiểu và trải nghiệm văn hóa Chăm một cách trực quan. Đây cũng là dịp để các nghệ nhân thực hành, trao truyền những kỹ năng, tri thức truyền thống cho thế hệ trẻ.


Qua đó, chương trình không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản mà còn khẳng định vai trò chủ thể của đồng bào trong gìn giữ bản sắc văn hóa, tăng cường giao lưu và thắt chặt tình đoàn kết giữa các cộng đồng dân tộc.


