Buôn làng Tây Nguyên làm giàu từ sầu riêng
Không chỉ mang lại nguồn thu hàng tỷ đồng cho người dân, đặc biệt là đồng bào DTTS, loại trái cây này còn góp phần hình thành một ngành hàng xuất khẩu tỷ đô, mở ra hướng phát triển bền vững cho vùng đất đỏ Bazan.
Đổi đời từ "vua trái cây"
Những ngày vào vụ thu hoạch sầu riêng, xã Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk trở nên nhộn nhịp hơn thường lệ. Xe tải tấp nập ra vào, thương lái có mặt từ sáng sớm để thu mua sầu riêng. Trên những con đường bê tông sạch đẹp, nhiều ngôi nhà khang trang mọc lên giữa những vườn cây xanh tốt.
Ít ai nghĩ rằng hơn chục năm trước, nơi đây vẫn là vùng chuyên canh cà phê, đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Bởi giá cà phê lên xuống thất thường, thu nhập bấp bênh, nhất là đồng bào Ê Đê. Trong bối cảnh đó, nhiều hộ dân mạnh dạn đưa cây sầu riêng vào trồng xen trong vườn cà phê.
Từ vài hàng cây thử nghiệm ban đầu, sầu riêng dần chứng minh được hiệu quả kinh tế vượt trội và trở thành cây trồng chủ lực. Gia đình anh Y Măng Lu Bkrông, buôn Jung 2 là một trong những hộ đi đầu.
Trước đây, 2 ha cà phê là nguồn thu nhập chính của gia đình. Tuy nhiên, giá cả bấp bênh trong khi chi phí sản xuất tăng cao, thu không đủ chi, cuộc sống gặp không ít khó khăn.
Khoảng 10 năm trước, anh quyết định trồng xen sầu riêng. Sau vài năm, cây bắt đầu cho thu hoạch, mang lại nguồn thu đáng kể. Đến nay, vườn sầu riêng của gia đình cho sản lượng hàng chục tấn mỗi năm. Nhờ đó, gia đình xây được nhà mới, mua ô tô và có nguồn tích lũy ổn định.
Tại xã Krông Nô, câu chuyện làm giàu từ sầu riêng cũng đang diễn ra ở nhiều gia đình. Ông Chu Văn Thông, người dân tộc Tày, ở buôn Lách Dơng là một trong những người tiên phong đưa sầu riêng trở thành cây trồng chủ lực.
Năm 2001, ông bắt đầu trồng trên diện tích hơn 4,5 ha. Những năm đầu gặp không ít thất bại do thiếu kinh nghiệm và giống chưa phù hợp.
Không nản lòng, ông nhiều lần vào miền Tây học hỏi kỹ thuật rồi quyết định phá bỏ toàn bộ diện tích cũ để trồng lại giống Dona. Quyết định táo bạo ấy đã mang lại thành công.
Hiện nay, vườn sầu riêng của gia đình ông đạt sản lượng khoảng 100 tấn mỗi năm, mang về nguồn thu hàng tỷ đồng và tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương…
Hướng tới phát triển bền vững
Cùng với hiệu quả kinh tế, cây sầu riêng cũng đang làm thay đổi tư duy sản xuất của người dân Tây Nguyên.
Nếu như trước đây việc canh tác chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, thì nay nhiều hộ dân đã chủ động áp dụng khoa học kỹ thuật, tham gia hợp tác xã (HTX) và sản xuất theo các tiêu chuẩn chất lượng.
Tại Krông Nô, từ mô hình của ông Chu Văn Thông, HTX Sầu riêng Thông Phong được thành lập và liên kết với khoảng 200 hộ dân, phần lớn là đồng bào DTTS.
Thông qua HTX, người dân được hỗ trợ kỹ thuật, tiếp cận công nghệ mới và từng bước xây dựng vùng nguyên liệu tập trung.
Nhờ biết cách chăm sóc cây sầu riêng, khu vườn của bà Nông Thị Hô, buôn Lách Dơng mỗi năm đem về thu nhập hàng trăm triệu đồng.
“Có được như hôm nay cũng một phần nhờ sự hỗ trợ của một số bạn bè đã trồng trước đó. Họ bày cho kinh nghiệm về theo dõi độ ẩm, sử dụng phân bón và tưới tiêu hợp lý để cây sai quả”, bà Hô vui vẻ chia sẻ.
Tại các buôn làng trên địa bàn xã Krông Pắc, những vườn sầu riêng lâu năm còn được kỳ vọng sẽ trở thành điểm đến du lịch trải nghiệm, kết hợp với bảo tồn văn hóa truyền thống của người dân địa phương. Đây được xem là hướng đi mới nhằm gia tăng giá trị cho nông sản và tạo thêm sinh kế cho người dân.
Ông Nguyễn Đoàn, Phó Chủ tịch UBND xã Krông Pắc chia sẻ: “Trên địa bàn xã có những cây sầu riêng cổ thụ. Cùng với việc gìn giữ bản sắc văn hóa Ê Đê, địa phương đang định hướng xây dựng khu du lịch sinh thái đưa khách tham quan vườn cây”.
Riêng Đắk Lắk hiện có hơn 40.000 ha sầu riêng, sản lượng khoảng 400.000 tấn mỗi năm, mang về doanh thu ước đạt 1,1 tỷ USD. Sầu riêng đã được xuất khẩu tới nhiều thị trường lớn như Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ và Thái Lan. Sầu riêng đang trở thành một trong những ngành hàng tăng trưởng nhanh nhất của địa phương.
Không chỉ riêng Đắk Lắk, cây sầu riêng đang phát triển mạnh ở nhiều địa phương khác của Tây Nguyên như Gia Lai, Đắk Nông và Lâm Đồng.
Sầu riêng đang từng bước trở thành ngành hàng nông nghiệp chủ lực của cả vùng, góp phần thúc đẩy chuyển đổi tư duy sản xuất và mở ra những cơ hội phát triển mới trên vùng đất đỏ Bazan đầy nắng gió.
