“Chắp cánh” ước mơ thoát nghèo bền vững: Gieo “cần câu” - Gặt tự lực (Bài 2)

“Cần câu” đến tay - Tương lai đổi thay

Sau sáp nhập, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, xóm Đồng Tâm thuộc xã Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên (trước thuộc xã Động Đạt, huyện Phú Lương). Đây là xóm đặc biệt khó khăn, nơi sinh sống của 74 hộ, khoảng 300 nhân khẩu, trong đó hơn 80% là đồng bào dân tộc Mông.

Theo ông Lý Văn Sài, Trưởng xóm Đồng Tâm, nhờ sự quan tâm của chính quyền các cấp, những năm qua, công tác giảm nghèo trên địa bàn xóm đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Đến giữa năm 2022, cả xóm còn 14 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 18,9% và 8 hộ cận nghèo, chiếm tỷ lệ 10,8% (theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021 - 2025).

Nhưng trăn trở là, trong những hộ nghèo, hộ cận nghèo của xóm, có một số hộ rất khó thoát nghèo. Thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm sản xuất, không có cơ hội giao lưu học hỏi về kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt,… là những nguyên nhân khiến xóm Đồng Tâm khó “cắt” hoàn toàn tình trạng nghèo.

Thực hiện Tiểu dự án 1 của Dự án 3, đến hết tháng 7/2025, tỉnh Thái Nguyên đã giao khoán bảo vệ rừng, hỗ trợ bảo vệ rừng được 112.985,03ha; đồng thời hỗ trợ trồng rừng sản xuất được 766,99ha.

Thực hiện Tiểu dự án 2, Dự án 3 thuộc Chương trình MTQG 1719, tháng 11/2024, xã Động Đạt (nay là xã Phú Lương) đã lập tổ cộng đồng chăn nuôi dê sinh sản, với 4 hộ tham gia. Tổ được hỗ trợ 94 con giống, đồng thời được tập huấn kỹ thuật chăn nuôi dê sinh sản.

Hộ anh Lý Văn Sơn là một trong 4 thành viên tham gia mô hình. Đến nay, đàn dê của gia đình đã thành 10 con. Đây là “điểm tựa” để gia đình anh Sơn khởi nghiệp, hướng tới thoát nghèo bền vững.

“Chăn nuôi sợ nhất là dịch bệnh, khi đó sẽ mất vốn. Được tập huấn kỹ thuật phòng bệnh, các thành viên trong tổ lại thường xuyên trao đổi, giúp đỡ lẫn nhau nên nuôi dê không còn khó khăn nữa”, anh Sơn bộc bạch.

Cũng như tổ cộng đồng chăn nuôi dê sinh sản ở xóm Đồng Tâm, từ vốn Chương trình MTQG 1719, tính đến hết tháng 7/2025, tỉnh Thái Nguyên đã triển khai 317 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất; trong đó có 249 dự án dành cho cộng đồng, 68 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị. Các dự án đã góp phần trao “cần câu” để thoát nghèo bền vững cho nhiều hộ đồng bào DTTS ở địa bàn đặc biệt khó khăn của tỉnh.

Tương tự Thái Nguyên, các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất từ vốn Chương trình MTQG 1719 đã và đang được thực hiện hiệu quả ở các địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi. Theo báo cáo của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, giai đoạn 2021-2025, cả nước đã triển khai 403 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, với 13.596 hộ DTTS tham gia; có 2.562 dự án phát triển sản xuất cộng đồng, 20.453 hộ DTTS được thụ hưởng.

Đồng thời, tại các địa phương đã triển khai hỗ trợ 323.769 hộ nhận khoán bảo vệ 1.478.962 ha diện tích rừng đặc dụng, rừng phòng hộ; giao 710.251 ha rừng phòng hộ và rừng sản xuất là rừng tự nhiên cho cộng đồng. Các địa phương cũng đã triển khai trợ cấp 48.991 tấn gạo cho 120.055 hộ nghèo, hộ DTTS tham gia bảo vệ phát triển rừng.

Trao tay nghề – Trao cơ hội đổi đời

Cùng với các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, vốn Chương trình MTQG 1719 đã mở ra cơ hội thay đổi cuộc sống cho hàng nghìn lao động người DTTS nhờ được học nghề. Theo báo cáo của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, từ năm 2021 đến nay, đã có 115.575 lao động người DTTS được đào tạo nghề, từ đó có sinh kế bền vững.

Câu chuyện khởi nghiệp của anh Triệu Văn Liêu, xóm Khe Cái, xã Nghinh Tường (trước thuộc xã Vũ Chấn, huyện Võ Nhai cũ) là một ví dụ. Sau khi tham gia lớp học nghề cơ khí ngắn hạn từ vốn Chương trình 1719, anh Liêu đã mở xưởng hàn ráp khung sắt, kẽm. Thu nhập từ xưởng không chỉ giúp anh thoát nghèo mà còn tạo việc làm ổn định cho 3 lao động trong xóm, với mức thu nhập bình quân từ 3-5 triệu đồng/người/tháng.

Tương tự anh Triệu Văn Liêu, nhiều lao động người DTTS trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã được trao tay nghề, đón cơ hội đổi đời. Theo thống kê, từ năm 2021 đến nay, toàn tỉnh có hơn 6.000 người DTTS được hỗ trợ đào tạo nghề, tìm được việc làm hoặc khởi nghiệp thành công.

Ngoài hỗ trợ đào tạo nghề thì vốn Chương trình MTQG 1719 đã mở ra cơ hội cho lao động người DTTS hội nhập sâu vào thị trường lao động, với con đường đi làm việc ở nước ngoài. 

Cuộc sống đã khác trước nên gia đình xin rút khỏi hộ nghèo, để dành chính sách cho các hộ khác còn nhiều khó khăn trong bản.

Ông Moong Văn DậuBản Khe Nằn, xã Chiêu Lưu, tỉnh Nghệ An

Giai đoạn 2021-2025, toàn vùng đã có 5.385 người lao động được hỗ trợ tham gia khóa đào tạo bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ và các thủ tục xuất khẩu lao động; có 37.718 lao động được hỗ trợ giới thiệu, tư vấn về đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Để công tác xuất khẩu lao động người DTTS đạt hiệu quả, vốn Chương trình MTQG 1719 cũng đã hỗ trợ nâng cao năng lực cho 8.424 cán bộ và tuyên truyền viên cơ sở ở các cấp. 

Đây là “cánh tay nối dài” truyền đạt chính sách, quyền lợi, nghĩa vụ của xuất khẩu lao động đến tận thôn bản, giúp bà con hiểu rõ và tin tưởng tham gia.

Con đường xuất khẩu lao động đã mở ra cánh cửa thoát nghèo bền vững cho nhiều gia đình DTTS ở vùng sâu, vùng xa. Nguồn thu nhập ổn định không chỉ thay đổi đời sống kinh tế của nhiều hộ mà còn “kích thích” ý chí tự lực của đồng bào DTTS.

Gia đình ông Moong Văn Dậu, ở bản Khe Nằn, xã Chiêu Lưu, tỉnh Nghệ An là một minh chứng điển hình. Trước năm 2022, gia đình ông là một hộ nghèo của bản, nhưng đến cuối năm 2023, ông đã mạnh dạn viết đơn xin thoát khỏi danh sách hộ nghèo của xã.

“Đầu năm 2023, nhà có hai đứa con đi làm việc ở Đài Loan, ba tháng lại gửi về 90 triệu đồng. Có tiền, gia đình đã xây được nhà mới, mua thêm trâu để chăn nuôi. Cuộc sống đã khác trước nên gia đình xin rút khỏi hộ nghèo, để dành chính sách cho các hộ khác còn nhiều khó khăn trong bản”, ông Dậu tự tin nói.

Xuất khẩu lao động, học nghề để khởi nghiệp hay tiếp thu kinh nghiệm sản xuất mới, … đã và đang là con đường tạo ra sinh kế bền vững cho đồng bào DTTS ở các địa bàn đặc biệt khó khăn. Hành trình “lạc nghiệp” càng thêm thuận lợi khi đồng bào có những mái ấm kiên cố được hỗ trợ từ vốn Chương trình MTQG 1719.

Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh nội dung này trong kỳ báo tiếp theo.