Cổ phục trong đời sống đương đại

Huy hoàng cổ phục Việt

Trang phục truyền thống luôn là một thành tố quan trọng để nhận diện bản sắc văn hóa của mỗi quốc gia, dân tộc. Ở nhiều nước châu Á, trang phục truyền thống không chỉ xuất hiện trong lễ hội, sự kiện văn hóa mà còn hiện diện trong đời sống thường ngày. Nếu Nhật Bản có Kimono, Hàn Quốc có Hanbok, Trung Quốc có Hán phục hay sườn xám, thì Việt Nam cũng sở hữu hệ thống Việt phục phong phú, tiêu biểu là áo dài cùng nhiều loại trang phục cổ được hình thành và phát triển qua các triều đại lịch sử.

Trong nhịp sống hiện đại, khi các giá trị văn hóa giao thoa mạnh mẽ, việc gìn giữ và phát huy bản sắc dân tộc trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Những bộ cổ phục của người Việt từng chỉ xuất hiện trên sách báo, phim ảnh, nay đã bước ra đời sống, hiện diện ngày càng rõ nét trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và du lịch. Cùng với áo dài, cổ phục Việt đang dần có “đời sống” riêng trong xã hội đương đại.

Vài năm gần đây, trào lưu yêu thích cổ phục Việt qua các thời kỳ nở rộ và tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Nhiều bạn trẻ tự hào khoác lên mình trang phục truyền thống trong các bộ ảnh kỷ yếu, ảnh cưới hay khi tham gia các hoạt động văn hóa, coi đó là cách lưu giữ kỷ niệm và thể hiện sự trân trọng với di sản dân tộc.

Không chỉ dừng lại ở việc chụp ảnh hay chia sẻ trên mạng xã hội, cổ phục ngày càng được đưa vào các hoạt động trình diễn, lễ hội cộng đồng. Tiêu biểu là Ngày hội Việt Nam hạnh phúc - Vietnam Happy Fest 2025 tại không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm, nơi khoảng 800 người trong trang phục Việt truyền thống tham gia diễu hành “Bách Hoa Hỷ Sự”, tái hiện nghi lễ rước dâu - một phong tục tốt lành trong văn hóa cưới hỏi của người Việt. Dòng người trong áo dài, nhật bình, ngũ thân… đã tạo nên bức tranh Xuân rực rỡ giữa lòng Thủ đô, thu hút đông đảo người dân và du khách.

Cổ phục Việt cũng dần hiện diện trong âm nhạc, điện ảnh với sự đầu tư nghiên cứu nghiêm túc. Nhiều MV và tác phẩm nghệ thuật lấy cảm hứng từ lịch sử, văn hóa dân tộc đã góp phần đưa hình ảnh trang phục cổ đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Song song với đó, hàng loạt hoạt động văn hóa gắn với cổ phục được tổ chức trên khắp cả nước như ngày hội Việt phục “Tóc xanh - Vạt áo”, chương trình trình diễn “Niên - Đi cùng năm tháng”, hay chuỗi sự kiện “Bách hoa bộ hành” diễn ra tại nhiều tỉnh, thành, quy tụ hàng trăm người mặc cổ phục các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn. Những hoạt động này cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của phong trào phục dựng và thực hành văn hóa truyền thống.

Trên không gian mạng, các hội nhóm yêu cổ phục với số lượng thành viên đông đảo, trở thành nơi chia sẻ kiến thức lịch sử, văn hóa và trải nghiệm thực hành cổ phục. Từ sự yêu thích ban đầu, nhiều người trẻ đã chủ động tìm hiểu, nghiên cứu, phục dựng và lan tỏa giá trị cổ phục một cách bài bản. Không còn là thú chơi mang tính hoài niệm, cổ phục đang trở thành một xu hướng văn hóa có chiều sâu, trong đó thế hệ trẻ đóng vai trò như những “sứ giả văn hóa”, góp phần đưa di sản tiếp tục sống trong dòng chảy đương đại.

Từ truyền thống tới lan tỏa đương đại

Sự trở lại của cổ phục Việt trong đời sống không đơn thuần là trào lưu nhất thời, mà phản ánh một chuyển động bền bỉ của ý thức dân tộc trong xã hội hiện đại. Từ nhu cầu chụp ảnh, trình diễn, trải nghiệm, nhiều thương hiệu cổ phục, xưởng may thủ công, thợ thêu, nghệ nhân làm phụ kiện truyền thống đã ra đời, tạo nên một thị trường sáng tạo giàu tiềm năng.

Thay vì nằm yên trong bảo tàng, cổ phục ngày nay bước ra đường phố, lễ hội, album ảnh cưới, thậm chí trở thành trang phục dự tiệc hay trải nghiệm du lịch. Điều này cho thấy trang phục cổ không chỉ để trưng bày mà có thể thích nghi với đời sống hiện đại. Chị Trần Thị Hà My, chủ một tiệm may và cho thuê cổ phục tại Huế cho biết, nhiều bạn trẻ lựa chọn cổ phục để tạo dấu ấn riêng, lưu giữ những bộ ảnh mang đậm bản sắc văn hóa. Các tiệm may, cho thuê trang phục cũng không ngừng cập nhật mẫu mã, cung cấp dịch vụ trọn gói từ trang phục đến phụ kiện như khăn đóng, mấn, hài, guốc…, tạo nên tổng thể hài hòa và trang trọng.

Cổ phục cũng được các nhà nghiên cứu, nghệ nhân, nhà thiết kế và giới nghệ sĩ chung tay đưa đến gần công chúng. Trải nghiệm du lịch di sản gắn với cổ phục không còn giới hạn ở TP.Hà Nội hay Huế mà đã lan tỏa tới nhiều địa phương. Việc du khách khoác lên mình trang phục truyền thống khi tham quan di tích, bảo tàng, phố cổ tạo nên những hình ảnh có sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.

PGs.Ts. Đỗ Văn Trụ - Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Việt Nam, khẳng định: “Lớp trẻ ngày nay không hề quay lưng với lịch sử hay di sản văn hóa dân tộc. Trái lại, trong họ vẫn luôn tồn tại một tình yêu sâu sắc đối với những giá trị truyền thống”. Đưa cổ phục trở lại đời sống người Việt chính là một phương thức bảo tồn hiệu quả, giúp di sản tiếp tục tồn tại và phát triển trong bối cảnh mới.

Cổ phục không chỉ là những bộ quần áo của quá khứ, mà còn là những câu chuyện lịch sử, là tinh hoa văn hóa được kết tinh qua hàng nghìn năm. Sự hồi sinh của cổ phục hôm nay cho thấy văn hóa không bị lãng quên, mà đang được tiếp sức bằng tình yêu, sự sáng tạo và trách nhiệm của thế hệ hiện tại. Đó là dấu hiệu tích cực, khẳng định bản sắc Việt vẫn đang được gìn giữ và lan tỏa trong hành trình hội nhập cùng thế giới.