Đăk Kôi - Từ vùng đất thép đến vùng quê trù phú
Xã Đăk Kôi, tỉnh Quảng Ngãi - vùng căn cứ cách mạng năm xưa, nay đã đổi thay, phát triển toàn diện. Kết quả đó là minh chứng cho ý chí kiên cường và khát vọng vươn lên của Đảng bộ, chính quyền và đồng bào Xơ Đăng nơi đây.
Vùng đất thép trong kháng chiến
Trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, vùng căn cứ cách mạng Đăk Kôi gắn liền với bí danh H16 (Huyện ủy 16, tỉnh Kon Tum cũ).
Những cánh rừng già, những bản làng, những con người nơi đây là chứng nhân cho một thời “giành dân, giữ dân, xây dựng vùng giải phóng”.
Thăm lại Di tích căn cứ H16, Cựu chiến binh U Hơn (76 tuổi, thôn Ngọk Cân, xã Đăk Kôi), nguyên lính trinh sát, Huyện đội H16 như chạm lại ký ức của một thời lửa đạn.
Ông kể, năm 1968, khi tròn 18 tuổi ông nhập ngũ tại Đại đội 1, Tiểu đoàn 304, Huyện đội H16, làm lính trinh sát.
Đơn vị ông có nhiệm vụ đi trước dò mìn, thấy mìn thì gỡ, rồi đánh dấu bước chân để bộ đội đi sau được an toàn.
“Những năm kháng chiến, đồng bào Xơ Đăng rất khó khăn, nhưng có chút gạo, mì, bắp là mang cho bộ đội, để bộ đội có sức đánh giặc. Tình cảm của đồng bào Xơ Đăng với bộ đội rất gắn bó”, ông U Hơn kể.
Đăk Kôi với địa hình rừng núi hiểm trở tạo nên thế đứng vững chắc cho cách mạng, cũng vì thế mà nơi đây trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt của đế quốc Mỹ.
Ông A Bliêm (81 tuổi), thôn Trăng Nó - Kon Blo, xã Đăk Kôi, nhớ lại: Ngày đó, rừng là nhà, suối là nước uống. Địch càn quét liên tục, bà con phải đào hầm, giấu cán bộ, gùi gạo, tiếp tế, nuôi bộ đội.
“Chính trong gian khổ, tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường của người dân Đăk Kôi càng được tôi luyện. Bà con một lòng theo cách mạng. Có gì ăn nấy, có gì giúp nấy. Không ai sợ, chỉ sợ không giữ được làng, không giữ được cán bộ”, ông A Bliêm kể.
Căn cứ H16 được hình thành từ năm 1956 trên cơ sở các làng Kon Săk Bíh, Kon Rlong, Kon Rgoh. Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, căn cứ H16 là nơi đứng chân của nhiều đơn vị chủ lực như Tiểu đoàn 304, 406, H5, Tỉnh đội Kon Tum, giữ vai trò cửa ngõ phía bắc thị xã Kon Tum, làm bàn đạp giải phóng Đăk Tô - Tân Cảnh, Măng Đen, Măng Buk và tỉnh Kon Tum.
Giai đoạn 1960 - 1972, Đảng bộ H16 đã xây dựng nơi đây thành căn cứ địa liên hoàn với 43 làng, gần 4.000 dân, kết hợp đấu tranh quân sự và chính trị, tổ chức thành công chiến thuật “ba mũi giáp công” đánh địch. Nhân dân H16 đóng góp nhiều nhân lực, vật lực cho cách mạng, tiêu biểu là các xã Đăk Ui, Đăk Kôi, Ngok Bờ Dềnh...
Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, lực lượng vũ trang và Nhân dân H16 đã tiêu diệt nhiều đồn bốt, ấp chiến lược như Kon Braih, Măng Buk, Kon Stiêu… giành thắng lợi trong các cuộc càn quét lớn. Tiêu biểu là trận chống càn hơn 8.000 quân địch năm 1967.
Tiếp nối truyền thống, xây dựng quê hương
Chiến tranh kết thúc, hòa bình lập lại, Đăk Kôi bước vào một hành trình hồi sinh từ hoang tàn. Những bàn tay từng cầm súng trở về với nương rẫy, lặng lẽ gieo hạt trên vùng đất còn hằn in dấu bom đạn.
Cựu chiến binh U Hơn, thôn Ngọk Cân, xã Đăk Kôi, nhớ lại: Những năm sau giải phóng, Đăk Kôi phải đối mặt với nhiều khó khăn, thiếu thốn. Cái đói, cái nghèo đeo bám người dân suốt nhiều năm.
“Với sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước và tinh thần vươn lên của người dân, xã đã có nhiều đổi thay. Điện, đường, trường, trạm đã được đầu tư khang trang; đời sống của người dân ấm no, hạnh phúc, con cháu đều được đến trường đầy đủ”, cựu chiến binh U Hơn chia sẻ.
Với diện tích tự nhiên hơn 450 km2, dân số gần 6.000 người, hơn 80% là đồng bào Xơ Đăng, từ một vùng căn cứ còn nhiều khó khăn, với sự chung sức, đồng lòng của Đảng bộ, chính quyền và đồng bào các DTTS, đến nay xã Đăk Kôi đã có những bước chuyển mình rõ nét.
Thu nhập bình quân đầu người toàn xã năm 2025 đạt 43,2 triệu đồng; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 11%; xã đạt 16/19 tiêu chí nông thôn mới và xã phấn đấu hoàn thành các tiêu chí còn lại trong năm 2026.
Ông Nguyễn Minh Trí, Chủ tịch UBND xã Đăk Kôi cho biết: Phát huy truyền thống của quê hương cách mạng, Nhân dân trong xã luôn đoàn kết, cần cù lao động, mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, từng bước vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng.
“Đến nay, toàn xã phát triển được gần 135 ha cà phê và hàng ngàn ha các loại cây trồng khác, như: Cao su, lúa nước, mì, bắp. Xã phấn đấu đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người đạt 63 triệu đồng/người/năm và xã không còn hộ nghèo”, ông Trí cho biết thêm.
Từ những mất mát, hy sinh của chiến tranh, xã Đăk Kôi đã vươn mình mạnh mẽ. Sự đổi thay ấy không chỉ phản ánh hiệu quả từ các chính sách hỗ trợ, mà còn thể hiện quyết tâm của cấp ủy Đảng, chính quyền và đồng bào Xơ Đăng trong hành trình tiếp nối truyền thống cách mạng, xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh.
