Nơi thờ Mẫu Thượng Ngàn và Chầu Bé Bắc Lệ

Đền Công đồng Bắc Lệ, còn gọi là Bắc Lệ Linh Từ, tọa lạc tại thôn Bắc Lệ, xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn. Ngôi đền từ lâu gắn bó với đời sống tín ngưỡng của người dân địa phương, đồng thời là điểm đến quen thuộc của những người thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu.

Năm 1992, Đền Công đồng Bắc Lệ được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa.

Trong hệ thống tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt, Mẫu Thượng Ngàn là vị Thánh Mẫu gắn với miền núi rừng, cây cỏ và sự sinh sôi của muôn loài. Việc thờ phụng Mẫu thể hiện quan niệm của người xưa về mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, cùng những ước nguyện về cuộc sống bình an, no đủ.

Tại Đền Công đồng Bắc Lệ, Mẫu Thượng Ngàn giữ vị trí quan trọng trong không gian thờ tự. Bên cạnh đó, Chầu Bé Bắc Lệ cũng là hình tượng gắn bó với ngôi đền và được những người thực hành tín ngưỡng đặc biệt tôn kính.

Các nghi lễ dâng hương, thỉnh Thánh, hầu đồng cùng nghệ thuật hát văn góp phần tạo nên những nét đặc trưng trong sinh hoạt tín ngưỡng tại đây.

Trong đó, hầu đồng là một hình thức thực hành tiêu biểu của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt, kết hợp âm nhạc, trang phục, vũ đạo và các nghi thức mang ý nghĩa tâm linh.

Thông qua những lời hát văn, các giá hầu và nghi thức dâng lễ, người thực hành tín ngưỡng bày tỏ sự tôn kính đối với các vị thánh, gửi gắm mong ước về sức khỏe, bình an và cuộc sống thuận hòa.

Không chỉ là nơi diễn ra các hoạt động thờ tự, Đền Công đồng Bắc Lệ còn gắn với những sinh hoạt văn hóa cộng đồng, đặc biệt trong dịp lễ hội truyền thống.

Tháng 9/2025, sản phẩm du lịch gắn với Đền Công đồng Bắc Lệ được công nhận đạt OCOP 4 sao, trở thành sản phẩm du lịch đầu tiên của tỉnh Lạng Sơn đạt hạng sao này. Đây là điều kiện thuận lợi để địa phương tiếp tục phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch văn hóa, tâm linh.

Nhiều nghi lễ truyền thống tại lễ hội Đền Công đồng Bắc Lệ

Lễ hội Đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026 diễn ra từ ngày 27 - 29/10 (tức ngày 18 - 20 tháng 9 năm Bính Ngọ), với các nghi lễ thỉnh nghinh chư Thánh, rước nước, dâng hương và những hoạt động thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu.

Ngày 27/10, lễ hội mở đầu bằng nghi thức mở cửa đền, dựng cây nêu vào buổi sáng. Buổi chiều diễn ra lễ thỉnh nghinh chư Thánh và nhập tịch, đánh dấu thời điểm bắt đầu các nghi lễ truyền thống.

Sang ngày 28/10, các nghi thức thờ Phật, thờ Thánh, Đại khoa Sơn trang và thỉnh tiệc Chầu Bé được tổ chức vào buổi sáng.

Buổi chiều cùng ngày diễn ra lễ hầu khai hội, khánh tiệc Chầu Bé và rước nước. Đây là những nghi lễ gắn với sinh hoạt tín ngưỡng tại đền, thể hiện sự tôn kính đối với các vị thánh được thờ phụng.

Ngày 29/10 là ngày chính hội, với nhiều nghi lễ quan trọng.

Từ 5h30, lễ cúng Thánh hội đồng và cáo yết thỉnh nghinh được cử hành. Đến 6h30, đoàn rước khởi hành từ Đền Công đồng Bắc Lệ đến Đền Đèo Kẻng, sau đó trở về đền trong khoảng 8h15 - 9h45.

Tiếp đó, từ 9h45 - 11h, lễ khai mạc, dâng hương và tế dâng hương được tổ chức. Buổi chiều diễn ra nghi thức hầu cung nghinh khánh hội, khép lại các hoạt động chính của lễ hội năm nay.

Trong hệ thống nghi lễ của lễ hội, các hoạt động thỉnh nghinh, rước nước, dâng hương và hầu Thánh không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn phản ánh những tập quán, quan niệm tín ngưỡng được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Đặc biệt, những thực hành gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn và Chầu Bé Bắc Lệ góp phần tạo nên nét riêng của lễ hội so với nhiều lễ hội truyền thống khác ở xứ Lạng.

Sau ngày chính hội, các hoạt động thờ tự, thực hành tín ngưỡng tiếp tục được duy trì tại đền theo thông lệ.

Thông qua lễ hội và các hoạt động tín ngưỡng thường xuyên, Đền Công đồng Bắc Lệ tiếp tục là nơi người dân và những người thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tìm về, đồng thời góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống gắn với đời sống tinh thần của cộng đồng.

Tết cá kỳ lạ của người Tày: Mổ cá bằng tre, kiêng cá cong đuôi

Độc đáo múa ếch vồ, múa rối chầu Thánh tại lễ hội chùa Keo ở Hưng Yên