Di sản văn hóa: “Mỏ vàng” phát triển du lịch bền vững
Ngày 29/5, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Cần Thơ tổ chức Tọa đàm khoa học “Bảo tồn, phát huy di tích lịch sử - văn hóa gắn với phát triển du lịch trên địa bàn TP. Cần Thơ”.
Di sản văn hóa là nguồn lực phát triển
Tại Tọa đàm, nhiều chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu cùng chung nhận định: Di sản văn hóa không chỉ là tài sản tinh thần quý giá, mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng để phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa theo hướng bền vững.
Phát biểu định hướng tại Tọa đàm, ông Trần Văn Huyến, Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ nhấn mạnh, Thành ủy luôn xác định văn hóa vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu và động lực phát triển.
Tuy nhiên, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích hiện vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức, đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ và mang tính lâu dài.
Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ, hiện thành phố có 108 di tích được xếp hạng, gồm 1 di tích quốc gia đặc biệt, 31 di tích cấp quốc gia và 76 di tích cấp thành phố, cùng 16 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Đây là nguồn tài nguyên văn hóa đặc sắc, tạo nền tảng quan trọng để phát triển du lịch văn hóa và xây dựng thương hiệu địa phương.
Nhiều đại biểu cho rằng, nếu được khai thác hiệu quả, hệ thống di sản sẽ trở thành “đòn bẩy” thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa và nâng cao đời sống người dân.
Bà Trần Tuyết Hận, Trưởng phòng Quản lý văn hóa và Gia đình, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Cần Thơ, nhận định: Để phát triển hệ thống di tích gắn với du lịch bền vững, thành phố cần có lộ trình quy hoạch cụ thể, đồng thời đổi mới tư duy huy động nguồn lực. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, còn khu vực tư nhân và nguồn lực xã hội là động lực quan trọng.
Theo các đại biểu, việc kết nối các điểm di tích vào Tour, tuyến du lịch; xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng; đẩy mạnh chuyển đổi số và quảng bá trên nền tảng số là những giải pháp cần được ưu tiên trong thời gian tới.
Gắn bảo tồn với giáo dục truyền thống
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại Tọa đàm, là vai trò của di tích trong giáo dục truyền thống và bồi dưỡng bản sắc văn hóa cho thế hệ trẻ.
Ga.Ts. Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, cho rằng, hệ thống di tích lịch sử - văn hóa của Cần Thơ có giá trị đặc sắc, phản ánh sinh động quá trình hình thành và phát triển vùng đất Tây Nam Bộ, đủ điều kiện để xây dựng thành các bộ học liệu giáo dục đa tầng.
Ông Huỳnh Văn Sơn đề xuất, quá trình xây dựng học liệu cần bảo đảm các nguyên tắc về tính khoa học, tính giáo dục, tính địa phương, tính trải nghiệm và tính ứng dụng nhằm giúp học sinh, sinh viên tiếp cận lịch sử bằng những phương thức sinh động hơn.
Nhiều ý kiến đồng tình, di tích không chỉ là những công trình vật chất cần được bảo tồn, mà còn là “không gian ký ức”, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp niềm tự hào quê hương và nâng cao ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trong gìn giữ di sản văn hóa dân tộc.
Các đại biểu cũng đồng quan điểm, việc gắn kết giữa giáo dục truyền thống với du lịch trải nghiệm sẽ tạo ra giá trị kép, vừa bảo tồn văn hóa vừa phát triển kinh tế địa phương.
Tháo gỡ “nút thắt” để di sản lan tỏa giá trị
Bên cạnh những tiềm năng lớn, nhiều đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra hàng loạt khó khăn trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích hiện nay.
Theo đánh giá chung, nhiều công trình di tích đang chịu tác động của biến đổi khí hậu, triều cường và sụt lún. Trong khi đó, nguồn lực dành cho trùng tu, tôn tạo còn hạn chế; công tác xã hội hóa chưa đồng đều; sản phẩm du lịch gắn với di sản vẫn thiếu tính đặc trưng và chưa đủ sức hút du khách.
Theo nhiều ý kiến, hoạt động truyền thông số về di sản chưa tạo được sức lan tỏa mạnh, nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực bảo tồn và du lịch văn hóa còn thiếu.
Bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP. Hồ Chí Minh cho biết, bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa gắn với phát triển du lịch là chủ trương lớn, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước.
Theo bà, cần tăng cường liên kết vùng, xây dựng chuỗi không gian văn hóa - lịch sử và chủ động rà soát, xử lý các di tích xuống cấp.
Phát biểu kết thúc Tọa đàm, ông Nguyễn Ngọc Tâm, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Cần Thơ khẳng định, những ý kiến, tham luận tại hội thảo, là cơ sở quan trọng để thành phố tham khảo, bổ sung tiếp tục hoàn thiện các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản, từng bước chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành động lực phát triển bền vững.
Có thể thấy, dù tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, các đại biểu đều chung quan điểm: Muốn phát triển du lịch bền vững, Cần Thơ cần đặt di sản văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển.
Khi những giá trị lịch sử, văn hóa được bảo tồn đúng hướng và khai thác hiệu quả, di sản sẽ không chỉ “sống” trong ký ức mà còn trở thành nguồn lực thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phương trong giai đoạn mới.
