Dịch vụ y tế “vượt núi” về bản
Bằng việc bám sát địa bàn, "đi từng ngõ, gõ từng nhà", những năm gần đây, lực lượng y tế cơ sở tỉnh Lào Cai đang đóng vai trò then chốt trong việc xóa bỏ rào cản về khoảng cách, đưa dịch vụ y tế chất lượng tiếp cận gần hơn với đồng bào DTTS.
Bền bỉ thay đổi nhận thức người dân
Tại Mù Cang Chải, địa hình dốc đứng, những bản làng phân bố thưa thớt, tạo ra những rào cản cho công tác dân số. Trên những cung đường gian nan ấy đã in dấu chân chị Sùng Thị Pàng, cán bộ Trung tâm Y tế huyện suốt 10 năm ròng rã.
Là người con của đồng bào Mông, chị thấu hiểu sâu sắc những rào cản khiến phụ nữ vùng cao khó tiếp cận kiến thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình.
Chị Pàng tâm sự: "Phụ nữ Mông còn chịu rất nhiều thiệt thòi, trong gia đình. Họ gần như không có quyền quyết định. Nếu chưa có con trai, người chồng sẽ ép phải sinh bằng được để nối dõi. Trong quá trình công tác, tôi chứng kiến nhiều chị em sinh con dày đến mức sức khỏe suy kiệt nhưng vẫn ngại đi khám, vì không dám trái ý gia đình nhà chồng".
Để thay đổi những quan niệm lạc hậu ấy, chị Pàng lựa chọn cách tiếp cận bằng sự gần gũi, kiên trì và chân tình. Chị đến từng nhà hỏi han chuyện gia đình, chuyện làm ăn, xem họ cần giúp gì thì hỗ trợ. Từ những cuộc trò chuyện giản dị, chị khéo léo lồng ghép kiến thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản, vệ sinh phòng bệnh hay dinh dưỡng cho trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai.
“Mục tiêu của chúng tôi là bất cứ người dân nào, dù ở bản cao hay phố thị đều được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản hiệu quả nhất”.
Bà Trương Thị Thanh Vân - Trưởng phòng Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Sở Y tế tỉnh Lào Cai
Chị chọn cách giải thích chậm rãi, dễ hiểu, lấy ví dụ từ chính cuộc sống hằng ngày của bà con. "Mưa dầm thấm lâu", nhiều chị em đã chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe cho bản thân và con cái, thay đổi dần những quan niệm, hủ tục không còn phù hợp với đời sống mới.
Nếu ở Mù Cang Chải, rào cản lớn nhất nằm ở quan niệm truyền thống, thì tại Bắc Hà, thử thách lại đến từ địa hình chia cắt, núi cao dốc đứng, khiến mỗi chuyến đi của cán bộ y tế cơ sở trở thành một hành trình đầy gian truân.
Bà Hoàng Thị Nguyệt - Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Bắc Hà, chia sẻ: Khối lượng công việc của cán bộ y tế tuyến xã luôn dày đặc và trải rộng trên nhiều lĩnh vực.
Ngoài nhiệm vụ khám, chữa bệnh ban đầu, cán bộ trạm còn phụ trách tiêm chủng, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, tư vấn dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời cho trẻ, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, đồng thời theo dõi, tư vấn cho các cặp đôi chuẩn bị kết hôn.
"Áp lực công việc lớn, địa bàn rộng, giao thông trắc trở, nếu không có sự tận tâm và bền bỉ thì rất khó để theo đuổi lâu dài công tác dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản tại cơ sở", bà Nguyệt cho hay.
Chính vì vậy, vai trò của y tế cơ sở nơi đây không chỉ dừng lại ở việc cung cấp dịch vụ chuyên môn, mà còn là "cầu nối" trực tiếp giữa chính sách và người dân.
Mỗi cán bộ trạm y tế, mỗi nhân viên y tế thôn bản vừa là người tư vấn, vừa là tuyên truyền viên sâu sát với từng hoàn cảnh cụ thể. Họ đến từng nhà, nắm chắc từng hộ, giải thích cặn kẽ và hướng dẫn tận tình để người dân hiểu, từ đó chủ động thực hiện.
Từ những chuyến đi không quản nắng mưa ấy, các chương trình dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản không còn nằm trên mặt giấy mà dần thẩm thấu vào đời sống.
Sự thay đổi có thể chưa nhanh, nhưng đã bắt đầu từ những nhận thức nhỏ nhất, chuyển hóa thành hành động thiết thực trong mỗi gia đình vùng cao.
Khoảng cách dần được lấp đầy
Khoảng cách giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn ở Lào Cai đang từng bước được thu hẹp không chỉ nhờ những chính sách đúng hướng mà còn bằng sự tận tụy, bền bỉ của đội ngũ cán bộ cơ sở.
Điều đó được minh chứng qua những con số cụ thể: 72,8% phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh; 65,5% trẻ sơ sinh được sàng lọc; hơn một nửa nam, nữ thanh niên được tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân; gần 80% người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ.
Chia sẻ với chúng tôi, chị Thào Thị Sáng, xã Mù Cang Chải cho biết: “Nhà mình đã có hai con trai rồi. Vợ chồng mình cũng mong có thêm một bé gái, nhưng để có điều kiện chăm sóc tốt cho hai cháu, vợ chồng mình quyết định không sinh thêm nữa”.
Theo bà Trương Thị Thanh Vân, Trưởng phòng Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Sở Y tế tỉnh Lào Cai, để duy trì và mở rộng những kết quả đạt được, ngành Dân số tỉnh đang tăng cường đầu tư cho công tác đào tạo, nâng cao kỹ năng cho cán bộ cơ sở, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương.
“Mục tiêu của chúng tôi là bất cứ người dân nào, dù ở bản cao hay phố thị đều được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản hiệu quả nhất”, bà Vân nhấn mạnh.
