Dòng vốn mở đường cho buôn làng Tây Nguyên đổi thay:Tín dụng chính sách định hình tương lai cho bà con (Bài cuối)
Từ “cứu cánh” giảm nghèo, tín dụng chính sách đang từng bước trở thành động lực tái cấu trúc để Tây Nguyên phát triển. Nhưng để dòng vốn thực sự bứt phá, những “nút thắt” về nguồn lực, liên kết và năng lực nội sinh cần sớm được tháo gỡ.
Dòng vốn tái định hình Tây Nguyên
Với đặc thù địa hình rộng, dân cư phân tán, tỷ lệ hộ đồng bào DTTS cao, Tây Nguyên luôn là địa bàn trọng điểm của tín dụng chính sách xã hội.
Trong nhiều năm qua, hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đã phủ kín mạng lưới đến hầu hết các xã, buôn, làng vùng Tây Nguyên, đưa nguồn vốn ưu đãi đến đúng đối tượng, đúng thời điểm.
Đến cuối năm 2025, tổng dư nợ tín dụng chính sách toàn vùng Tây Nguyên đạt quy mô hơn 52.000 tỷ đồng, với gần 870 ngàn hộ nghèo, cận nghèo và các đối tượng chính sách được tiếp cận nguồn vốn.
Bình quân mỗi năm, nguồn vốn tín dụng chính sách đã góp phần giúp hàng trăm nghìn hộ đồng bào ở Tây Nguyên thoát nghèo. Đồng thời, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động, hỗ trợ xây dựng hàng trăm nghìn công trình nước sạch - vệ sinh môi trường và hàng chục nghìn căn nhà ở cho hộ khó khăn.
Quan trọng hơn, dòng vốn không chỉ giải quyết cái khó trước mắt, mà đang từng bước định hình lại cấu trúc phát triển: Thúc đẩy chuyển dịch từ sản xuất tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa. Chuyển từ canh tác truyền thống sang ứng dụng khoa học kỹ thuật, từ tư duy ngắn hạn sang tính toán dài hạn.
Tín dụng chính sách, vì thế, không chỉ là công cụ giảm nghèo, mà đang trở thành một trụ cột trong chiến lược phát triển bao trùm của toàn vùng Tây Nguyên.
Còn đó những điểm nghẽn
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, thực tiễn triển khai cho thấy, tín dụng chính sách tại Tây Nguyên vẫn còn những điểm nghẽn cần tháo gỡ.
Trước hết, là hạn chế về nguồn vốn. Nhu cầu vay của người dân ngày càng lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực như: Nhà ở, sản xuất quy mô hàng hóa, chuyển đổi cây trồng… trong khi khả năng đáp ứng còn chưa tương xứng. Nhiều hộ đủ điều kiện nhưng chưa được vay hoặc mức vay còn thấp so với nhu cầu thực tế.
Thứ hai, hiệu quả sử dụng vốn chưa đồng đều. Ở một số địa bàn, người dân còn thiếu kiến thức sản xuất, kỹ năng quản lý tài chính, dẫn đến hiệu quả đầu tư chưa cao, tiềm ẩn rủi ro.
Một “nút thắt” quan trọng khác là sự thiếu liên kết. Nhiều mô hình sản xuất vẫn mang tính nhỏ lẻ, thiếu kết nối với doanh nghiệp, hợp tác xã, thị trường tiêu thụ.
Điều này khiến giá trị sản phẩm chưa cao, đầu ra bấp bênh, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trả nợ và tái đầu tư của người vay vốn.
Ngoài ra, điều kiện hạ tầng, giao thông, công nghệ thông tin ở một số địa bàn vùng sâu, vùng xa vẫn còn hạn chế, làm giảm hiệu quả tiếp cận và triển khai chính sách.
Gỡ nút thắt, tạo bứt phá
Để tín dụng chính sách tiếp tục phát huy vai trò trong giai đoạn tới, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô, mà phải nâng cao chất lượng và hiệu quả.
Trước hết, cần tiếp tục ưu tiên bố trí nguồn lực cho tín dụng chính sách, đồng thời điều chỉnh linh hoạt hạn mức, thời hạn vay phù hợp với từng nhóm đối tượng và mục đích sử dụng vốn.
Đặc biệt, cần tập trung cho các chương trình có tính lan tỏa cao như: Nhà ở, tạo việc làm, phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị.
Cùng với đó, nâng cao năng lực cho người vay là giải pháp then chốt. Tín dụng cần đi kèm với đào tạo nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn quản lý tài chính, giúp người dân sử dụng vốn hiệu quả và bền vững.
Đồng thời, chú trọng thúc đẩy liên kết “bốn nhà”: Nhà nước - ngân hàng - doanh nghiệp - người dân. Khi người dân được kết nối với thị trường thông qua doanh nghiệp, hợp tác xã, sản xuất sẽ ổn định hơn, giá trị gia tăng cao hơn, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động tín dụng chính sách: Từ quản lý dữ liệu, theo dõi khoản vay đến cung cấp dịch vụ tài chính số, giúp giảm chi phí, tăng tính minh bạch và thuận tiện cho người dân.
Về dài hạn, tín dụng chính sách cần gắn chặt hơn với các chương trình mục tiêu quốc gia, chiến lược phát triển vùng, đặc biệt là định hướng kinh tế xanh, nông nghiệp bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu - những lĩnh vực có ý nghĩa sống còn với Tây Nguyên.
Khép lại hành trình của loạt bài, có thể thấy, tín dụng chính sách không chỉ là dòng vốn hỗ trợ, mà còn là chất xúc tác cho thay đổi: Thay đổi sinh kế, thay đổi tư duy và thay đổi cách tiếp cận phát triển.
Nhưng hơn hết, chính sự chuyển biến trong nhận thức của người dân, từ trông chờ sang chủ động, từ thụ động sang tự lực mới là nền tảng bền vững nhất.
Khi dòng vốn được khơi thông đúng hướng và đặt trong một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, Tây Nguyên hoàn toàn có thể bứt phá mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới.
