Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

“Giải mã” những phục sức trong lễ hội của người Gié Triêng

Tấn Vịnh - 19:34, 22/08/2024

Dân tộc Gié Triêng sinh sống tập trung ở tỉnh Kon Tum và một bộ phận cư trú ở huyện Nam Giang, Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam. Đây là dân tộc còn bảo tồn nhiều dấu ấn văn hóa cổ xưa, đặc biệt là trong tập quán, lễ hội và phục sức và những trang phục truyền thống để thực hành trong sinh hoạt văn hóa, lễ hội mang đậm sắc màu hoang sơ và giàu tính nhân văn.

Trong Lễ hội ăn than, những người ăn than đội chiếc mũ làm bằng lá cây vừa gùi than về làng, vừa thổi đinh tút
Trong Lễ hội ăn than, những người ăn than đội chiếc mũ làm bằng lá cây vừa gùi than về làng, vừa thổi đinh tút

Trong Lễ hội ăn than, người được cử đi đốt than phải đội chiếc mũ làm bằng lá của cây thuộc họ lồ ô, gọi là long kliă klao. Lá của cây này có cọng dài, lá mỏng, màu sáng hơi trắng và chắc bền, không dễ bị rách. Phía trước mũ tạo hình chóp như mỏ chim và phía sau tạo tua rua. Theo quan niệm của đồng bào Gié Triêng, chiếc mũ chính là lễ vật kết nối con người với thần linh.

 Những người ăn than được cõng lên nhà rông để ăn mừng
Những người ăn than được cõng lên nhà Rông để ăn mừng

Khi thực hành nghi lễ, thanh niên trai tráng, khỏe mạnh cõng những người đi đốt than lên nhà Rông để ăn mừng. Sau khi già làng cầu khấn thì những người đi lấy than đồng loạt ném chiếc mũ hình chim lên trên mái nhà, nơi đặt các sọ thú. Khi những chiếc mũ ấy trúng đích, vành mũ treo vào chiếc sừng tức là lời khấn đã linh ứng, mọi người đều toại nguyện, hứa hẹn mùa rẫy mới bội thu, ngô, lúa đầy kho, cuộc sống dân làng no ấm.

Những người đàn ông mặc váy, cải trang thành phụ nữ khi thổi đinh tút
Những người đàn ông mặc váy, cải trang thành phụ nữ khi thổi đinh tút

Nét khác lạ trong trang phục truyền thống dân tộc Gié Triêng so với các dân tộc khác thể hiện ở tấm áo khoác thổ cẩm. Tấm áo khoác được đồng bào sử dụng khá phổ biến trong cuộc sống hằng ngày cũng như trong các sinh hoạt lễ hội. 

Những người ăn than ném chiếc mũ hình chim lên nơi đặt các sọ thú trong nhà làng để mong những lời cầu khấn được linh ứng
Những người ăn than ném chiếc mũ hình chim lên nơi đặt các sọ thú trong nhà làng để mong những lời cầu khấn được linh ứng

Phụ nữ khoác tấm áo choàng lên vai, thả dài xuống lưng, buộc cố định về trước ngực. Tấm áo choàng vào thân người, tạo nên nét dịu dàng, nữ tính của các cô gái Gié Triêng. Khi múa, tấm áo khoác nhẹ nhàng chuyển động theo nhịp điệu nhún nhảy, tạo thành “dòng suối” thổ cẩm tươi tắn sắc màu.

Trước Lễ hội cúng lúa trăm, bà chủ nhà cùng một số phụ nữ trong làng sẽ đi hái lá, hoa cỏ để chuẩn bị kết thành từng chùm trang trí trên mái tóc
Trước Lễ hội cúng lúa trăm, bà chủ nhà cùng một số phụ nữ trong làng sẽ đi hái lá, hoa cỏ để chuẩn bị kết thành từng chùm trang trí trên mái tóc

Một điều đặc biệt nữa trong phục sức của người Gié Triêng là khi thổi đinh tút - một loại nhạc cụ làm bằng ống nứa, thường được sử dụng trong Lễ cúng lúa thì người thổi phải cải trang. Chỉ có cánh mày râu mới được biểu diễn loại nhạc cụ này. Dẫu già hay trẻ họ đều phải cải trang thành phụ nữ. Theo quan niệm của đồng bào, âm thanh của đinh tút có thể mời gọi hồn lúa từ nương rẫy về với buôn làng. Nữ thần lúa là một cô gái hồn nhiên, xinh đẹp nhưng rất yếu đuối và nhút nhát. Nếu thấy bóng dáng đàn ông, thần lúa sẽ xấu hổ, bỏ chạy, không về với buôn làng nữa. Cho nên khi thổi nhạc cụ đinh tút, đàn ông dứt khoát phải mặc trang phục của phụ nữ!

Nghi thức cúng thần lúa linh thiêng xung quanh ché rượu cần
Nghi thức cúng thần lúa linh thiêng xung quanh ché rượu cần

Đặc biệt, trước Lễ hội cúng lúa trăm, bà chủ nhà cùng một số người đi hái lá, hoa tươi để bó lại thành hoa cúng và trang trí lên ché rượu cần. Chủ nhà cùng 12 cô gái (đều là chủ bếp) tham gia lễ cúng đều có 2 bó hoa, 1 bó để cài lên đầu, 1 bó cầm trên tay nhằm thực hiện nghi thức cúng. Mọi người ngồi xung quanh mâm cúng và ché rượu cần để thực hiện Lễ cúng mời gọi thần lúa.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Cà Mau: Tạo khác biệt ở cách “đưa công nghệ xuống gần người dân”

Cà Mau: Tạo khác biệt ở cách “đưa công nghệ xuống gần người dân”

Diễn ra từ ngày 24/4 đến 1/5, Tuần lễ Khoa học, công nghệ, văn hóa, du lịch và Cuộc thi “Gạo ngon Đồng bằng sông Cửu Long” lần thứ I, năm 2026, sẽ quy tụ hơn 400 gian hàng cùng hàng loạt trải nghiệm số tương tác sẽ biến Quảng trường Hùng Vương (phường Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau) thành không gian công nghệ - văn hóa - ẩm thực.
Tin nổi bật trang chủ
Cà Mau: Tạo khác biệt ở cách “đưa công nghệ xuống gần người dân”

Cà Mau: Tạo khác biệt ở cách “đưa công nghệ xuống gần người dân”

Du lịch - Tào Đạt - 19:38, 20/04/2026
Diễn ra từ ngày 24/4 đến 1/5, Tuần lễ Khoa học, công nghệ, văn hóa, du lịch và Cuộc thi “Gạo ngon Đồng bằng sông Cửu Long” lần thứ I, năm 2026, sẽ quy tụ hơn 400 gian hàng cùng hàng loạt trải nghiệm số tương tác sẽ biến Quảng trường Hùng Vương (phường Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau) thành không gian công nghệ - văn hóa - ẩm thực.
U17 Việt Nam đối mặt thử thách cực đại tại bán kết U17 Đông Nam Á 2026

U17 Việt Nam đối mặt thử thách cực đại tại bán kết U17 Đông Nam Á 2026

Thể thao - Hoàng Quý - 16:47, 20/04/2026
Sau hành trình ấn tượng tại vòng bảng, U17 Việt Nam đã chính thức giành vé vào bán kết Giải U17 Đông Nam Á 2026 với ngôi đầu bảng A. Tuy nhiên, thầy trò HLV Cristiano Roland đang đứng trước một “ngọn núi” thực sự, khi phải chạm trán U17 Australia - ứng viên hàng đầu cho chức vô địch.
Hiểu đúng và ứng dụng triết lý vô thường trong đời sống hiện đại

Hiểu đúng và ứng dụng triết lý vô thường trong đời sống hiện đại

Dân tộc - Tôn giáo - Hồng Phúc - 16:12, 20/04/2026
Trong một thế giới luôn vận động, nơi công việc, công nghệ và cả các mối quan hệ có thể thay đổi chỉ trong thời gian ngắn, triết lý “vô thường” của Phật giáo không còn là khái niệm xa xôi, mà trở thành một cách nhìn thực tế về đời sống.
Người Ba Na sử dụng

Người Ba Na sử dụng "lộc rừng"

Kinh tế - L.Phương - H.Trường - 16:11, 20/04/2026
Từ xa xưa, người Ba Na ở đại ngàn An Toàn, tỉnh Gia Lai đã biết sử dụng nhiều loài cây rừng để làm thuốc chữa bệnh qua nhiều thế hệ. Sau nhiều năm, đồng bào vừa gìn giữ những giá trị y học dân gian, vừa chủ động liển kết, mở rộng sản xuất để phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Tri thức chữa bệnh bằng cây thuốc - Di sản văn hóa cộng đồng

Tri thức chữa bệnh bằng cây thuốc - Di sản văn hóa cộng đồng

Sức khỏe - Mỹ Dung - 15:40, 20/04/2026
Giữa những cánh rừng Đông Bắc, tri thức chữa bệnh bằng cây thuốc vẫn được người Dao, Sán Dìu lưu giữ qua nhiều thế hệ. Những bài thuốc từ lá rừng không chỉ giúp chăm sóc sức khỏe mà còn là một phần di sản văn hóa của cộng đồng vùng cao.
Về Đăk Kôi xem đồng bào Xơ Đăng bảo tồn nhà rông truyền thống

Về Đăk Kôi xem đồng bào Xơ Đăng bảo tồn nhà rông truyền thống

Nằm giữa đại ngàn Tây Nguyên hùng vĩ, xã Đăk Kôi, tỉnh Quảng Ngãi từ lâu đã nổi tiếng với việc gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của người Xơ Đăng. Trong đó, hình ảnh những ngôi nhà rông cao vút, sừng sững giữa làng không chỉ là biểu tượng của sức mạnh cộng đồng, mà còn mở ra triển vọng phát triển du lịch bền vững cho địa phương.
Hành trình “chạm” vào bản sắc văn hóa Ba Na

Hành trình “chạm” vào bản sắc văn hóa Ba Na

Media - Ngọc Thu - 15:39, 20/04/2026
Bên những cánh đồng mía trải dài theo cung đường Đông Trường Sơn, làng Mơ Hra-Đáp (xã Tơ Tung, tỉnh Gia Lai) hiện lên với không gian đậm dấu ấn văn hóa đồng bào Ba Na. Đây cũng là ngôi làng vừa được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh về du lịch cộng đồng, tạo nền tảng quan trọng để địa phương đưa giá trị văn hóa trở thành nguồn lực phát triển kinh tế nông thôn bền vững,
Kích hoạt “mắt thần” giữ rừng ở Nghệ An

Kích hoạt “mắt thần” giữ rừng ở Nghệ An

Xã hội - Thanh Hải - 15:39, 20/04/2026
Nghệ An đang bước vào mùa cao điểm giữ rừng trong bối cảnh nắng nóng đỉnh điểm, gió phơn Tây Nam hoạt động mạnh. Rất nhiều giải pháp phòng chống cháy rừng đã được đưa ra, trong đó có việc kích hoạt hệ thống Camera giám sát. Khi nắng nóng cực đoan, địa hình hiểm trở và sự chủ quan của con người cùng lúc hiện hữu, giữ rừng ở Nghệ An vẫn là bài toán không dễ có lời giải nếu chỉ “chạy theo dập lửa”.
Khánh Hòa đề xuất cho phép được điều chuyển nguồn vốn sự nghiệp trong thực hiện chính sách dân tộc

Khánh Hòa đề xuất cho phép được điều chuyển nguồn vốn sự nghiệp trong thực hiện chính sách dân tộc

Dân tộc - Tôn giáo - T.Nhân - H.Trường - 15:36, 20/04/2026
Sau hợp nhất, tỉnh Khánh Hòa có gần 300 nghìn dân là đồng bào DTTS, chủ yếu cư trú ở các xã miền núi còn nhiều khó khăn. Tỉnh xác định, công tác giảm nghèo, phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS và miền núi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, do đó trong quá trình thực hiện các chương trình dự án hỗ trợ cần có điều chuyển phù hợp nhu cầu thực tế của địa phương.
Trúng thầu Dự án nút giao đường Điện Biên Phủ, nhà thầu đã khởi công nhưng phải dừng vì có kiến nghị

Trúng thầu Dự án nút giao đường Điện Biên Phủ, nhà thầu đã khởi công nhưng phải dừng vì có kiến nghị

Pháp luật - Phạm Tiến - 15:20, 20/04/2026
Công trình hoàn thiện nút giao đường Điện Biên Phủ, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị, là tuyến giao thông trọng điểm kết nối với tuyến cao tốc Bắc - Nam. Dự án có ý nghĩa lớn trong việc phát triển kinh tế và hạ tầng đô thị địa phương sau sáp nhập. Thế nhưng, sau gần 1 tháng thông báo khởi công, đến nay công trình này vẫn đang “giậm chân tại chỗ”.
Xuất khẩu gỗ Việt Nam quý I/2026 đạt 3,99 tỷ USD

Xuất khẩu gỗ Việt Nam quý I/2026 đạt 3,99 tỷ USD

Kinh tế - Hoàng Minh - 15:17, 20/04/2026
Xuất khẩu gỗ Việt Nam quý I/2026 đạt 3,99 tỷ USD, tăng 1,4% so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy ngành Gỗ đang dần phục hồi sau giai đoạn khó khăn, dù vẫn đối mặt nhiều thách thức từ thị trường quốc tế.