Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

“Giải mã” những phục sức trong lễ hội của người Gié Triêng

Tấn Vịnh - 19:34, 22/08/2024

Dân tộc Gié Triêng sinh sống tập trung ở tỉnh Kon Tum và một bộ phận cư trú ở huyện Nam Giang, Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam. Đây là dân tộc còn bảo tồn nhiều dấu ấn văn hóa cổ xưa, đặc biệt là trong tập quán, lễ hội và phục sức và những trang phục truyền thống để thực hành trong sinh hoạt văn hóa, lễ hội mang đậm sắc màu hoang sơ và giàu tính nhân văn.

Trong Lễ hội ăn than, những người ăn than đội chiếc mũ làm bằng lá cây vừa gùi than về làng, vừa thổi đinh tút
Trong Lễ hội ăn than, những người ăn than đội chiếc mũ làm bằng lá cây vừa gùi than về làng, vừa thổi đinh tút

Trong Lễ hội ăn than, người được cử đi đốt than phải đội chiếc mũ làm bằng lá của cây thuộc họ lồ ô, gọi là long kliă klao. Lá của cây này có cọng dài, lá mỏng, màu sáng hơi trắng và chắc bền, không dễ bị rách. Phía trước mũ tạo hình chóp như mỏ chim và phía sau tạo tua rua. Theo quan niệm của đồng bào Gié Triêng, chiếc mũ chính là lễ vật kết nối con người với thần linh.

 Những người ăn than được cõng lên nhà rông để ăn mừng
Những người ăn than được cõng lên nhà Rông để ăn mừng

Khi thực hành nghi lễ, thanh niên trai tráng, khỏe mạnh cõng những người đi đốt than lên nhà Rông để ăn mừng. Sau khi già làng cầu khấn thì những người đi lấy than đồng loạt ném chiếc mũ hình chim lên trên mái nhà, nơi đặt các sọ thú. Khi những chiếc mũ ấy trúng đích, vành mũ treo vào chiếc sừng tức là lời khấn đã linh ứng, mọi người đều toại nguyện, hứa hẹn mùa rẫy mới bội thu, ngô, lúa đầy kho, cuộc sống dân làng no ấm.

Những người đàn ông mặc váy, cải trang thành phụ nữ khi thổi đinh tút
Những người đàn ông mặc váy, cải trang thành phụ nữ khi thổi đinh tút

Nét khác lạ trong trang phục truyền thống dân tộc Gié Triêng so với các dân tộc khác thể hiện ở tấm áo khoác thổ cẩm. Tấm áo khoác được đồng bào sử dụng khá phổ biến trong cuộc sống hằng ngày cũng như trong các sinh hoạt lễ hội. 

Những người ăn than ném chiếc mũ hình chim lên nơi đặt các sọ thú trong nhà làng để mong những lời cầu khấn được linh ứng
Những người ăn than ném chiếc mũ hình chim lên nơi đặt các sọ thú trong nhà làng để mong những lời cầu khấn được linh ứng

Phụ nữ khoác tấm áo choàng lên vai, thả dài xuống lưng, buộc cố định về trước ngực. Tấm áo choàng vào thân người, tạo nên nét dịu dàng, nữ tính của các cô gái Gié Triêng. Khi múa, tấm áo khoác nhẹ nhàng chuyển động theo nhịp điệu nhún nhảy, tạo thành “dòng suối” thổ cẩm tươi tắn sắc màu.

Trước Lễ hội cúng lúa trăm, bà chủ nhà cùng một số phụ nữ trong làng sẽ đi hái lá, hoa cỏ để chuẩn bị kết thành từng chùm trang trí trên mái tóc
Trước Lễ hội cúng lúa trăm, bà chủ nhà cùng một số phụ nữ trong làng sẽ đi hái lá, hoa cỏ để chuẩn bị kết thành từng chùm trang trí trên mái tóc

Một điều đặc biệt nữa trong phục sức của người Gié Triêng là khi thổi đinh tút - một loại nhạc cụ làm bằng ống nứa, thường được sử dụng trong Lễ cúng lúa thì người thổi phải cải trang. Chỉ có cánh mày râu mới được biểu diễn loại nhạc cụ này. Dẫu già hay trẻ họ đều phải cải trang thành phụ nữ. Theo quan niệm của đồng bào, âm thanh của đinh tút có thể mời gọi hồn lúa từ nương rẫy về với buôn làng. Nữ thần lúa là một cô gái hồn nhiên, xinh đẹp nhưng rất yếu đuối và nhút nhát. Nếu thấy bóng dáng đàn ông, thần lúa sẽ xấu hổ, bỏ chạy, không về với buôn làng nữa. Cho nên khi thổi nhạc cụ đinh tút, đàn ông dứt khoát phải mặc trang phục của phụ nữ!

Nghi thức cúng thần lúa linh thiêng xung quanh ché rượu cần
Nghi thức cúng thần lúa linh thiêng xung quanh ché rượu cần

Đặc biệt, trước Lễ hội cúng lúa trăm, bà chủ nhà cùng một số người đi hái lá, hoa tươi để bó lại thành hoa cúng và trang trí lên ché rượu cần. Chủ nhà cùng 12 cô gái (đều là chủ bếp) tham gia lễ cúng đều có 2 bó hoa, 1 bó để cài lên đầu, 1 bó cầm trên tay nhằm thực hiện nghi thức cúng. Mọi người ngồi xung quanh mâm cúng và ché rượu cần để thực hiện Lễ cúng mời gọi thần lúa.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Âm thanh của cội nguồn

Âm thanh của cội nguồn

Không chỉ là âm nhạc, nhạc Ngũ âm của đồng bào Khmer còn là tiếng nói của lịch sử, của tín ngưỡng, của niềm tin và khát vọng về cuộc sống an lành, hạnh phúc. Giữ gìn nhạc Ngũ âm vì thế không chỉ là bảo tồn một loại hình nghệ thuật dân gian, mà còn là giữ gìn hồn cốt văn hóa của đồng bào Khmer giữa nhịp sống hiện đại.
Âm thanh của cội nguồn

Âm thanh của cội nguồn

Sắc màu 54 - Hoàng Quý - 9 phút trước
Không chỉ là âm nhạc, nhạc Ngũ âm của đồng bào Khmer còn là tiếng nói của lịch sử, của tín ngưỡng, của niềm tin và khát vọng về cuộc sống an lành, hạnh phúc. Giữ gìn nhạc Ngũ âm vì thế không chỉ là bảo tồn một loại hình nghệ thuật dân gian, mà còn là giữ gìn hồn cốt văn hóa của đồng bào Khmer giữa nhịp sống hiện đại.
Nhiều hoạt động lễ hội, vui Xuân diễn ra trong những ngày đầu năm mới

Nhiều hoạt động lễ hội, vui Xuân diễn ra trong những ngày đầu năm mới

Xã hội - Trọng Bảo - 4 giờ trước
Trong những ngày đầu năm mới 2026, nhiều hoạt động Lễ hội, vui Xuân đã được các địa phương trong tỉnh Lào Cai tổ chức.
Lễ hội đường phố - Bản giao hưởng giữa đại ngàn Măng Đen

Lễ hội đường phố - Bản giao hưởng giữa đại ngàn Măng Đen

Sắc màu 54 - Ngọc Chí - 4 giờ trước
Sáng mùng 3 Tết (ngày 19/2), UBND xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Lễ hội đường phố, tạo không gian vui Xuân rộn ràng cho người dân và du khách.
Sắc Xuân rực rỡ tại các điểm du lịch tâm linh ở Quảng Ninh

Sắc Xuân rực rỡ tại các điểm du lịch tâm linh ở Quảng Ninh

Du lịch - Mỹ Dung - 8 giờ trước
Những ngày đầu năm Bính Ngọ 2026, các điểm du lịch tâm linh ở Quảng Ninh rộn ràng trong dòng người trẩy hội đông kín. Thời tiết thuận lợi càng khiến không khí du Xuân thêm sôi động, hàng vạn du khách và người dân nô nức chiêm bái, cầu mong một năm mới bình an, may mắn.

"Mùa gieo niềm tin" giữa đại ngàn

Công tác Dân tộc - Lê Hường - 8 giờ trước
Xuân Bính Ngọ 2026 mở ra “mùa gieo niềm tin” trên đại ngàn Tây Nguyên, khi những quyết sách mới cho giai đoạn 2026 - 2030 tiếp tục tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống và gìn giữ bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc.
Rực rỡ sắc Xuân Bính Ngọ: Những cung bậc cảm xúc trong đêm giao thừa

Rực rỡ sắc Xuân Bính Ngọ: Những cung bậc cảm xúc trong đêm giao thừa

Khi kim đồng hồ dần chuyển dịch về thời khắc giao thoa giữa năm cũ và năm mới, khắp mọi miền Tổ quốc lại bừng lên sức sống mãnh liệt của mùa Xuân Bính Ngọ 2026. Từ những bữa tiệc ánh sáng hiện đại tại các đô thị lớn đến sự hy sinh thầm lặng của các lực lượng chức năng nơi tuyến đầu, tất cả cùng dệt nên một bức tranh Tết an lành, rực rỡ và đong đầy yêu thương.
Mùa Xuân an cư

Mùa Xuân an cư

Công tác Dân tộc - Thanh Hải - 8 giờ trước
Trong không khí rộn rã khi đất trời sang Xuân, là niềm vui an cư của những cư dân vùng ảnh hưởng thiên tai. Mùa Xuân an cư, để khởi đầu cho một năm mới, một giai đoạn mới hanh thông, ổn định, phát triển cũng là điều mà biết bao người chờ đợi.
Đừng để Tết

Đừng để Tết "ăn" mình!

Sự kiện - Bình luận - Hồng Phúc - 9 giờ trước
Trong tâm thức người Việt, "ăn Tết" là dịp để đền đáp một năm vất vả. Thế nhưng, giữa nhịp sống hối hả, chữ "ăn" ấy dường như đang bị biến tướng thành sự phô trương rườm rà. Đừng để Tết trở thành gánh nặng, hãy để nó là món quà!
Tết nơi đầu sóng của những ngôi nhà trên đảo Trần

Tết nơi đầu sóng của những ngôi nhà trên đảo Trần

Xã hội - Mỹ Dung - 17:05, 18/02/2026
Giữa mênh mông biển Đông Bắc, Tết trên đảo Trần không ồn ào nhưng đủ ấm cúng để người dân của hơn chục nóc nhà cùng cán bộ, chiến sĩ yên tâm bám đảo, giữ nhịp sống bình yên nơi tiền tiêu Tổ quốc.
Gieo duyên chữ những ngày đầu Xuân

Gieo duyên chữ những ngày đầu Xuân

Sắc màu 54 - Lê Hường - 15:28, 18/02/2026
Giữa không khí rộn ràng của những ngày Tết cổ truyền, bên cạnh các hoạt động vui chơi, thưởng lãm văn hóa nghệ thuật, phong tục xin chữ đầu năm thu hút đông đảo người dân Đắk Lắk. Từng nét chữ thư pháp đang tiếp nối một phong tục đẹp, thấm đẫm giá trị văn hóa truyền thống dân tộc.
Chiêm ngưỡng cực phẩm rừng nguyên sinh mùa thay lá ở Măng Đen

Chiêm ngưỡng cực phẩm rừng nguyên sinh mùa thay lá ở Măng Đen

Sắc màu 54 - Ngọc Chí - 12:35, 18/02/2026
Khi hoa mai, hoa đào khoe sắc mừng Xuân thì cũng là lúc những cánh rừng nguyên sinh ở xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi vào mùa thay lá, đâm chồi nảy lộc và nở hoa. Đến với Măng Đen thời điểm này, du khách sẽ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp nguyên sơ của đất trời khi vào Xuân.