Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

“Giải mã” những phục sức trong lễ hội của người Gié Triêng

Tấn Vịnh - 19:34, 22/08/2024

Dân tộc Gié Triêng sinh sống tập trung ở tỉnh Kon Tum và một bộ phận cư trú ở huyện Nam Giang, Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam. Đây là dân tộc còn bảo tồn nhiều dấu ấn văn hóa cổ xưa, đặc biệt là trong tập quán, lễ hội và phục sức và những trang phục truyền thống để thực hành trong sinh hoạt văn hóa, lễ hội mang đậm sắc màu hoang sơ và giàu tính nhân văn.

Trong Lễ hội ăn than, những người ăn than đội chiếc mũ làm bằng lá cây vừa gùi than về làng, vừa thổi đinh tút
Trong Lễ hội ăn than, những người ăn than đội chiếc mũ làm bằng lá cây vừa gùi than về làng, vừa thổi đinh tút

Trong Lễ hội ăn than, người được cử đi đốt than phải đội chiếc mũ làm bằng lá của cây thuộc họ lồ ô, gọi là long kliă klao. Lá của cây này có cọng dài, lá mỏng, màu sáng hơi trắng và chắc bền, không dễ bị rách. Phía trước mũ tạo hình chóp như mỏ chim và phía sau tạo tua rua. Theo quan niệm của đồng bào Gié Triêng, chiếc mũ chính là lễ vật kết nối con người với thần linh.

 Những người ăn than được cõng lên nhà rông để ăn mừng
Những người ăn than được cõng lên nhà Rông để ăn mừng

Khi thực hành nghi lễ, thanh niên trai tráng, khỏe mạnh cõng những người đi đốt than lên nhà Rông để ăn mừng. Sau khi già làng cầu khấn thì những người đi lấy than đồng loạt ném chiếc mũ hình chim lên trên mái nhà, nơi đặt các sọ thú. Khi những chiếc mũ ấy trúng đích, vành mũ treo vào chiếc sừng tức là lời khấn đã linh ứng, mọi người đều toại nguyện, hứa hẹn mùa rẫy mới bội thu, ngô, lúa đầy kho, cuộc sống dân làng no ấm.

Những người đàn ông mặc váy, cải trang thành phụ nữ khi thổi đinh tút
Những người đàn ông mặc váy, cải trang thành phụ nữ khi thổi đinh tút

Nét khác lạ trong trang phục truyền thống dân tộc Gié Triêng so với các dân tộc khác thể hiện ở tấm áo khoác thổ cẩm. Tấm áo khoác được đồng bào sử dụng khá phổ biến trong cuộc sống hằng ngày cũng như trong các sinh hoạt lễ hội. 

Những người ăn than ném chiếc mũ hình chim lên nơi đặt các sọ thú trong nhà làng để mong những lời cầu khấn được linh ứng
Những người ăn than ném chiếc mũ hình chim lên nơi đặt các sọ thú trong nhà làng để mong những lời cầu khấn được linh ứng

Phụ nữ khoác tấm áo choàng lên vai, thả dài xuống lưng, buộc cố định về trước ngực. Tấm áo choàng vào thân người, tạo nên nét dịu dàng, nữ tính của các cô gái Gié Triêng. Khi múa, tấm áo khoác nhẹ nhàng chuyển động theo nhịp điệu nhún nhảy, tạo thành “dòng suối” thổ cẩm tươi tắn sắc màu.

Trước Lễ hội cúng lúa trăm, bà chủ nhà cùng một số phụ nữ trong làng sẽ đi hái lá, hoa cỏ để chuẩn bị kết thành từng chùm trang trí trên mái tóc
Trước Lễ hội cúng lúa trăm, bà chủ nhà cùng một số phụ nữ trong làng sẽ đi hái lá, hoa cỏ để chuẩn bị kết thành từng chùm trang trí trên mái tóc

Một điều đặc biệt nữa trong phục sức của người Gié Triêng là khi thổi đinh tút - một loại nhạc cụ làm bằng ống nứa, thường được sử dụng trong Lễ cúng lúa thì người thổi phải cải trang. Chỉ có cánh mày râu mới được biểu diễn loại nhạc cụ này. Dẫu già hay trẻ họ đều phải cải trang thành phụ nữ. Theo quan niệm của đồng bào, âm thanh của đinh tút có thể mời gọi hồn lúa từ nương rẫy về với buôn làng. Nữ thần lúa là một cô gái hồn nhiên, xinh đẹp nhưng rất yếu đuối và nhút nhát. Nếu thấy bóng dáng đàn ông, thần lúa sẽ xấu hổ, bỏ chạy, không về với buôn làng nữa. Cho nên khi thổi nhạc cụ đinh tút, đàn ông dứt khoát phải mặc trang phục của phụ nữ!

Nghi thức cúng thần lúa linh thiêng xung quanh ché rượu cần
Nghi thức cúng thần lúa linh thiêng xung quanh ché rượu cần

Đặc biệt, trước Lễ hội cúng lúa trăm, bà chủ nhà cùng một số người đi hái lá, hoa tươi để bó lại thành hoa cúng và trang trí lên ché rượu cần. Chủ nhà cùng 12 cô gái (đều là chủ bếp) tham gia lễ cúng đều có 2 bó hoa, 1 bó để cài lên đầu, 1 bó cầm trên tay nhằm thực hiện nghi thức cúng. Mọi người ngồi xung quanh mâm cúng và ché rượu cần để thực hiện Lễ cúng mời gọi thần lúa.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Về ngôi làng du lịch tốt nhất thế giới

Về ngôi làng du lịch tốt nhất thế giới

Giữa nhịp sống chậm rãi từ bao đời nay, Làng Du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn vừa viết nên câu chuyện mới với vị thế của “Làng Du lịch tốt nhất” do Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism) vinh danh năm 2025. Một làng quê nhỏ bé của Việt Nam đã bước ra thế giới bằng cách giản dị nhất là gìn giữ những giá trị bản sắc truyền thống của dân tộc.
Bước chuyển mình của nông sản trong kỷ nguyên số

Bước chuyển mình của nông sản trong kỷ nguyên số

Kinh tế - Tào Đạt - 20:59, 03/01/2026
Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, nông sản Tây Nam Bộ nay không còn bó hẹp trong những chuyến ghe xuôi ngược mà đã đặt chân lên sàn thương mại điện tử để mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm. Hành trình “lên sàn” không chỉ giúp nông sản vượt rào cản địa lý, mà còn là bước chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy, mở ra hướng phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Giữ gìn bản sắc văn hóa từ việc dạy tiếng Ê Đê trong trường học

Giữ gìn bản sắc văn hóa từ việc dạy tiếng Ê Đê trong trường học

Giáo dục - Hoàng Thùy - 13:56, 03/01/2026
Khi nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc kiên trì dạy tiếng Ê Đê tại các trường tiểu học ở xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng đã góp phần không nhỏ vào công tác bảo tồn ngôn ngữ và văn hóa dân tộc. Không chỉ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận chương trình học, các tiết học tiếng Ê Đê còn nuôi dưỡng niềm tự hào, ý thức giữ gìn tiếng mẹ đẻ cho thế hệ trẻ Ê Đê.
“Điểm tựa” vững vàng của Nhân dân!

“Điểm tựa” vững vàng của Nhân dân!

Sự kiện - Bình luận - Mạnh Hà - 07:30, 03/01/2026
Luôn xông pha giữa gian nguy để bảo vệ cuộc sống của Nhân dân, luôn đặt sinh mạng mình sau sinh mạng của Nhân dân; sẻ chia từng gói mỳ, phong lương khô cuối cùng cho người dân… Bằng hành động dũng cảm, sự hy sinh thầm lặng và tấm lòng tận tụy với Nhân dân, những người lính Quân đội nhân dân Việt Nam đã và đang “thắp lên niềm tin” và là "điểm tựa" vững vàng trong lòng dân. Họ đã chứng minh rằng, bất cứ nơi nào Nhân dân cần, nơi đó luôn có bóng dáng của người lính bộ đội Cụ Hồ.
Về ngôi làng du lịch tốt nhất thế giới

Về ngôi làng du lịch tốt nhất thế giới

Sắc màu 54 - Minh Anh - 21:16, 02/01/2026
Giữa nhịp sống chậm rãi từ bao đời nay, Làng Du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn vừa viết nên câu chuyện mới với vị thế của “Làng Du lịch tốt nhất” do Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism) vinh danh năm 2025. Một làng quê nhỏ bé của Việt Nam đã bước ra thế giới bằng cách giản dị nhất là gìn giữ những giá trị bản sắc truyền thống của dân tộc.
Các chương trình mục tiêu quốc gia: Tạo cho vùng đồng bào DTTS ấm no, hạnh phúc

Các chương trình mục tiêu quốc gia: Tạo cho vùng đồng bào DTTS ấm no, hạnh phúc

Dân tộc - Tôn giáo - Tào Đạt - 16:35, 02/01/2026
Những năm qua, các chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai đồng bộ đã tạo chuyển biến rõ nét ở vùng đồng bào DTTS. Diện mạo nông thôn đổi thay, đời sống người dân được nâng lên, thể hiện rõ tại xã Giồng Riềng và Cù Lao Giêng, tỉnh An Giang.
Kon Chênh - Thức giấc từ du lịch cộng đồng

Kon Chênh - Thức giấc từ du lịch cộng đồng

Kon Chênh - ngôi làng hoang sơ giữa đại ngàn Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi, là nơi định cư của hơn 110 hộ dân, với hơn 360 nhân khẩu là đồng bào Xơ Đăng - nhánh Mơ Nâm. Với cảnh sắc thiên nhiên hùng vỹ, văn hóa độc đáo, năm 2022, một số hộ trong làng như A Nấc, Y Tuấn đã tiên phong đầu tư làm du lịch cộng đồng.
Sập bờ kè tại Đắk Lắk làm 4 người tử vong

Sập bờ kè tại Đắk Lắk làm 4 người tử vong

Pháp luật - T.Nhân - 14:01, 02/01/2026
Ngày 2/1/2026, tại thôn Lạc Mỹ, xã Sơn Thành (Đắk Lắk), xảy ra vụ sập bờ kè khiến 4 người bị bê tông vùi lấp, tử vong.
Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo nỗ lực hoàn thành “Chiến dịch Quang Trung”

Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo nỗ lực hoàn thành “Chiến dịch Quang Trung”

Thời sự - ANh Trúc - 11:55, 02/01/2026
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Công điện số 01/CĐ-TTg về nỗ lực hoàn thành "Chiến dịch Quang Trung".
Công an xã Phát Diệm giúp dân nhận lại 700 triệu đồng

Công an xã Phát Diệm giúp dân nhận lại 700 triệu đồng

Pháp luật - Quỳnh Trâm - 09:55, 02/01/2026
Công an tỉnh Ninh Bình cho biết, Công an xã Phát Diệm vừa kịp thời hỗ trợ một người dân nhận lại số tiền 700 triệu đồng do chuyển khoản nhầm trong quá trình giao dịch ngân hàng.
Măng Đen - Sắc hồng giữa đại ngàn

Măng Đen - Sắc hồng giữa đại ngàn

Trang địa phương - Ngọc Chí - 21:18, 01/01/2026
Tối 1/1/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với UBND xã Măng Đen tổ chức Lễ khai mạc Tuần lễ Văn hóa - Du lịch Măng Đen năm 2026, với chủ đề “Măng Đen - Sắc hồng giữa đại ngàn”.
Mệnh lệnh từ trái tim

Mệnh lệnh từ trái tim

Sự kiện - Bình luận - An Yên - 20:17, 01/01/2026
An cư, ổn định cuộc sống thời hậu thiên tai không chỉ là trọng trách của Chính phủ trước Nhân dân; đó còn là một mệnh lệnh từ trái tim, của một dân tộc “người trong một nước phải thương nhau cùng”. Và rồi, mệnh lệnh từ trái tim ấy đã biến thành khát vọng thần tốc, táo bạo mang ý nghĩa - "Chiến dịch Quang Trung".